Uluslararası ekonomi-politik sistemdeki ‘yeniden yapılanma’ tartışmaları, ‘küresel düzen’in yeniden şekillendirilmesine dair analizler, küresel güç merkezleri arasında süren çok yönlü rekabetin gelecekte nasıl bir seyir izleyeceğini daha da derinleştiriyor. Birinci düzeydeki küresel güç merkezleri, ABD, Rusya ve Çin olarak tanımlanırken; ikinci düzeydeki merkezler ise Avrupa Birliği, Hindistan ve Japonya’yı kapsıyor. Bu ülkelerin üretim, ticaret, teknoloji, enerji ve güvenlik alanlarındaki performansları, E7 ülkeleri olan Türkiye, Brezilya, Endonezya ve Meksika için de büyük önem taşıyor. Çin’in küresel imalat sanayindeki yüzde 31lik payı, ABD ve diğer 6 ülkenin toplam payını tek başına karşılıyor. Ayrıca, küresel yarı iletkenler, elektrikli araçlar, güneş enerjisi teknolojileri ve kritik minerallerdeki rolü, Çin’i küresel güç merkezleri arasında ayrıcalıklı bir konuma yerleştiriyor.
Çin’in son dönemde karşılaştığı ‘Japonyalaşma Sendromu’ ile ilgili tartışmalar, ülkenin dünya ekonomisindeki güçlü konumunu sorgulamakta. Bunun yanı sıra, aşırı büyüyen konut pazarı, artan ulusal borç ve hızla yaşlanan nüfus sorunları da dikkat çekiyor. ABD ve Çin’in toplam milli borçlarının ‘Kovid-19’ salgını sürecinde artması, ABD’nin milli borcunun GSYH’ya oranının yüzde 300’e yaklaştığını gösterirken, daha sonra bu oran ABD’de yüzde 252’ye düşerken, Çin’in borç oranı yüzde 291 seviyesine çıkmış durumda. Küresel toplam milli borç/GSYH ortalaması yüzde 226 iken, Çin’in yüksek borç yükünü kontrol altında tutabilmesi için dinamizmini koruması şart. Ancak, son zamanlarda büyüme performansındaki ivme kaybı, bu durumu zorlaştırıyor. Türkiye, toplam milli borç oranıyla yüzde 95 ile en düşük borca sahip ülkeler arasında yer alıyor.
Çin’in diğer bir önemli sorunu ise imalat sanayindeki kapasite fazlası. Dünya ekonomisi 2000 ile 2019 arasında ortalama yüzde 3 ile 3,5 oranında büyürken, küresel ticaret 2000 ile 2020 arasında yüzde 4,4 büyümüş olmasına rağmen, Çin’in dev imalat kapasitesi artık sorun oluşturmaya başlamış durumda. G7 ülkeleri için demir-çelik ve gemi üretimi gibi pek çok sektördeki fazlalık, büyük bir sıkıntıya yol açmakta. ‘Kovid-19’ salgını, Rusya-Ukrayna savaşı ve Ortadoğu’daki gerginlikler, dünya ekonomisinde ve küresel ticarette önemli bir ivme kaybına sebep oldu. Bu durum, Çin’in birçok sektöründeki kapasite fazlalığını gün yüzüne çıkartmakta.
Ayrıca, Çin’in hızla yaşlanan nüfusu ve kişi başına ortalama GSYH’daki artışta yaşanan ivme kaybı, alarm zillerini çaldırıyor. 2023 yılı itibarıyla Asya’nın yükselen ekonomileri arasında, kişi başına milli geliri en az artıracak ülkenin yüzde 3,9 ile Çin olması bekleniyor. Buna ek olarak, Çin’in yıllık GSYH’sı 18 trilyon doları aşsa da, bu rakamın sadece 3,5 trilyon doları uluslararası pazara satılmakta. Ekonominin büyümesi için, halkın tüketimi açısından 15 trilyon dolara yakın bir üretim yapılması gerekiyor. Bu bağlamda, makul bir nüfus artışı, gelir dağılımında adalet ve yaşam standardının yükseltilmesi, Çin ekonomisinin geleceği açısından oldukça kritik bir ön
