EY Türkiye, İstanbul’un taksi ekosistemindeki dönüşümü ele alan “İstanbul Taksi Ekosisteminin Dönüşümü” başlıklı araştırmasının bulgularını kamuoyuyla paylaştı. Araştırma, mevcut durumun değerlendirilmesi, ihtiyaçların belirlenmesi ve gelecekteki dönüşüm fırsatlarının ortaya konması amacıyla gerçekleştirildi. Bu çerçevede, arz, talep, mevzuat ve yönetişim alanlarında kapsamlı bir inceleme yapıldı. Talep analizi, vatandaşlar ve turistlerle gerçekleştirilen yolcu deneyimi anketleri aracılığıyla yürütülürken; arz analizi için ise taksi hizmet sağlayıcılarıyla anket çalışmaları gerçekleştirildi. Bu aşamamaların yanı sıra, İstanbul için daha önceden yapılmış çeşitli araştırma bulguları, akademik görüşler ve mevcut mevzuatlar da göz önünde bulunduruldu. Elde edilen bulgularda; taksi sayısı ve filo yönetimi, taksi ekosistemi, yönetişim ve dijitalleşme gibi dört ana iyileştirme alanı belirlendi ve toplamda 9 temel ile 4 yatay politika önerisi geliştirildi.
Yapılan araştırmaya göre, İstanbul’da 20.311 taksi aracı ve 40.622 sürücü bulunurken, bu sistemin günlük hizmet düzeyi araç başına 36 yolculuk olarak hesaplanmakta ve tüm araçlardan yıllık olarak 47,8 milyar TL gelir elde edildiği tahmin edilmektedir. Bununla birlikte, araştırmada İstanbul’un taksi plakalarının bir yatırım aracı haline geldiği vurgulanıyor. Plaka sahipleri yüksek kiralar üzerinden gelir elde ederken, elde edilen gelirlerin sadece %13’ü sürücülere kalmakta; kiracılar ve galeri sahipleri %11, plaka sahipleri ise %32 oranında pay almaktadır.
Son 30 yıl içinde İstanbul’un nüfusunun iki katına çıkması ve turist sayısının on kat artmasına rağmen, taksi sayısındaki artış yalnızca %17 ile sınırlı kalmıştır. Bu durum, şehrin taksi arzının talebi karşılamada yetersiz kaldığını göstermektedir. İstanbul’da 1.000 kişiye düşen taksi sayısı 1,3 iken, bu rakam küresel şehirlerde ortalama 9,7 olarak kaydedilmektedir. EY araştırmasına göre, İstanbulluların %86’sı taksi bulmakta zorlandıklarını belirtirken, %33’ü her zaman zorlandığını ifade etmektedir. Bu yetersizlik, korsan taksi kullanımının artmasına yol açmakta; vatandaşların %51’i korsan taksilerin daha uygun fiyatlı olduğunu düşünmektedir. Ayrıca tanıdık sürücüye duyulan güven ve taksi bulmanın zorluğu da bu durumu pekiştiren faktörler arasında yer almaktadır.
YOLCU – SÜRÜCÜ GÜVEN EKSİKLİĞİ VAR
Araştırmaya göre, turistlerin %50’den fazlası; yüksek ücret talepleri, uzun rota seçimleri ve yabancı dil bilmeyen sürücü eksikliği gibi konularda şikayetlerini dile getirmektedir. Vatandaşlar ise sürücülerin kaba davranışları (%64) ve kısa mesafe yolcularını almamaları (%54) gibi sorunlarla karşılaşmaktadır. Anket sonuçlarına göre, her 10 yolcudan 4’ü (%42) taksi yolculuğu sırasında kendilerini güvende hissetmemekte; araçların %80’inden fazlasının ise ya eski ya da bakımsız olduğu ve temizlik ile klima gibi eksikliklerin bulunduğu gözlemlenmektedir.
İstanbul’daki toplu taşımada mevcut sorunlar çözüldüğünde bile, anket katılımcılarının %40’ı taksi kullanmaya devam edeceğini ifade etmektedir. Bu durum, toplu taşıma ve taksi hizmetlerinin birbiriyle alternatif olmayıp, vatandaşların ihtiyaçlarını destekleyen tamamlayıcı hizmetler olarak görüldüğünü göstermektedir.
DİJİTALLEŞME, EKOSİSTEMİN ÖNEMLİ BİR GEREKSİNİMİ
Araştırmaya göre, sürücülerin %30’u taksi çağırma uygulamalarını kullanmakta
