MAAŞ ALMADAN EMEKLİLİĞE HAK KAZANMA KOŞULLARI NEDİR?
08.01.2008 tarihinde sözleşmeli sınıf öğretmeni olarak çalışmaya başladım. Üç yıl sonra kadroya geçtim. Üç çocuğum var. Toplam 2 yıl ücretsiz izin kullandım. Emekli olmak istiyorum. Emekliliği hak etmek için kaç yıl daha çalışmam gerekir? Üç çocuk sahibi olmak emeklilik yaşını öne çeker mi? Maaş almadan emekliliği hak etme yaşı nedir? (Fidan Y.)
Mevzuatta “maaş almadan emekliliğe hak kazanma” terimi yer almamakla birlikte, bu ifade toplumda yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu kavram, sadece emeklilik için gerekli olan yaş koşulunun dışındaki şartların sağlanmasını ifade eder.
Emeklilik koşulları, işe başlama tarihine göre farklılık göstermektedir. SSK’lı olarak 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında işe başlayanlar için normal emeklilik şartları, en az 7000 prim günü ve kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşın doldurulmasıdır. Bu dönemde BAĞ-KUR’lu olanlar (4/b) içinse, en az 9000 prim gününü tamamladıklarında kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olabilmektedir. Gerekli prim gününü tamamlayanlar, yaş haddini doldurduklarında emekli aylığı alabilirler.
7000 prim günü ile SSK’dan emeklilik için yaşı bekleyenlerin, emeklilik haklarını kaybetmemeleri için isteğe bağlı sigorta primi ödemekten veya BAĞ-KUR’lu çalışmaktan kaçınmaları gerekmektedir. Son 2.520 gün içinde 4/b kapsamında prim günleri 1260’a ulaşanlar, SSK’dan emeklilik hakkını kaybedeceklerdir. Bu durumda BAĞ-KUR’dan emekli olabilmek için 9000 prim günü şartı aranacaktır.
8 Eylül 1999 tarihinden sonra sigortalı çalışmaya başlayan 5434 Sayılı Kanuna tabi memurlar, normal emeklilik için 9000 prim günü tamamlamaları halinde kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olabilmektedir. Prim günü yeterli olmayanlar ise en az 5400 prim günü ile 61 yaşında kısmi emeklilik alabilirler.
Bu bilgiler ışığında, toplam prim gününüz 5400 ise borçlanma yapmadan da “maaş almadan emekliliğe hak kazanmış” sayılabilirsiniz. Çalışmayı bıraktığınızda 61 yaşını doldurduğunuzda emekli aylığı alabilirsiniz. Normal emeklilik için ise 9000 prim gününü tamamlamanız gerekmektedir. Eğer 9000 prim gününe ulaşırsanız ve çalışmayı bırakırsanız, 58 yaşında emekli olabilirsiniz.
Üç çocuk sahibi olmanız emeklilik yaşınızı etkilemez. Çocuklarınız doğduktan sonra ücretsiz izinde geçen süreleri borçlanarak eksik prim günlerinizi tamamlayabilirsiniz; ancak bu durum emeklilik yaşınızı öne çekmeyecektir.
Prim günleri, kanunun aradığı asgari sürelerdir. Prim günü sayısı ne kadar fazla olursa, emekli aylığı da o kadar yüksek olacaktır. Asgari prim gününü doldurduktan sonra çalışmadan emeklilik yaşını bekleyenler, çalışmaya devam eden emsallerine göre daha düşük emekli aylığı alacaklardır.
EMEKLİ AYLIĞINI DONDURUP TEKRAR ÇALIŞANLARIN YENİ AYLIĞI NASIL HESAPLANIR?
Kamuda çalışırken 2024 Kasım’da emekli oldum. Şu an sosyal güvenlik destek primi (SGDP) ödüyorum. 2026 yılında emekliliğimi dondurup 5 yıl çalışıp emekli olursam, (örneğin 2026 yılında en son emekli maaşım 70000 TL olsun) enflasyondan kaynaklı emekli maaşında düşüşlerde nasıl bir hesaplama olur? (Mehmet Y.)
Emekli aylığını durdurarak sigortalı çalışmaya devam edenler, belirli bir süre çalıştıktan sonra yeniden emekli aylığı bağlattıklarında aylıkları yeniden hesaplanır. Örneğin, emekli aylığınızın 31 Aralık 2025 tarihinde 70.000 TL olduğunu varsayalım. Beş yıl çalıştığınız ve Ocak 2031 tarihinde yeniden emekli aylığı bağlattığınız durumunda, beş yıl boyunca emekli aylıklarına yapılan zamlar, emekli aylığınıza yansıtılacaktır. Ayrıca, bu süre zarfında Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilen prime esas aylık ortalama kazancınızın her yıl yüzde 2’si oranında artırılacaktır.
2024 yılından 2025 yılına geçerken yüzde 30 oranında bir fark oluştu. Aylığınızı durdurup çalışmaya devam etseniz bile 31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla 70.000 TL olan aylığınız bu durumdan etkilenmeyecektir. İlerleyen yıllarda benzer bir fark oluşursa, bu durum da sizin aylığınızı etkilemeyecektir. Sadece çalışacağınız beş yıllık döneme ait hesaplanacak emekli aylığınız değişiklik gösterecektir.
Öte yandan, yıldan yıla oluşan fark her zaman negatif yönde olmayabilir. Geçmişte bazı yıllarda emeklilik dilekçesini bir sonraki yıla bırakanların daha avantajlı olabileceği durumlar da yaşanmıştır.
PRİM GÜNÜM 7000 OLURSA KIDEM TAZMİNATI ALABİLİR MİYİM?
Sigorta başlangıç tarihim 1 Haziran 2007. İşyerinde 15 yıl çalışıp 7000 prim günüm dolarsa kıdem tazminatı alabilir miyim? Şu an 5000 prim günüm mevcut, halen çalışmaktayım. (Salih G.)
Sigorta başlangıç
