Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), sigortalı çalışan bireylerin iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ya da doğum izni durumlarında “geçici iş göremezlik ödeneği” temin etmektedir. Toplumda bu ödeneğe sıklıkla rapor parası denilmektedir. Aynı zamanda, iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu çalışabilirlikte en az yüzde 10 oranında kayba uğrayanlar için “sürekli iş göremezlik geliri” tahsis edilmektedir.
SORULARINIZ İÇİN: [email protected]
Geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik gelirlerinin hesaplanma yöntemi 2021 yılına kadar, sigortalı bireyin son 12 aylık döneminin son 3 aylık brüt ücret ortalamasına dayanmaktaydı. Yatarak tedavi gören bireylere, ortalama brüt ücretin yarısı oranında, ayakta tedavi görenlere ise 3’te 2’si oranında geçici iş göremezlik ödeneği sağlanıyordu.
Ancak düşük ücretle istihdam edilenlerin doğum iznine çıkmadan önce son üç ay boyunca yüksek ücret üzerinden SGK’dan daha fazla rapor parası aldıkları gerekçesiyle, 2021 yılında yürürlüğe giren bir kanun değişikliğiyle bu uygulama revize edildi. İş kazası ve meslek hastalığı durumundaki üç aylık hesaplama ise aynı kaldı. Hastalık ve analık izni ile ilgili raporlar için geçici iş göremezlik ödeneği artık son üç ay değil, son 12 aylık ortalama ücret üzerinden hesaplanmaya başlandı.
Son üç aylık ücretin yerine son 12 aylık ücretin dikkate alınması, rapor ödeneğinde bir azalmaya yol açtı. Yüksek enflasyon nedeniyle ücretler yılda iki kez zamlandığı için, asgari ücretin üzerinde kazananların rapor paraları da azalma gösterebildi.
Bu değişiklikten asgari ücretle çalışan bireyler etkilenmemektedir. Zira asgari ücretli çalışanların rapor parası, günlük kazanç tutarı bir günlük asgari ücretin altında olamayacağı için her durumda son asgari ücrete göre şekillenmektedir.
Son üç aylık yerine son 12 aylık ortalamanın dikkate alınmasının rapor parasını nasıl etkilediğini bir örnekle açıklayalım. 12 Şubat 2025’te doğum iznine çıkan bir kadının Ocak 2025’te brüt ücreti 50.000 TL, Temmuz – Aralık 2024’te 40.000 TL, Şubat – Haziran 2024’te ise 30.000 TL olsun. Eğer son üç aylık brüt ücret dikkate alınsaydı, bu kadına 112 günlük doğum izni sırasında günlük 962,96 TL’den 107.952 TL ödenecekti. Ancak kanun değişikliği ile birlikte, 12 aylık ücret esas alındığı için kadının rapor parası günlük 814,81 TL olarak hesaplanarak toplamda 91.259 TL’ye düşmüştür. Böylelikle, işçi 16.692 TL’lik bir kayıp yaşamıştır.
AYM İPTAL EDİNCE İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI DA 12 AYA ÇIKARTILDI
Anayasa Mahkemesi, geçici iş göremezlik ödeneği konusunda hastalık ve analık sigortası ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortası arasında bir ayrım yapılmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğuna hükmetti. Bu doğrultuda gerçekleştirilen kanun değişikliğiyle, iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle tedavisi süren bireylere verilen geçici iş göremezlik ödeneğinin hesaplanması yöntemi de, hastalık ve analık sigortası gibi son 12 aylık brüt ücret üzerinden yapılacaktır. Böylece iş kazası ve meslek hastalığı yaşayan kişiler de daha az miktarda rap
