Birleşmiş Milletler’in (BM) Suriye’deki suçları araştıran Uluslararası Tarafsız ve Bağımsız Suriye Mekanizması (IIIM) Başkanı Robert Petit, Suriye’de Beşar Esad rejiminin devrilmeden önce işlediği suçların delillerini imha ettiğini ancak hala çok sayıda sağlam kanıt bulunduğunu ifade etti.
Petit, Suriye’deki Esad rejiminin çöküşü sonrasında yaşanan olaylar ve hesap verebilirliğin sağlanması süreci ile ilgili Anadolu Ajansı muhabirine bir takım değerlendirmelerde bulundu.
Suriye’deki geçici hükümetin Esad dönemi suçlarıyla ilgili delillerin korunması gerektiğinin bilincinde olduğunu dile getiren Petit, tüm sivil toplum aktörlerinin hesap verebilirlik talep ettiğini, rejim ve müttefiklerinin işlediği suçların hesabını vermesini umduklarını söyledi.
Petit, “Uluslararası toplum Suriye’nin geleceği hakkında ‘geçiş dönemi adaletinden’ bahsediyor. Bu nedenle hesap verebilirlik, bu sürecin çok önemli bir bileşenidir. En kısa sürede bu konuda katkıda bulunabilmeyi umuyoruz.” şeklinde konuştu.
Esad rejimi döneminde işlenen suçların delillerine erişim sağlayamadıklarını belirten Petit, bunun için geçici hükümetten izin almaları gerektiğini vurguladı.
“GEÇİCİ HÜKÜMETİN YETKİLİLERİNDEN İZİN BEKLİYORUZ”
Petit, “21 Aralık’ta bu izni almak üzere başvurumuzu yaptık. Geçici hükümetin yetkililerinin Suriye’ye gelerek çalışmalarımıza izin vermelerini bekliyoruz. Onlarla olan etkileşimlerimiz ve diyaloglarımız sürüyor. Umutluyuz. Başından beri anlayışlı olduklarını gördük ve bu izni almayı umuyoruz. İzin alındığında, hızlı bir şekilde Suriye’ye konuşlanmayı planlıyoruz ve umarım geçiş adaletine yardımcı olacağımız uzun vadeli bir varlığımız olur.” dedi.
Geçici hükümet yetkililerinin suç delillerini saklamanın öneminin farkında olduğunu belirten Petit, yeni yönetimin Adalet Bakanlığı’nın birkaç hafta önce delilleri alan kişilerden bunları geri getirmeleri yönünde bir kararname çıkarmasını önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.
Petit, “Adalet Bakanlığı, bu delilleri geri getirmeleri gerektiğini özellikle ulusal veya uluslararası yargı süreçlerinde kullanılacağını ifade etti. Rejim düşmeden ve aktörleri kaçmadan önce pek çok delilin yok edildiğini biliyoruz. Yakılmış belgelerin parçalarını ve parçalanmış sabit diskleri gördük. Bu durum, delilleri yok etme çabası olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Ancak hala çok sayıda delil mevcut. Geçici hükümetin yetkilileri, bu delilleri korumaları gerektiğinin bilincindeler fakat bunun için birçok aktörün çaba göstermesi gerekecek.” ifadelerini kullandı.
Bu delillerin rejim döneminde işlenen suçlara karşı kullanılmasını beklediğini kaydeden Petit, uzun yıllardır bu suçları işleyen bir rejime karşı en iyi delilleri belirleyerek bunları yargı sürecine taşımak gerektiğinin altını çizdi.
Rejim dönemindeki suçlarla ilgili adalet sürecinin nasıl işlemesi gerektiğine Suriyelilerin karar vermesi gerektiğini vurgulayan Petit, şunları ifade etti:
“Adaletin ne anlama geldiğine karar verecek olan Suriyeliler olmalıdır. Bu, Suriye liderliğinde bir süreç olmalıdır. (Rejim dönemindeki suçların yargı süreci için) Kullanılabilecek farklı mekanizmalar mevcut: uluslararası bir mahkeme, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), karma mahkemeler, olağanüstü duruşmalar ve ulusal mahkemeler gibi. Bunlar belirlendikten sonra uluslararası toplumun yardımcı olabileceğine inanıyorum. IIIM, kesinlikle yardımcı olabilir ve uluslararası standartlara uygun yargı süreçlerini destekleyebilir.”
Suriye’nin, UCM’nin Roma Statüsü’ne taraf olmadığını hatırlatan Petit
