Dünya genelinde seçimler ve savaşlar 2024 yılına damga vurdu. Türkiye ekonomisini etkileyen pek çok yerel ve uluslararası gelişmeye tanıklık edildi.
BBC Türkçe, bu yıl beş ekonomiste Türkiye ekonomisine yön veren en önemli gelişmeleri seçmelerini ve bu durumun günlük yaşama etkilerini anlatmalarını istedi.
Aldığımız yanıtlar şu şekilde özetlenmiştir:
‘Yüksek faiz, 2025’e de sarkan etkileriyle ekonomik performansa damgasını vuracak’
Altınbaş Üniversitesi’nde Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, 31 Mart’taki yerel seçimler öncesindeki faiz kararının etkisinin tüm yıl süreceğini öngörüyor:
2024’te ekonominin en önemli gelişmesinin 21 Mart’ta politika faizinin %50’ye yükseltilmesi olduğunu vurguluyor.
Mayıs 2023 seçimlerine hazırlık yaparken, 1 haftalık repo faizi %8,50 gibi sürdürülemez bir seviyedeydi.
Ancak 2024’te böylesine ani bir faiz artışı öngörülmüyordu. 31 Mart yerel seçimleri yaklaşırken, dövizdeki sıçrama beklentisiyle TL’den ciddi bir kaçış gözlemlendi.
Bu yönelimin bir döviz krizine dönüşmesini engellemek amacıyla politika faizi %50 seviyesine kadar çıkartıldı. Bu adım, sıcak paranın ülkeye akmasını sağladı.
Sonuç olarak, döviz artışlarının enflasyonda katlanarak devam etmesi önlendi. Ancak Orta Vadeli Plan’da enflasyon %24,9 olarak tahmin edilirken, bu yüksek faiz oranları ekonomiyi olumsuz etkileyebilir.
Ticari ve bireysel kredi faizleri hızla yükseldi. Yüksek enflasyon beklentileri ve gelirlerin azalması, kredi talebinde düşüşe yol açsa da, sorunlu kredilerin artmasına neden olma potansiyeli taşıyor.
Sıkı para politikası yatırımları duraksattı ve ekonomik büyümeyi yavaşlattı. Nadir bulunan bazı firmalar, üretim yerine finansal kazanç sağlama yolunu tercih etti.
Yüksek faizler, arz üzerinde negatif etki yaparak enflasyonu körükleme ihtimali doğurdu. Ülkeye yönelik risk algısının artması durumunda, sermaye çıkışları söz konusu olabilir.
2025 yılına gelindiğinde, enflasyon ve durgunluğun bir arada yaşandığı stagflasyon olasılığı da gündemde. Durgunluğun devam etmesi, işsizlik oranının artmasına yol açabilir. Yüksek faiz, 2024’teki etkileriyle 2025’te de kendini gösterecek izlenimi vermekte.
‘Suriye’nin yeniden inşası ekonomik fırsatlardan ibaret değil’
Cambridge Üniversitesi Ekonomi bölümünde Doç. Dr. Özge Öner, 2024’ün savaş ekonomisinin etkisinde şekillendiğini ifade ediyor:
HTŞ liderliğindeki grupların Suriye’de kontrolü ele geçirmesi, yılın önemli gelişmelerinden biri oldu.
Bu durum, Türkiye’de yaşayan milyonlarca Suriyeli sığınmacının geleceği için kritik öneme sahip. Ancak geri dönüş süreçleri hakkında gerçekçi bir değerlendirme yapmak gerekiyor.
Birçok Suriyeli, Türkiye’de kök salmış durumda; bu nüfusun yarısından fazlası ise 18 yaş altı genç ve çocuklardan oluşuyor. Temel hizmetlere erişmiş bu grup, Suriye’deki çatışmalara rağmen gönüllü olarak geri dönmeyebilir.
Suriye’nin savaş sonrası yeniden inşası, Türkiye açısından çok katmanlı ve uzun vadeli etkiler doğurabilecek bir süreç. Türkiye, coğrafi yakınlığı ve stratejik etkisiyle önemli bir aktör olabilir.
Ancak bu yeniden yapılanma süreci, yalnızca ekonomik fırsatları beraberinde getirmeyecek.
Geri dönüş oranlarının düşük kalması, Türkiye’nin göç politikalarının kalıcı bir
