Önümüzdeki dönemlerde cari açıkta bir iyileşmenin duraklayabileceği ve hatta belirli bir artış yaşanabileceği değerlendiriliyor. 2025 yılına gelindiğinde, bu yapısal sorunun kökten çözümü için daha fazla zaman ve kaynak ayırmamız gerektiği vurgulanıyor. Şirketler ve haneler, devlet kadar sürece destek sağlamalıdır.
Cari işlemler hesabı, son beş ayda verdiği artı rakamının ardından yeniden açık bir pozisyona geçti. Kasım ayında gerçekleşen 2.9 milyar dolarlık cari açığın temel sebebi, ihracatın yaşadığı yavaşlamadır. Türkiye’nin toplam ihracatının yaklaşık %40-42’sini gerçekleştirdiği Avrupa Birliği’nde ekonomik aktivitedeki duraklama ve Türk Lirası’nın reel bazda değer kazanması, ihracatı olumsuz yönde etkiliyor. Ayrıca, kasım ayındaki ithalat rakamı 27 milyar doları aşarak, 2024’ün ilk dokuz ayındaki ortalama ithalat rakamından yaklaşık 1.3 milyar dolar daha fazla gerçekleşti.
Sıkı para politikalarının uygulamaya konulduğu 2023 yaz aylarından bu yana yıllıklandırılmış cari açıkta 48.2 milyar dolarlık bir azalma görüldü. Ancak son aylarda bu düşüş hızının yavaşladığı gözlemleniyor. Bu durum, beklenen bir gelişme; çünkü cari açığı azaltan geçici faktörler azalmaya devam ederken yapısal sorunlar daha ön planda olmaya başladı.
İlerleyen aylarda cari açıktaki iyileşmenin durma noktasına gelmesi ve bazı dönemlerde açık rakamlarının artış göstermesi muhtemel. Türk Lirası’nın reel değerlenmesi, ithalatı teşvik etmeye başlarken, euro/dolar paritesindeki dalgalanmalar da dış ticaret rakamlarını olumsuz etkiliyor. Bu sebeple, 2025 yılında cari işlemler dengesinin, 2024 yılındaki kadar pozitif seyredebileceği düşünülmüyor.
2024 yılı içinde sağlanan cari açık düşüşü, büyük ölçüde geçici faktörlerden kaynaklanmaktadır. Ekonomik durgunluğun ithalat üzerindeki etkisi ve küresel emtia fiyatlarında görülen ılımlı seyir, cari açığı azaltmada etkili oldu. Ancak, cari işlemler açığını sürekli kılan yapısal sorunlar halen gündemde. Ekonomik aktivitenin yeniden canlanması ya da emtia fiyatlarının artması durumunda cari açığın yeniden yükselme riski bulunuyor.
Bu sebeplerle, 2025 yılında yapısal politikalara daha fazla önem ve kaynak ayırarak bu sorunu köklü bir şekilde çözme çabaları hızlandırılmalıdır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın bu konudaki son yıllardaki çalışmaları dikkate değer. Ancak, daha fazla desteğe ihtiyaç duyuluyor. Bu süreçte sorumluluk sadece devlete ait değil; firmalar ve haneler de sürece aktif şekilde destek vermeli.
MESLEKLERİN GELECEĞİ
Koronavirüs sonrası dönemde, dünya genelinde emek piyasasında önemli bir hareketlilik yaşanmaya başlandı. Türkiye’nin de dahil olduğu birçok ülkede istihdam rakamları toparlanırken, işsizlik oranı ger
