Son yıllarda vitamin ve mineral takviyeleri, sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir unsuru haline geldi. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Aytan Gulmammadova, “Gereksiz yere kullanılan ve kan düzeyi ölçülmeden başlanan takviyeler, vücuda fayda sağlamaktan çok zarar verebilir. Vitaminler, destekleyici değil, biyolojik olarak aktif maddelerdir. Doktor önerisi olmadan uzun süreli kullanımları, sağlık sorunlarına yol açabilir” uyarısında bulundu.
VM Medical Park Maltepe Hastanesi’nde görev yapan Dr. Gulmammadova, vitamin takviyelerinin kullanımına dair önemli bilgiler paylaştı.
Modern yaşamın getirdiği stres, dengesiz beslenme ve uykusuzluk, birçok bireyi ‘takviye kullanmalıyım’ düşüncesine yönlendiriyor. Sosyal medyada sıkça karşılaşılan ‘enerjimi artıran mucize formül’ ya da ‘bağışıklığı güçlendiren bitkisel destek’ gibi paylaşımların da bu talebi artırdığına dikkat çeken Dr. Gulmammadova, “Vitamin kullanmak, artık bir ihtiyaçtan çok alışkanlık haline geldi. Ancak asıl önemli olan, bireyin gerçekten vitamin eksikliği olup olmadığını bilmesidir. Kan düzeyi ölçülmeden başlanan takviyeler çoğu zaman zarara yol açabilir” şeklinde konuştu.
‘FAZLA TÜKETİMİ OLUMSUZ ETKİLER YARATABİLİR’
Vitaminlerin doğru dozda alındığında vücuda fayda sağladığı ancak bilinçsiz kullanımın ciddi sağlık riskleri oluşturabileceği vurgusunu yapan Dr. Gulmammadova, özellikle yağda çözülen vitaminlerin (A, D, E, K) vücutta birikme yapabileceğini belirtti. Dr. Gulmammadova, şu bilgileri paylaştı:
“Fazla D vitamini, kandaki kalsiyum düzeyini yükselterek böbrek taşı, kalp ritim bozukluğu ve damar sertliği gibi sorunlara yol açabilir. A vitamini fazlalığı karaciğerde birikerek toksik etkiler yaratabilir. E vitamini, kan sulandırıcı ilaçlarla birlikte alındığında kanama riskini artırabilir. Demir takviyesinin gereksiz yere alınması, karaciğer ve kalpte birikerek fonksiyon bozukluklarına, ritim düzensizliklerine ve diyabete neden olabilir. Ayrıca, multivitamin komplekslerinin uzun süreli ve kontrolsüz kullanımı, birçok mikrobesin (A, E, K, B1, B6, çinko, bakır, iyot vb.) içermesi nedeniyle riskleri artırabilir. Fazlalığı vücudun dengesini bozabilir.”
‘EKSİKLİK BELİRTİLERİ KİŞİDEN KİŞİYE DEĞİŞEBİLİR’
Vitamin ve mineral eksikliklerinin genellikle benzer belirtilerle kendini gösterdiğini ifade eden Dr. Gulmammadova, “Halsizlik, saç dökülmesi, tırnak kırılması, kas krampları, cilt kuruluğu, unutkanlık ve sık enfeksiyon geçirme eğilimi gibi durumlar gözlemlenebilir. Ancak bu belirtiler tek başına vitamin eksikliği anlamına gelmez. Vücuttaki yorgunluk veya saç dökülmesi gibi belirtiler pek çok farklı nedenden kaynaklanabilir. Bu nedenle, sadece ‘belirti var’ diye takviye başlatmak doğru değildir” dedi.
‘KAN TESTLERİ İLE TANI KONULABİLİR’
Tanı sürecine ilişkin bilgiler veren Dr. Gulmammadova, “Kan testleri, vitamin eksikliğini belirlemede en güvenilir yöntemdir. Bazı vitaminler (örneğin B1, B6) hücre içinde görev yaptığından, kanda net düzey verilmez. Bu durumda klinik değerlendirme ve kişinin beslenme öyküsü tanıda belirleyici rol oynar” ifadelerini kullandı.
‘DENGELİ BESLENME EN GÜÇLÜ TAKVİYEDİR’
Vitamin desteği yerine dengeli ve çeşitli bir beslenmenin çoğu zaman yeterli olduğunu belirten Dr. Gulmammadova, “Günlük beslenme planında kırmızı-beyaz et, yumurta, süt ürünleri, taze sebze ve meyve, tam tahıl ve baklagiller yer alıyorsa, vücut ihtiyaç duyduğu vitamin ve mineralleri büyük ölçüde doğal olarak alır. Paketlenmiş, rafine şekerli ve işlenmiş gıdalar yerine doğal ve çeşitli besinlere yönelmek çok daha etkili bir destek sağlar. Bağışıklığı güçlendirmek için vitamin almak şart değildir. Sağlıklı bir bağışıklık sistemi yalnızca vitaminlere bağlı değildir. Yeterli uyku, düzenli egzersiz, stres yönetimi ve temiz hava, en temel destek unsurlarıdır. Eğer bir bireyde gerçek bir vitamin eksikliği yoksa, sürekli takviye almak vücuda gereksiz yük bindirir.”
‘TAKVİYE KULLANIMI KİŞİYE ÖZEL PLANLANMALI’
Bazı durumlarda vitamin ve mineral desteğinin gerekli olabileceğini aktaran Dr. Gulmammadova, çocuklar, hamileler, yaşlılar, kronik hastalığı olanlar, emilim bozukluğu yaşayanlar ve vejetaryen-vegân bireyler için takviye planlamasının hekim kontrolünde yapılması gerektiğini dile getirdi. Dr. Gulmammadova, “Her grubun ihtiyacı farklıdır. Gebelikte folik asit, çocuklarda D vitamini, yaşlılarda B12 veya D vitamini desteği gerekebilir. Ancak bu da kan tahlili ve klinik bulgulara göre belirlenmelidir. Doz, içerik ve süre kişiye özel olmalıdır” şeklinde konuştu.
‘RASTGELE KULLANILDIĞINDA DENGEYİ BOZABİLİR’
Dr. Gulmammadova, sözlerini şu şekilde sonlandırdı:
“Vitaminler, vücudun düzenli işleyişi için gereklidir fakat rastgele kullanıldığında dengeyi bozabilir. Gereksiz yere alınan her takviye, karaciğer ve böbrekler üzerinde ek yük oluşturur. En doğru yaklaşım, kişisel ihtiyaçların laboratuvar sonuçlarıyla belirlenmesi ve hekim önerisi doğrultusunda hareket edilmesidir. Unutulmamalıdır ki, iyi planlanmış bir tabak çoğu zaman en güçlü takviyedir.”
