SAĞLIK Bakanlığı, internet, televizyon ve sosyal medya gibi platformlar üzerinden tüketicilere yanıltıcı sağlık beyanlarıyla yapılan ürün satış ve tanıtımlarına yönelik denetimlerin sonuçlarını açıkladı. 2025 yılının ilk yedi ayında mevzuata aykırı tanıtım ve satış yapan şahıslara toplamda 109 milyon 221 bin 519 TL idari para cezası uygulandığı belirtildi.
Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, ‘Sağlık Beyanı Denetimi Hakkında Yönetmelik’e göre, bir ürün veya ürün bileşimindeki öğelerin insan sağlığıyla ilişkisini belirten veya ima eden ifadelere ‘sağlık beyanı’ denilmektedir. Beşeri tıbbi ürünler, tıbbi cihazlar ve özel tıbbi amaçlı gıdalar dışındaki tüm ürünler, bu denetimlerin kapsamındadır. Sağlığın olumsuz etkilenebileceğini öne süren, kilo kaybı veya artışıyla ilgili beyanlar ve bu tür ürünlerle ilgili tanıklık yapan kişilerin deneyimlerine atıfta bulunan ifadeler de yasaklanmıştır. Denetimlerde uygunsuz bulunan ürünler arasında köpük sabunlar, dudak parlatıcıları, tüy dökücü kremler ve vücut spreyleri gibi kozmetik ürünler yer aldı. Ürünlerin güvenli olup olmadığını kontrol eden denetimler, hem tüketicileri hem de üreticileri doğrudan etkilemektedir. Mevzuata uygun üretim yapılmayan ürünlerin piyasada bulunması engellenmektedir.
TÜKETİCİLER, ÜRÜNLERİ KONTROL EDEBİLİYOR
Tüketiciler, Sağlık Bakanlığı‘nın Ürün Takip Sistemi’nden (ÜTS) satın aldıkları ürünlerin kayıtlı olup olmadığını kontrol edebiliyor. Bu sistemde, ürünün marka bilgisi, kullanma kılavuzu, ambalaj ve kutu görseli, Türkçe etiket bilgisi, ithalat ve imalat bilgileri ile menşei ülke gibi tüm veriler yer almaktadır. Ürünün barkodu ile sisteme giriş yapıldığında bu bilgilerin çıkmaması, ürünün kayıt dışı olduğu anlamına gelmektedir. Ayrıca, sistemin ücretsiz bir mobil uygulaması da bulunmaktadır.
‘DOĞALDIR DİYE GÜVENMEMEK LAZIM’
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanı Prof. Dr. Ahmet Ayar, doğal ve organik içerikli ürünlerin tamamen masum olmadığını ve bu durumun halkta yanıltıcı algılara yol açabileceğine dikkat çekti. Ayar, “Birey bazlı sorunlar olabilir; bunlar alerjik veya toksik etkiler yaratabilir. Bu nedenle, ‘doğaldır’ ya da ‘güvenlidir’ şeklindeki yanlış varsayımlara kapılmamak gerekir. Bu tür ürünler, kanser riskini artırma, kısırlığa yol açma ve cildin erken yaşlanması gibi ciddi riskler taşımaktadır. Sağlık Bakanlığı kriterlerine uygun üretim ve etiketleme ile ürünler, dijital takip sistemi aracılığıyla izlenmektedir. Böylece sahte ve kaçak ürünlerin önüne geçilirken, tüketicilerin mobil uygulama ile ürünlerin onayını doğrulayabileceği ve içerik bilgilerine ulaşabileceği bir sistem mevcuttur” dedi.
‘DENETLENEN 419 KOZMETİK ÜRÜNDE UYGUNSUZLUK TESPİT EDİLDİ’
Prof. Dr. Ayar, 2025 yılının ilk yedi ayındaki denetimlerde 642 ürünün incelendiğini, bu ürünlerden 412’sinde uygunsuzluk ve 14’ünde risk grubunun tespit edildiğini belirtti. El dezenfektanı, antibakteriyel sıvı sabunlar ve sinek kovucular gibi vücuda değen biyosidal ürünlerin denetiminin de Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından yürütüldüğünü ifade eden Ayar, bu kapsamda 68 ürünün analize gönderildiğini ve bunlardan 57’sinin sorunsuz, 3’ünün uygunsuz ve 8’inin risk taşıyan ürün grubu olarak tespit edildiğini açıklandı. Uygunsuz ve risk taşıyan ürünlere toplamda yaklaşık 2,5 milyon TL idari para cezası kesildiği bildirildi.
‘KOZMETİK ÜRÜN SATIŞINA YAKLAŞIK 4 MİLYON 394 BİN LİRA CEZA UYGULANDI’
Uygunsuzluk nedeniyle işlem yapılan ürünler arasında antimikrobiyal el ve cilt spreyleri, antibakteriyel saç yıkama boneleri ve antibakteriyel katı sabunların da bulunduğunu belirten Prof. Dr. Ayar, “Kozmetik ürünlerine yönelik denetimlerde, teknik düzenlemeye aykırılık ve güvensizlik gerekçesiyle 2025 yılının ilk yedi ayında, kozmetik ürün satışı yapan kişilere toplamda 4 milyon 394 bin 148 TL idari para cezası uygulanmıştır” dedi.
Sahte ve kaçak kozmetik ürünlerin tüketici sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olabileceğine dikkat çeken Ayar, bu ürünlerin güvenli satış noktalarından alınmasının önemini vurguladı. Bu bağlamda, gümrük kapılarında ve diğer mekanlarda ele geçirilen sahte ve kaçak ürünlerle ilgili 61 bin 500 ürünün emniyet ve kolluk kuvvetleri tarafından yakalandığı ifade edildi.
’17 KİŞİ VE KURUM HAKKINDA HUKUKİ İŞLEM BAŞLATILDI’
Sağlık Bakanlığı onaylı ürünlerin tercih edilmesi gerektiğine dikkat çeken Prof. Dr. Ayar, “2025 yılının ilk yedi ayında 2201 internet sitesi, bu tür ihlaller nedeniyle erişime kapatılmıştır. Bunlardan 684’ü Ticaret Bakanlığı’na bildirilmiştir. Mevzuata aykırı tanıtım ve satış yapanlara toplamda yaklaşık 110 milyon TL idari para cezası kesilmiş ve 17 kişi hakkında Cumhuriyet Başsavcılıklarına dosyalar sunularak hukuki işlem başlatılmıştır” diye ekledi.
