İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Gazze‘nin tamamını kontrol altına almak istediğini ifade ederken, “elinde tutmak istemediğini” de vurguladı.
Hamas’ın Gazze‘deki geleceği ne olacak?
Netanyahu’nun açıklamalarından birkaç gün önce, Hamas, egemen bir Filistin devleti kurulmadıkça silahsızlanmayı kabul etmeyeceğini duyurmuştu. Örgüt, Gazze‘deki ateşkes müzakerelerinde, İsrail ve ABD’nin öne çıkardığı taleplerden birine karşılık veriyordu.
İsrail, çatışmalara son verecek herhangi bir anlaşmanın temel koşullarından biri olarak Hamas’ın silahsızlanmasını görmekte ısrarcı.
Geçen hafta, New York’ta Suudi Arabistan ve Fransa’nın ortak başkanlığını yürüttüğü uluslararası BM konferansında, 17 ülke ve Avrupa Birliği bir bildiri yayımladı.
Bildiride, Hamas’a Gazze‘nin kontrolünü bırakması ve silahsızlanma çağrısı yapıldı.
Gazze müzakerelerinde genellikle arabuluculuk yapan Mısır ve Katar, bu bildiriyi imzalayan ülkeler arasında yer aldı. Ancak, İsrail ve ABD bu bildiriye destek vermedi.
Hamas silahlı mücadeleye devam edecek
Bir Hamas yetkilisi, El Cezire’ye yaptığı açıklamada, örgütün “boş mermi kovanlarını bile vermeyeceğini” belirtti.
Bu, Hamas’ın Filistin devleti kurulana dek silahlı mücadeleyi sürdürmeye kararlı olduğunu ortaya koyuyor.
Gazze‘deki El Ummah Üniversitesi’nden Filistin siyaseti profesörü Hossam El-Dajani, New York’taki konferanstan sonra bildirinin 11. maddesine medyanın yoğun ilgi gösterdiğini belirtti.
Konferans sonrası yayımlanan resmi bildirinin 11. maddesinde, “Tüm Filistin topraklarında yönetim, hukukun uygulanması ve güvenlik sadece Filistin Yönetimi’nde olmalı” ifadesine yer verildi.
El-Dajani, bildirideki diğer 41 maddenin bazılarında Filistin devleti kurulması ve İsrail ile birlikte yaşama konularının ele alındığını vurguladı. Bu durum, deklarasyonda Filistin devletinin kuruluşu için bir dizi yöntemden bahsedildiği anlamına geliyor.
BBC’ye konuşan El-Dajani, “New York deklarasyonunun geri kalanı uygulanırsa, 11. madde zaten yerine getirilmiş olur” dedi.
Filistin devleti
Hamas, ABD, İngiltere ve diğer Batılı ülkeler tarafından terör örgütü olarak tanımlanıyor.
Örgüt, bir Filistin devleti kurulduğunda, silahlarını bu yeni devletin yetkililerine teslim edeceğini ifade ediyor.
Ancak uzmanlar, Hamas’ın Gazze‘de önemli bir mevzi kaybettiğini belirtiyor. Yine de, örgüt bölgenin yönetici gücü olarak varlığını sürdürmekte.
Yeni kurulan ve Ok Birimi olarak bilinen güvenlik biriminin, Sahm’ın asayişi sağlama ve yağmayı engelleme amacıyla görev yaptığı ifade ediliyor.
Filistinli siviller, Hamas’ın protestoları bastırma yöntemlerine tepkili. Birleşmiş Milletler, insanların açlıktan öldüğü uyarısını yaparken, gıda ve yardım kaynakları da kıt durumda.
Uzmanlar, Hamas üyelerinin mevcut durumla başa çıkmakta zorlandığını ve 7 Ekim’de İsrail’e yaptıkları saldırının ardından bu kadar zayıf bir konuma geleceğini düşünmediğini belirtiyor.
Hamas savaşçıları, 7 Ekim’den bu yana devam eden İsrail saldırılarından yorgun düşmüş durumda.
Yerel kaynaklar, örgütün hala silahlarının olduğunu ancak stokların azaldığını aktarıyor.
