Günümüzde birçok insan, sabahları TikTok, Instagram ya da X gibi platformlarda dolaşmayı alışkanlık haline getirirken, akşamları da korkutucu haberlerle dolu içeriklerin arasında kaybolmaktadır. Bu durum, yalnızca zaman kaybı yaratmakla kalmayıp, aynı zamanda zihinsel ve fiziksel sağlığımız üzerinde olumsuz etkiler yapabilmektedir. Klinik Psikolog İrem Akyüz Çaylak, “doomscrolling” olarak adlandırılan bu davranışın, bireylerin psikolojik sağlığı üzerinde derin tesirler bıraktığını ifade etmektedir.
Çaylak, insanların olumsuz içeriklere karşı daha fazla dikkat gösterme eğiliminde olduklarını belirtiyor. Sürekli olarak bu tür içerikler ile karşılaşmanın kaygı, stres ve depresyon gibi ruhsal sorunların tetiklenmesine yol açtığını dile getiriyor. “İnsanlar, stresli ve kaygılı hisssettiklerinde, bir kontrol mekanizması olarak sosyal medya üzerinden olumsuz haberleri takip etmeye yöneliyorlar,” diyor. Dijital medyanın belirsizliklerle başa çıkmak için sıkça başvurulan bir kaynak haline geldiğini aktaran Çaylak, bu durumun bir bağımlılık döngüsüne neden olabileceğini vurgulamaktadır.
Uzun süre olumsuz içeriklere maruz kalmak, beynin dinlenmesini engellemektedir. Sürekli bilgi bombardımanına maruz kalan beyin sinir ağlarını zayıflatmakta; bu da unutkanlık, dikkat dağınıklığı ve karar verme süreçlerinde bozulmalara neden olmaktadır. Bu durum, “beyin çürümesi” olarak bilinen bir süreçle de ilişkilendirilmektedir. Beynin bilgi işleme kapasitesinin azalması, bu olumsuz etkileşimlerin bir sonucu olarak daha fazla görünür hale gelmektedir.
Çaylak, “Doomscrolling yapan bireylerde psikolojik sıkıntı yaşama olasılığı daha yüksektir, bu durum düşük zihinsel refah, yaşam memnuniyeti ve uyum sorunlarına yol açabilir,” diyor. Ayrıca, yapılan araştırmalar bu alışkanlığın uyku düzenini olumsuz etkilediğini ve depresyon semptomlarını tetikleyebileceğini göstermektedir.
Sosyal medya algoritmaları, bireylerin izlediği ve beğendiği içeriklere benzer paylaşımlar önererek bu döngüyü beslemektedir. Olumsuz içerikler, kullanıcıların dikkatini daha fazla çekerek doomscrolling alışkanlığını artırmaktadır. Kişiler, kötü hissetmelerine rağmen bu davranışa devam etmekte; bu durum bağımlılığın en belirgin özelliği olarak kabul edilmektedir.
Çaylak, doomscrolling ile başa çıkmak için dijital sınırlar koyulmasını, yani sosyal medya kullanımını kısıtlamayı öneriyor. Özellikle yatmadan önce ekran süresinin azaltılması, zihinsel sağlığın iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Ayrıca, farkındalık geliştirmek ve mevcut anda kalmaya odaklanmak, negatif düşüncelerden arınmanın etkili yollarından biri olarak öne
