ABD Sağlık Bakanlığı yetkilileri, Pazar günü ülkede ilk defa Yeni Dünya vida kurdu sineği (New World screwworm) vakasının bir insanda tespit edildiğini açıkladı.
Et yiyen bu parazit, Orta Amerika’da salgının görüldüğü El Salvador’dan ABD’ye dönen bir hastada bulundu.
Söz konusu vaka, ülkenin ulusal halk sağlığı kurumu olan Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) tarafından 4 Ağustos’ta doğrulandı.
Sağlık yetkilileri, hastanın iyileştiğini ve başka insanlara ya da hayvanlara bulaşma belirtilerinin görülmediğini bildirdi.
Yeni Dünya vida kurdu sineği nedir ve insanları ya da hayvanları nasıl etkiler? İşte detaylar.
‘Yıkıcı bir zararlı’
ABD Tarım Bakanlığı’na bağlı Hayvan ve Bitki Sağlığı Denetim Servisi (Aphis), Yeni Dünya vida kurdu sineğini (Cochliomyia hominivorax) yıkıcı bir zararlı olarak tanımlıyor.
Bu sinekler, sıradan bir ev sineği boyutunda ya da biraz daha büyük olup, turuncu gözleri, metalik mavi veya yeşil gövdesi ile sırtlarında üç koyu şerit barındırıyor.
Kurtçuklar, çiftlik hayvanları, evcil hayvanlar, yabani hayvanlar, zaman zaman kuşlar ve nadiren de insanlar üzerinde etkili olabiliyor.
Aphis, Yeni Dünya vida kurdu sineği larvalarının (maggot) yaşayan bir hayvanın etine gömüldüğünde ciddi ve çoğu zaman ölümcül hasara yol açtığını vurguluyor.
Bu sinek türü, Küba, Haiti, Dominik Cumhuriyeti ve Güney Amerika’nın bazı ülkelerinde yaygın olarak görülüyor.
Yeni Dünya vida kurdu sineği hayvanlara nasıl bulaşıyor?
“Vida kurdu sineği” adı, larvaların beslenme davranışını yansıtmaktadır. Larvalar, açtıkları yaralara gömülerek tıpkı tahtaya vidalanan bir vida gibi hareket ederler.
Dişi vida kurdu sinekleri, yumurtalarını sıcak kanlı hayvanların açık yaralarına bırakıyor.
Yumurtalar çatladıktan sonra yüzlerce larva, keskin ağız kancalarıyla canlı dokuyu parçalayarak ilerliyor. Eğer tedavi edilmezse, konakçı hayvanı öldürebilirler.
Dişi vida kurdu sinekleri, sığırlar ve yabani hayvanlar için büyük bir tehdit oluştururken, insanlarda ise nadir olarak görülmektedir.
Geçtiğimiz yıl, kısa bir süre için Dominik Cumhuriyeti’ni ziyaret eden bir hasta, dişi vida kurdu sinekleri ile enfekte olduğunu ve yaşadıklarını CDC’ye şöyle aktardı:
“Birkaç saat içinde yüzüm şişmeye başladı. Dudaklarım şişti, neredeyse konuşamaz hale geldim. Tüm yüzüm yanıyormuş gibi hissediyordum. Burun kanamalarım başladı, hem de sürekli. Banyoya gitmeye kalksam burnum yeniden kanıyordu.”
Yeni Dünya vida kurdu sinekleri enfeksiyonları nasıl tedavi ediliyor?
Açık yarası olan bireyler, özellikle salgın görülen bölgelerde bulunmuş ya da enfekte hayvanlarla temas etmişlerse risk altındadır.
Dişi vida kurdu sinekleri enfeksiyonunun tek tedavi yöntemi, dokulara gömülmüş yüzlerce larvanın fiziksel olarak çıkarılması ve yaranın iyi bir şekilde dezenfekte edilmesidir.
Erken müdahale edildiğinde enfeksiyon genellikle ölümcül olmadan atlatılabilir.
Önceki salgınlar nasıldı?
ABD Tarım Bakanlığı’na göre, 1933 yılında Yeni Dünya vida kurdu sinekleri, enfekte hayvanların taşınmasıyla ülkenin güneybatısından güneydoğusuna yayıldı.
1934 yılına gelindiğinde, Mississippi, Alabama, Kuzey Carolina, Güney Carolina, Georgia ve Florida’daki çiftçiler enfeksiyonları bildirmeye başlamıştı.
Yeni Dünya vida kurdu sinekleri, 1960’larda ABD’den tamamen temizlendi. Bu başarı, araştırmacıların doğaya milyonlarca kısır erkek sinek salmasıyla elde edildi. Bu sinekler, vahşi dişilerle çiftleşip yumurtaların kısır kalmasını sağladı.
Son salgın ise 2023 yılında Panama’da başladı. Kurtçuklar, Orta Amerika ve Meksika üzerinden kuzeye doğru ilerlemekte.
Meksika, Temmuz ayında ABD sınırının yaklaşık 595 km güneyinde yeni bir vaka bildirdi. Bunun üzerine ABD Tarım Bakanlığı, güneydeki giriş kapılarından yapılan hayvan ticaretini derhal durdurdu. Daha önce de Kasım ve Mayıs aylarında ithalatı askıya almıştı.
ABD, her yıl Meksika’dan bir milyondan fazla sığır ithal etmektedir. Bu nedenle, böyle bir salgın yalnızca hayvancılığı değil, 100 milyar dolardan fazla ekonomik faaliyeti tehdit edebilir.
Yetkililer, şu an için halk sağlığı açısından riskin “çok düşük” olduğunu vurguluyor.
