Aralıklı oruç, son on yıl içerisinde en popüler diyet trendlerinden biri haline geldi.
Bu yöntem, kalori sayma veya karbonhidrat tüketimini sınırlandırma gibi zorlayıcı diyet uygulamaları yerine, ne zaman yediğinizi değiştirerek istenen sonuçlara ulaşmayı hedefliyor.
Teknoloji devlerinin CEO’ları ve Hollywood yıldızları, bu yöntemi kullanarak kilo verdiklerini ifade ediyorlar.
Eski İngiltere Başbakanı Rishi Sunak, haftaya 36 saatlik bir oruçla başladığını belirtiyordu.
Şu ana kadar yapılan bilimsel araştırmalar, aralıklı orucu destekleyen veriler sunmaktaydı.
Çeşitli araştırmalar, bu yöntemle metabolizmanın iyileşebileceğini, hücre onarımına yardımcı olabileceğini ve belki de yaşam süresini uzatabileceğini göstermekte.
Ancak beslenme uzmanları, öğün atlamanın sihirli bir çözüm olmadığı ve belirli sağlık sorunları olan bireyler için riskler oluşturabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Aralıklı oruç, genellikle gıda tüketiminin sekiz saatlik bir zaman diliminde yapıldığı bir uygulama. Öğünler arasında ise 16 saatlik bir süre bırakılıyor.
Beşe iki diyeti gibi diğer yöntemlerde, haftanın beş günü normal bir şekilde beslenilirken, iki gün kalori alımı kısıtlanıyor.
Aralıklı oruçla ilgili yapılan ilk araştırmalar, bazı kaygı verici sonuçlar ortaya koydu.
19 binden fazla yetişkini inceleyen bilim insanları, günde sekiz saatten az gıda tüketen bireylerin kalp ve damar hastalıklarından ölme riskinin, 12-14 saatlik bir aralıkta gıda alanlara göre %135 daha fazla olduğunu tespit etti.
Kişinin sağlık durumu ve tıbbi verilerine dayanarak, kardiyovasküler hastalık riskinin artması, kalp krizi ve felç gibi durumların yükselmesi anlamına geliyor.
Araştırmada, aralıklı oruç ile herhangi bir hastalıktan ölme riski arasındaki ilişki daha zayıf ve tutarsız bir şekilde ortaya çıktı.
Ancak kardiyovasküler risk, yaş, cinsiyet ve yaşam tarzı gruplarında yapılan sıkı testler sonucunda yüksek seviyelerde gözlemlendi.
Yani, çalışmada aralıklı oruç ile genel ölüm arasındaki ilişki zayıf olsa da, kardiyovasküler hastalıklardan ölüm riski belirgin şekilde yüksek bulundu.
Bu araştırmayı gerçekleştiren uzmanlar, elde ettikleri bulguların net bir neden-sonuç bağlantısını kanıtlamadığını vurguluyor. Ancak bu durum, aralıklı oruç yönteminin sağlık açısından risk içermediği iddiasını sorgulamak için yeterli bir gösterge niteliği taşıyor.
Amerikalı yetişkinler sekiz yıl boyunca takip edildi.
Katılımcılara, iki hafta arayla iki farklı günde tükettikleri her şeyi anımsamaları istendi ve bu verilerle her bireyin ortalama gıda tüketim aralığı tahmin edildi.
Kardiyovasküler ölüm riski, tüm sosyo-ekonomik gruplarda benzer sonuçlar verdi.
En yüksek risk, sigara içenler, diyabet hastaları ve mevcut kalp hastalığı bulunan bireylerde görüldü.
Bu durum, özellikle bu grupların uzun vadede kısa gıda alma sürelerinden kaçınmaları gerektiğini ortaya koyuyor.
Aralıklı oruç ve kardiyovasküler hastalıklardan ölüm riski arasındaki bağlantı, beslenme kalitesi, öğün sıklığı ve yaşam tarzı gibi faktörler göz önünde bulundurulduğunda da devam etti.
Diyabet ve Metabolik Sendrom: Klinik Araştırma ve Değerlendirme adlı bilim dergisinde yayımlanan hakemli çalışmanın baş yazarı Victor Wenze Zhong, beslenmenin diyabet ve kalp hastalıklarının başlıca nedeni olduğunu belirtiyor.
Prof. Zhong, “Yıllar içinde günde sekiz saatten az bir sürede gıda tüketenlerde, kardiyovasküler hastalıklardan ölüm riskinin arttığını görmek şaşırtıcı” diyor.
Bu bulgu, kısa süreli araştırmaların aralıklı orucun kalp ve metabolizma sağlığını iyileştirdiği iddialarıyla çelişiyor.
Aynı dergide yazı kaleme alan endokrinoloji uzmanı Anoop Misra, aralıklı orucun avantaj ve dezavantajlarını tartıştı.
Misra, aralıklı oruç uygulamalarının kilo verme, insülin duyarlılığını artırma, tansiyonu düşürme ve yağ profilini düzeltme gibi alanlarda işe yarayabileceğini vurguladı.
Ancak, aralıklı orucun potansiyel dezavantajları arasında besleyici maddelerde eksiklikler, kolesterol artışı, aşırı açlık, sinirlilik, baş ağrıları ve yönteme zamanla uyumun azalması gibi durumlar yer alıyor.
Diyabet hastalarında, kan şekeri takip edilmeden yapılan aralıklı oruçların, kan şekerinin tehlikeli bir şekilde düşmesine yol açabileceği ve yemek yenen saatlerde abur cubur tüketimini teşvik edebileceği konusunda da uyarılarda bulunuyor.
Kronik hastalığı olan yaşlı bireylerde ise uzun süreli oruç tutmanın kırılganlığı artırabileceği ve kas kaybını hızlandırabileceği ifade ediliyor.
Aralıklı oruç yöntemi üzerine yapılan sorgulamalar daha önce de gündeme gelmişti. 2020 yılında Jama Internal Medicine dergisinde yayımlanan bir araştırmada, bu yöntemi kullanan katılımcıların çoğunun kas kütlesinden az bir kilo kaybettikleri gözlemlenmişti. Başka bir çalışmada ise aralıklı oruç uygulamasının halsizlik, açlık, susuzluk, baş ağrıları ve konsantrasyon zorluğuna neden olduğu belirlenmişti.
Prof. Zhong, kalp hastalığı olanların veya diyabeti bulunanların günde sadece sekiz saat gıda almaya daha dikkatli yaklaşmaları gerektiğini öneriyor. Ayrıca sağlık durumuna göre kişiselleştirilmiş beslenme yöntemlerinin benimsenmesi gerektiğini vurguluyor:
“Mevcut kanıtlar, insanların ne yediğine odaklanmanın, ne zaman yediğine odaklanmaktan daha önemli olduğunu gösteriyor. Günlük sekiz saatlik bir beslenme aralığını benimseyenler, sağlıklarını korumak ve kardiyovasküler hastalıklardan kaçınmak için dikkatli olmalı.”
