DVT, yani derin ven trombozu, özellikle uzun süre hareketsiz kalındığında bacaklardaki toplardamarlarda pıhtı oluşmasıyla meydana gelen ve ciddi hayati riskler taşıyan bir damar hastalığı olarak tanımlanmaktadır.
Uzmanlar, yaz aylarında artan sıcaklıklar ve uzun yolculukların DVT riskini belirgin bir şekilde artırdığını vurgulamaktadır.
Hareketsizlik, sıvı kaybı, genetik faktörler ve bazı ilaçların pıhtı oluşumunu kolaylaştırabileceği konusunda uyarılarda bulunan uzmanlar, alınacak basit önlemlerle bu tehlikenin büyük ölçüde önlenebileceğine dikkat çekiyor.
“DERİN VEN TROMBOZU EN SIK BACAK TOPLARDAMARLARINDA GÖRÜLÜYOR”
Mehmet Akif Ersoy Göğüs, Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Mete Gürsoy, uzun yolculukların damar sağlığı üzerindeki etkilerini açıklamaktadır.
Toplardamarlara ayaklardan kalbe kirli kanı taşıyan sistemin sağlıklı işlemesi için bacak kaslarının yaptığı tekrarlayan baskının önemine değinen Gürsoy, “Bacak kaslarımız her adımda toplardamarlardaki kanı kalbe doğru pompalar. Ne kadar çok hareket edersek, toplardamarlarımız da o kadar sağlıklı olur. Hareket, toplardamar hastalıklarının en etkili ve ücretsiz ilacıdır” dedi.
Gürsoy, DVT’nin en sık bacak toplardamarlarında görüldüğünü, ancak kasık, karın ve kol damarlarında da gelişebileceğini ifade etti. İstatistiklere göre, 4 saatten kısa seyahatlerde derin ven trombozu riski 107 binde 1 iken, 4 saatin üzerinde bu oran 4 bin 600’de 1’e yükselmektedir. 16 saatin üzerindeki seyahatlerde ise bu risk 1200’de 1’e çıkmaktadır. Yani, seyahat süresi 4 saati geçtiğinde DVT riski 25 kat, 16 saati geçtiğinde ise 100 kat artıyor” diye ekledi.
Yolculuğun türünün değil, süresinin risk açısından belirleyici olduğunu vurgulayan Gürsoy, kısa süreli art arda yapılan seyahatlerin de riski artırabileceğini belirtti.
HER 1.5-2 SAATTE BİR MOLA VEREREK KISA YÜRÜYÜŞLER YAPILMALI
Prof. Dr. Gürsoy, bazı bireylerin DVT açısından daha yüksek risk altında olduğunu, bu kişilerin yolculuk öncesinde mutlaka doktor kontrolünden geçmesi gerektiğini ifade etti. “60 yaş ve üzeri kişiler, aktif kanser hastaları, geçmişte DVT veya akciğer embolisi geçirenler, genetik pıhtılaşma bozukluğu olanlar, varis hastaları, hamile kadınlar ve hormon tedavisi gören bireyler risk grubundadır” dedi.
Uzun yolculuklarda alınabilecek basit önlemlerin hayati önem taşıdığına dikkat çeken Gürsoy, bu önlemleri şu şekilde sıraladı: “Yolculuk öncesi 10-15 dakikalık yürüyüşle bacak kaslarını aktif hale getirmek, her 1,5-2 saatte bir mola vererek kısa yürüyüşler yapmak, uçak, otobüs veya tren gibi taşıtlarda belirli aralıklarla kalkıp oturmak, otururken ayak bileği egzersizleri yapmak, bol su içmek ve alkolden kaçınmak, rahat ve sıkmayan kıyafetler giymek, riskli bireylerin varis çorabı kullanması.”
Gürsoy, yolculuk sırasında ya da sonrasında bacaklarda ani ağrı, şişlik ve hassasiyet gibi belirtiler yaşayan kişilerin gecikmeden bir kalp ve damar cerrahisine başvurması gerektiğini belirtti. Ayrıca, “Nefes darlığı, göğüste yanma, ani öksürük gibi belirtiler varsa vakit kaybetmeden acil servise gidilmelidir. Bu belirtiler, pıhtının akciğere atmasıyla oluşan emboliye işaret ediyor olabilir ve acil müdahale şarttır” şeklinde konuştu.
“BU HAYATİ SORUNUN EN ÖNEMLİ NEDENİ HAREKETSİZLİK”
Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Cengiz Köksal, tatil döneminde artan uzun süreli yolculukların hareketsizlik nedeniyle toplardamarlarda pıhtı oluşumu riskini artırdığını ifade etti.
DVT’nin çağın en ölümcül ancak önlenebilir sağlık sorunlarından biri olduğunu belirten Köksal, “İç toplardamarlarda biriken pıhtı, gerekli tedbirler alınmazsa akciğerlere giderek ani ölümlere neden olabilir. Bu hayati sorunun en önemli nedeni hareketsizliktir” dedi.
Köksal, DVT oluşumunda aşırı kilo, sıcak havalarda terleme nedeniyle oluşan sıvı kaybı, genetik yatkınlık ve doğum kontrol hapı gibi ilaçların da risk faktörleri arasında yer aldığını açıkladı.
Toplardamarların, kalbin pompaladığı kanın yeniden akciğerlere dönmesini sağladığını ifade eden Köksal, “Kirli kanın bacaklardan yukarı taşınmasında en büyük güç baldır kaslarının kasılma gücüdür. Uzun süre hareketsizlik, pıhtı oluşumu açısından ciddi bir risk faktörüdür” şeklinde konuştu.
“OTURUR POZİSYONDA AYAK BİLEĞİ EGZERSİZLERİ YAPILMALI”
Prof. Dr. Köksal, özellikle uzun süren uçak, otobüs ve araba yolculuklarında bacak kaslarının yeterince çalışmaması sonucu toplardamarlarda kanın hareketsiz kaldığını belirterek şu önerilerde bulundu:
“Uzun yolculuklar öncesinde bol ve rahat kıyafetler tercih edilmeli. Sıvı kaybını önlemek amacıyla bol su içilmeli. Seyahat süresince mümkünse kısa aralıklarla molalar verilip yürüyüş yapılmalı. Uçak yolculuklarında koridorda kısa yürüyüşler yapmak, ayakları mümkün olduğunca yüksekte tutmak ve bacak bacak üstüne atmaktan kaçınmak önemlidir. Otururken ayak bileği egzersizleri yapılması ve bacaklara hafif masaj uygulanması kan dolaşımını destekler. Risk grubundaki bireylerin diz altı varis çorabı kullanmaları, pıhtı oluş
