34 yaşındaki Avustralyalı Rach, dünyanın en yüksek cilt kanseri oranına sahip ülkesinde büyüdü ve pek çok kişi gibi “güneşten korkarak” yetişti.
Çocukluğu, Avustralya okullarında yaygın olan “şapka yoksa oyun da yok” kuralı, 90’lı yılların güneşin kanser yapacağına dair reklamları ve evinde sürekli hazır bulunan güneş kremi tüpleriyle geçti.
Bu deneyimler, Rach’ı günde birkaç kez güneş kremi süren ve nadiren şapkasız dışarı çıkan biri haline getirdi.
Ancak, geçtiğimiz Kasım ayında yapılan bir muayenede doktorlar burnunda bir cilt kanseri tespit ettiklerinde oldukça şaşırdılar. Rach’ın yaşı ve güneşten kaçınma alışkanlıkları göz önüne alındığında, bu durumun anormal olduğuna dikkat çektiler.
Teknik olarak “düşük dereceli” bir cilt kanseri olan bazal hücreli karsinom, Rach’ın gözünün hemen altında bir yara izi bırakacak şekilde ameliyatla alınmak zorunda kaldı.
“Kafam karışmıştı ve biraz da kızgındım. ‘Şaka mı bu?’ diyordum. Her şeyi doğru yaptığımı sanıyordum ama yine de başıma geldi,” şeklinde hislerini ifade etti.
Öfkesinin sebebi, yıllarca kullandığı güneş kreminin güvenilir olmadığını ve bazı testlere göre neredeyse hiç güneş koruması sağlamadığını öğrenmesiyle daha da arttı.
Bağımsız bir tüketici koruma grubunun yaptığı analiz, Avustralya’nın en popüler ve pahalı güneş kremlerinin bazılarının iddia ettikleri korumayı sağlamadığını ortaya koyarak ulusal bir skandalın fitilini ateşledi.
Tüketicilerden gelen tepkiler üzerine, ülkenin tıbbi gözlemcisi bir soruşturma başlattı; birçok ürün raflardan çekildi ve dünya genelinde güneş kremlerinin düzenlenmesine ilişkin sorular gündeme geldi.
Kozmetik kimyageri Michelle Wong, BBC’ye verdiği demeçte, “Bu kesinlikle Avustralya’ya özgü bir sorun değil,” ifadesini kullandı.
Avustralyalıların güneşle karmaşık bir ilişkisi var; onu sevmekle birlikte ondan korkuyorlar. Ülke, cilt kanseri oranları bakımından dünya genelinde en yüksek sırada yer alıyor ve her üç Avustralyalıdan ikisinin hayatı boyunca en az bir cilt kanseri geçireceği tahmin ediliyor.
Bu nedenle, Choice Australia’nın Haziran ayında yayınladığı rapor büyük yankı uyandırdı. Grup, 20 güneş kremini bağımsız bir laboratuvar testinde inceledi ve 16’sının paketinde belirtilen SPF veya cilt koruma faktörü derecesini karşılamadığını tespit etti.
Rach’in kullandığı bir yüz ürünü olan Ultra Violette’in Lean Screen SPF 50+ Matlaştırıcı Çinko Cilt Kremi, raporda tespit edilen en büyük başarısızlık olarak öne çıktı. Bu ürün, sadece SPF 4 koruma sağladığı ortaya çıkınca, Choice’un şaşkınlığı daha da arttı ve benzer bir test yapılmasına karar verildi.
SPF iddialarını karşılamayan diğer ürünler arasında Neutrogena, Banana Boat, Bondi Sands ve Kanser Konseyi’nin ürünleri de vardı; ancak bu markalar, Choice’un bulgularını reddederek kendi bağımsız testlerinin ürünlerin reklamlarında belirtildiği gibi çalıştığını savundular.
Markalar hızlı bir tepki vererek, Terapötik Ürünler Birliği (TGA) bulguları araştıracağını ve gerektiğinde düzenleyici önlemler alacağını duyurdu.
Ultra Violette ise, Lean Screen’in güvenli ve etkili olduğuna dair savunmalarını yaparak, neredeyse 30 ülkede satılan ve fiyatı 50 A$’ın (yaklaşık 1350 TL) üzerinde olan ürünün kapsamlı testlerini detaylandırdı.
Ancak, iki aydan kısa bir süre sonra, sekiz farklı laboratuvar testinde tutarsız sonuçlar vermesi üzerine Lean Screen’in geri çağrılacağı açıklandı.
