Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) blog sayfasında yer alan “Para Politikası Duruşu ve Hazine İhaleleri” başlıklı yazıda, sıkı para politikası duruşunun borçlanma maliyetleri üzerindeki azaltıcı etkisi ele alındı.
Blog yazısında şu ifadeler dikkati çekiyor:
RİSK İŞTAHI GÜÇLENİYOR
Para politikası, kamu borçlanma maliyetlerini, getiri eğrisinin durumu ve borçlanma ihalelerine olan talep üzerinden etkileyebilmekte. Sıkı para politikası dönemlerinde kısa vadeli faiz oranları politika faizi ile birlikte artarken, enflasyonun düşeceği yönündeki beklentiler uzun vadeli faizlerin gerilemesine yol açabiliyor. Ayrıca, enflasyonla mücadele, bankaların borçlanma enstrümanlarına yönelik risk iştahını ve risk taşıma kapasitesini artıran bir öngörülebilirlik sağlıyor. Bu durum, tahvillerin yeniden ihraç edildiği ihalelerde talep eğrisinin esnekliğini artırıyor ve ikincil piyasadaki faiz değişikliklerini de sınırlı hale getiriyor. Yazıda, Hazine ve Maliye Bakanlığı (Hazine) çerçevesinde, sıkı para politikası duruşunun borçlanma maliyetleri üzerindeki etkisi inceleniyor.
Hazine borçlanma ihalelerinde oluşan talep eğrisi, ihale kesim noktasına kadar elde edilen fiyat-miktar verileri yardımıyla hesaplanabilir. Bu eğri, Hazine ihalelerinde gerçekleşen borçlanma miktarı ile maliyet arasındaki ilişkiyi gözler önüne seriyor. Eğrinin daha yatay bir konum alması, fiyat esnekliğinin artığına işaret ediyor. Tahvil fiyatları ile faizler arasındaki negatif ilişkiyi dikkate aldığımızda, daha esnek bir eğri, aynı borçlanma miktarı için Hazine’nin maliyetini azaltıyor.
TALEP EĞRİSİ İNCELENDİ
Talep eğrisinin esnekliğini belirlemede, para politikası durumu belirleyici bir rol üstleniyor. Hazine borçlanma ihaleleri sırasında oluşan miktar ve fiyat değerlerine dönemseldir bakıldığında, sıkı para politikası uygulanan dönemlerde daha esnek bir talep eğrisi ortaya çıkıyor. Bu noktada, ihalelerde görülmekte olan talep eğrisinin yataylaşmasının bankaların risk taşıma kapasitesinin artmasıyla bağlantılı olduğu söylenebilir. Sıkı para politikası ortamında, eğrinin uç kısmı yukarı doğru kayarak, miktarın fiyat üzerindeki etkisini azaltıyor. Diğer bir ifadeyle, eğrideki yataylaşma, ihalelerdeki talep koşullarının iyileştiğine ve Hazine’nin daha düşük maliyetle borçlanabileceğine işaret ediyor.
Analizler, sıkı para politikasının birincil piyasalardaki olumlu etkilerini ortaya koyuyor. Borçlanma ihalelerinde meydana gelen esneklik değişiminin maliyetler üzerindeki yansıması Grafik 3’te gösterilmekte. Taralı alan, sıkı para politikası kapsamında esnekliklerdeki artış sayesinde borçlanma maliyetlerinde yaşanan düşüşü açıklıyor. TCMB’nin son parasal sıkılaşma dönemine odaklanıldığında, Hazine’nin yeniden ihraç ihalelerinde ortalama 40 baz puanlık bir maliyet düşüşü kaydettiği görülüyor. Bu durum kamu maliyesine yaklaşık 6,8 milyar TL’lik bir katkı sağlıyor.
TALEP ESNEKLİĞİ DESTEKLENİYOR
Sıkı para politikası, parasal aktarım kanalları aracılığıyla tahvil piyasalarındaki getirileri artırmakta, öngörülebilirlik ve beklentiler yoluyla yeniden ihraç ihalelerinde talep esnekliğini desteklemektedir. Artan esneklik, bankaların risk taşıma kapasitesindeki yükselişi de beraberinde getiriyor. Bu çerçevede, TCMB’nin politika duruşunun finansal sistemi desteklediği ve Hazine ihaleleri üzerinden kamu maliyesine fayda sağladığı v
