Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın internet sitesine girdiğinizde, “faaliyette olan siyasi partiler” listesinde toplam 168 siyasi partinin varlığını görebilirsiniz. Bu partilerden 149‘u, Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AK Parti) iktidara gelmesinin ardından kurulmuştur. Özellikle 2024 yılında, 33 yeni parti faaliyete geçmiştir.
2023 yılında gerçekleştirilen parlamento seçimlerine katılan partilerin sayısı ise 36 olarak kaydedilmişti. Bu partilerden sadece 24‘ü Yüksek Seçim Kurulu’na başvurarak seçim pusulasında yer alabilme hakkını elde etti ve seçimlere katıldı.
Bir partinin seçimlere katılma yeterliliği için “illerin en az yarısında teşkilatlanmaları” gerekmektedir. Bu nedenle, bir partinin yalnızca resmi olarak faaliyete geçmesi yeterli değildir.
Parlamento içerisinde 15 farklı siyasi parti temsil edilmektedir. Bu partilerin bazıları yalnızca bir sandalye ile temsil edilirken, birinci parti olan AK Parti, 268 milletvekili ile en fazla temsil gücüne sahiptir. İkinci sıradaki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ise 130 vekile sahiptir. Yani, AK Parti, kendisine en yakın partinin iki katından fazla sandalye ile temsil edilmektedir. Tarihsel verilere bakıldığında, AK Parti her seçimde kendisine en yakın partinin milletvekili sayısının iki katından fazla sandalye kazanmıştır.
Parlamentoda bulunan partilerin büyük bir kısmı, başka partilerin listesinden aday olan ya da farklı partilerle ittifak kurarak seçime girenlerden oluşmaktadır. Seçildikten sonra bazıları istifa ederek kendi partilerine geçiş yapmışlardır.
Bu yazının bugüne kadar anlattıkları, Türkiye’nin mevcut siyasi parti yelpazesi ile ilgili veri ve bilgilerdir. Genel olarak, bu partilerin büyük bir kısmını bilmesek bile, siyasi parti sayısı açısından oldukça geniş bir yapı bulunmaktadır. Ancak, bu partilerin bazıları, etkin dünyada siyasi bir ağırlığa sahip olamamaktadır.
Birçok partinin seçimlere katılma yeterliliği olmadığı düşünüldüğünde, bu partilerin kurulma sebepleri merak edilebiliyor. Bu partiler niçin varlık gösteriyor? Siyasetteki boşluklardan dolayı mı, ya da belirli toplumsal kesimlere hitap etme amacıyla mı kurulmuşlardır?
Bu soruların net bir cevabı yok; siyasi partilerin her biri kendi dinamikleriyle ele alınmalıdır. Ancak, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın dünkü Rize İl Kongresi’nde yaptığı konuşma, bazı genellemeler yapmamıza olanak tanımaktadır. Erdoğan, “Türkiye’de yeteri kadar ticarethane gibi çalışan parti ve sivil kuruluş var, fakat AK Parti bu şekilde olamaz.” değerlendirmesini yaptı. Erdoğan’a göre, bu partiler, millete hizmet için tahsis edilen kaynakları çeşitli yollarla tüketme eğilimindedirler ve bu durum onu millete ihanet olarak nitelendiriyor.
AK Parti döneminde öne çıkmış bazı siyasi figürler, büyük iddialarla yeni partiler kurdular. Bu yeni kurulan partiler, AK Parti, CHP ve MHP’den ayrılan isimler tarafından oluşturulmuş ve temelde kendi liderlerine çok sert eleştiriler getirmiştir. Siyasetin merkezindeki boşluğu ilk seçimde dolduracaklarını iddia eden bu aktörler, günümüzde mevcut partilerini zayıf bir şekilde ayakta tutmaya çalışıyorlar.
Örneğin, İYİ Parti, Gelecek Parti ve Deva Partisi, güçlü iddialarla kurulsalar da özgün bir siyaset yaratmakta başarısız olmuşlardır. Bunun sonucu olarak, CHP siyasetine eklemlenerek varlıklarını devam ettirmeye çalıştılar. Deva ve Gelecek partileri, CHP’li seçmenlerin oylarıyla meclise girebilmişlerdir.
Bu gün itibarıyla her üç partinin milletvek
Siyasi Partilerdeki Boşluk ve Geleceği