Markanın Instagram hesabında yapılan açıklamada, “Ürünlerimizden birinin, gurur duyduğumuz ve müşterilerimizden beklediğiniz standartların altında kalmasından derin üzüntü duyuyoruz,” denildi.
Ayrıca, ilk test laboratuvarıyla ilişkilerini sonlandırdıkları bilgisi de verildi.
Son iki hafta içinde, diğer markalar da Choice raporunda yer almayan en az dört ürünün satışını durdurdu.
Rach, kanser teşhisi ile kullandığı güneş kremi markası arasında bir bağlantı olduğunu kanıtlamanın imkansız olduğunu biliyor. Ancak Ultra Violette’in skandala verdiği yanıtın kendisini hayal kırıklığına uğrattığını dile getirdi.
Ürünlerinin tehlikeleri konusunda gerçek bir sorumluluk almadıklarını düşündüğünü ve etkinliği konusundaki şüphelere rağmen iki ay boyunca satış yapmaya devam etme kararından rahatsız olduğunu ifade etti.
Rach gibi birçok müşteri, bu skandalın sektöre olan inançlarını sarstığını belirtiyor. Ultra Violette’in geri çağırma açıklamasına yanıt olarak bir kişi, “Para iadesi yılların güneş hasarını gerçekten geri çevirmeyecek, değil mi?” şeklinde bir yorum yaptı.
Bir sözcü, Ultra Violette’in diğer tüm ürünlerini yeniden test ettiğini ve SPF derecelerini doğruladığını açıkladı. Açıklamada, “Choice’un testinde başarısız olan 16 ürün arasında satışları durdurmakla kalmayıp ürünü tamamen geri çeken, güvenliğe öncelik veren ve müşterilere para iadesi ve ürün kuponu sunan ilk ve tek markayız,” denildi.
Ultra Violette sözcüsü, markanın bu durumun önemini göz ardı etmemek için TGA ve diğerleriyle işbirliği yaptığını belirtti.
Choice, TGA’yı güneş kremi pazarında daha fazla araştırma yapmaya çağırdı ve ürünlerinde listelenen SPF korumasını sorgulayan tüm markaların bu ürünleri derhal satıştan kaldırmalarını istedi.
Kampanyalar direktörü Rosie Thomas, BBC’ye yaptığı açıklamada, “Avustralya güneş kremi endüstrisinde acilen ele alınması gereken ciddi bir sorun olduğu açıktır,” ifadelerini kullandı.
Bu noktaya nasıl gelindi?
Avrupa’da güneş kremleri kozmetik olarak sınıflandırılırken, Avustralya bunları tedavi edici bir ürün – aslında bir ilaç – olarak düzenliyor. Bu durum, ülkenin en sıkı güneş kremi düzenlemeleriyle karşı karşıya olduğu anlamına geliyor.
Skandala adı karışan markalar, ürünlerinin ticaretinden para kazanıyor ve bu tür skandalların yaşanmasını istemiyor. Ancak bu durum nasıl gerçekleşti?
Australian Broadcasting Corporation tarafından yapılan bir araştırma, Choice’un testlerinde başarısız olan ürünlerin en az yarısının ABD merkezli bir laboratuvar tarafından onaylandığını ve bu laboratuvarın sıklıkla yüksek test sonuçları kaydettiğini ortaya çıkardı.
Ayrıca, raflardan çekilen güneş kremlerinin birçok benzer formül paylaştığı ve Batı Avustralya’daki bir üreticiyle bağlantılı olduğu tespit edildi.
TGA, devam eden soruşturmalar hakkında genellikle konuşmadığını çünkü durumu tehlikeye atmak istemediğini belirtiyor, ancak “mevcut SPF test gerekliliklerini gözden geçirmeyi” planladığını da ifade ediyor.
Bir sözcü, “TGA, farklı güneş koruyucu ürünlerin aynı veya benzer temel formülasyonları paylaşmasının yaygın bir uygulama olduğunun farkındadır,” dedi.
Lab Muffin Beauty Science’ın kurucusu Dr. Wong, yüksek koruma sağlayan tutarlı ve konforlu güneş kremleri üretmenin oldukça teknik ve zor olduğunu belirtiyor. Her bireyin cildinin ürüne farklı tepkiler verdiğini ve cildin ter, su veya makyajla neredeyse her zaman stres testine tabi tutuldu