Hamas’ın, çoğunlukla patlamamış mühimmat olmak üzere, İsrail saldırılarından geriye kalanlara bağlı olduğu kaydediliyor.
Militanlar, mühimmatlardaki patlayıcıları çıkararak, İsrail askerlerine saldırmak için bombalar imal ediyor.
İsrail, BBC dahil olmak üzere Gazze‘ye yabancı medyanın girişine izin vermediğinden, bu bilgilerin bağımsız kaynaklarca doğrulanması zor.
Bölgede, örgütün dostları da giderek azalıyor. İsrail ile İran arasında 12 gün süren çatışmalar sonrasında, Tahran’ın Hamas’ı destekleme kapasitesi azalmış durumda.
Lübnan’daki İran destekli Hizbullah milisleri de İsrail’in saldırıları ve liderlerinin öldürülmesi sonucu zayıfladı.
Hizbullah, Lübnan hükümetinin silahsızlanma talebinin baskısı altında ve dışarıdan destek sağlama imkanları kısıtlı.
Arap Birliği
Arap Birliği, New York’taki bildiriyi imzalayarak Hamas’a silahsızlanma çağrısında bulundu.
Birliğin, genelde Hamas’a dostane yaklaşan Katar gibi ülkelerin de dahil olduğu 22 üyesi bulunuyor.
Düşünce kuruluşu Chatham House’dan Profesör Yossi Meckelberg, İsrail ve ABD’nin geleneksel politikalarını sürdürdüğünü belirtirken, Arap ülkelerinin söyleminde bir değişim yaşandığını ifade ediyor. Meckelberg, Arap ve bölgesel aktörlerin Hamas’ı “çok yalnız” bırakmış olabileceğini vurguladı.
Rehineler
Hamas, 7 Ekim 2023’te rehin aldığı İsraillileri, pazarlık kozu olarak kullanmaya devam ediyor.
Hamas militanları, 1200 civarında kişinin öldüğü saldırıda 251 kişiyi de rehin almıştı. Gazze Sağlık Bakanlığına göre, takip eden savaşta İsrail’in saldırıları sonucu 60 binden fazla kişi hayatını kaybetti.
ABD, bazı rehinelerin hayatını kaybettiğini ve bazılarının da İsrail’e geri döndüğünü açıklarken, en az 20 rehinenin hala hayatta olduğuna inanıyor. Hamas, Ağustos başında rehinelerden Evatar David’i bir deri bir kemik halde gösteren görüntüler yayımladı.
Yorumculara göre, Hamas bu video ile ailelerin Netanyahu’ya savaşı sona erdirmesi için daha fazla baskı yapmasını umuyordu.
Videonun ardından aileler, Netanyahu’dan rehinelerin kurtarılmasını öncelikli hale getirmesini talep etti.
7 Ekim’den sonra öldürülen Hamas liderleri
Ekim 2023 itibarıyla, İsrail, Hamas’ın birçok üst düzey liderini suikastlarla etkisiz hale getirdi. Bu liderler arasında İsmail Haniye de bulunuyor; kendisi Tahran’daki bir saldırıda hayatını kaybetti.
İsrail aynı zamanda, 7 Ekim saldırılarının arkasındaki isimlerden biri olarak görülen Yahya Sinwar’ı da öldürdü.
Meckelberg, Gazze’deki Hamas liderleri ile örgütün çıkarlarının farklılık gösterdiğine dikkat çekiyor.
Meckelberg, bu liderlerin fiziksel olarak hayatta kalmanın ötesinde “siyasi anlamda hala dikkate alınır bir güç olmaya çalıştıklarını” ifade ediyor.
Ancak, örgütün gücünü koruyabilmesi için kalan liderlerinin zorlu kararlar almak zorunda olduğunu da belirtiyor.
Netanyahu’nun Gazze’yi tamamen kontrol altına alma ve Hamas’ı devre dışı bırakma hedefleri doğrultusunda, örgütün seçenekleri giderek daralıyor.
Hamas’ın geleceği
Peki, Hamas, Gazze’deki bu savaşı
