2008 küresel finans krizinin ardından Avrupa, parlak ve itibarlı bir kıta olma özelliğini yitirirken, pek çok ülkesi merkez siyasetin ciddi zorluklarıyla karşılaşmaya devam ediyor. Aşırı sağ siyasi eğilimler yükselişte ve bu durum, Avrupa’nın geleceği açısından önemli sınavlar oluşturuyor. İlk olarak, hızla artış gösteren küresel parçalanma(global fragmentation) olgusu ile başa çıkılması gerekecek. Avrupa, zengin bir coğrafya olarak, ihtiyaç duyduğu birçok ürün, enerji ve teknoloji için dışa bağımlı hale gelmiştir. 2017’ye kadar, küresel ticaret koşulları bu tedariklerin sağlanmasını kolaylaştırmıştı. Ancak, Donald Trump’ın 2017’deki başkanlığıyla birlikte, ABD’nin Rusya ve Çin’e yönelik uyguladığı yaptırımlar Avrupa için enerji ve teknoloji teminini zorlaştırdı.
Kovid-19 pandemisi ve Rusya-Ukrayna Savaşı, Avrupa’nın dayanıklılığını daha da sorgulatır hale getirdi. Donald Trump’ın yeniden göreve başlaması, 2025 yılındaki olası ‘Yeni Soğuk Savaş’ döneminin getireceği politik şokları gündeme getiriyor. Avrupa’nın ikinci sınavı, yeni Trump yönetiminin müttefiklik anlayışını sorgulaması ve daha düşmanca bir tutum benimseme olasılığı olacak. Trump, Avrupa’yı Çin’den uzaklaşmaya çağırırken, enerji konusunda da ‘Rusya’dan bağımsız olmalısınız’ mesajını veriyor. ABD’den daha fazla enerji ithalatı yapılması yönündeki bu talepler, Avrupa’nın savunma ve güvenlik harcamalarını artırmasını zorunlu kılabilir.
Üçüncü önemli sınav, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın devam eden olumsuz etkileri olacak. Avrupa, Ukrayna’ya yönelik askeri ve insani yardımlarını artırdığı bir dönemdedir; ancak savaşın gidişatı, Avrupa’nın geleceği için pek iç açıcı görünmüyor. Avrupa, kendisini artan güvenlik tehditleri ile yüzleşirken, yükselen aşırı sağ politikalar, Rusya’ya karşı benimsenen tutumların sorgulanmasına neden olabilir. Eğer bu eğilimler güçlenirse, savaşın seyrinde ve NATO’nun Ukrayna’ya sağladığı destekte değişiklikler meydana gelebilir. Ayrıca, Ukrayna’dan transit geçen Rus gazına dair sözleşmenin süresinin dolması, bu karmaşık durumu daha da derinleştirecek. Avrupa, enerji arz güvenliğini sağlama konusunda da ek zorluklarla karşılaşacak.
Avrupa’nın dördüncü büyük sınavı ise verimlilik ve sanayi üretimindeki cazibesini kaybetmesiyle ilgili. Bu durum, kıtanın doğrudan yatırımlar konusunda da olumsuz bir tablo yaratmakta. Yapay zeka, akıllı cihazlar ve temiz enerji teknolojileri gibi alanlarda Avrupa, önemli sınamalarla yüz yüze. Bu bağlamda, yeni nesil sanayileşme hamleleri, ortak savunma ve güvenlik konseptlerinin geliştirilmesi ile enerji arzını çeşitlendirme konularında Türkiye, Avrupa’nın işbirliği yapabileceği potansiyel bir ortak olarak öne çıkıyor. Bu doğrultuda, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e yaptığı son ziyarette, Türkiye ile AB arasında daha sağlam ve kurumsallaşmış bir ilişkinin gerekli olduğunu vurgulaması dikkat çekti. Avrupa’nın, Türkiye’nin vazgeçilmezliğini 2025’de anlaması umuduyla.
