İsrail ve Hamas müzakerecileri, İsrail-Gazze savaşının sona ermesi amacıyla dolaylı görüşmeler için Mısır’ın Şarm El-Şeyh kentinde bir araya geldi.
Savaşın başlamasından bu yana tarafların bir anlaşmaya en yakın olduğu bu durum, önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Ancak Donald Trump’ın, İsrail ve Hamas tarafından kısmen kabul edilen önerisi yalnızca birkaç sayfalık bir çerçeveden oluşuyor.
Her iki tarafın da çözmesi gereken ciddi anlaşmazlıklar mevcut.
Rehinelerin serbest bırakılması
Trump’ın planında, anlaşmanın imzalanmasının ardından 72 saat içinde tüm rehinelerin serbest bırakılması öngörülüyor. Gazze‘de hala 48 İsrailli rehinenin bulunduğu ve bunlardan 20’sinin hayatta olduğu düşünülüyor.
Trump, rehinelerin “çok yakında” serbest bırakılabileceğini belirtirken, Netanyahu ise bu sürecin Yahudi bayramı Sukkot’un bitimine, yani 13 Ekim’e kadar gerçekleşebileceğini ifade etti.
Hamas, Trump’ın planındaki rehine “takas formülünü” “sahada belirli koşulların” sağlanması durumunda kabul edebileceğini bildirdi.
Ancak rehineler, örgütün elindeki tek pazarlık kozu olduklarından, bu unsurlar kesinleşmeden önce serbest bırakmaya istekli olup olmayacakları belirsizliğini koruyor.
Taraflar arasında güven neredeyse yok denecek kadar az. İsrail, geçtiğimiz ay Doha’ya düzenlediği hava saldırısıyla Hamas’ın müzakere ekibine suikast düzenlemeye çalışmış ve bu durum hem Hamas’ı hem de Trump ve Katar’ı rahatsız etmiştir.
Saldırıda oğlu öldürülen Halil el-Hayya’nın liderliğindeki müzakere heyeti, şimdi Mısır’da İsrail heyetine oldukça yakın bir mesafede buluşacak.
Hamas’ın silahsızlanması
İsrail, savaş boyunca Hamas’ı yok etme hedefini benimsedi ve Netanyahu, örgüt bitene kadar durmayacağını sık sık dile getirdi.
Trump’ın planının önemli noktalarından biri, Hamas’ın silahsızlanmasını gerektiriyor. Ancak Hamas, silah bırakmayı daha önce reddederek, bunu sadece Filistin devleti kurulduktan sonra gerçekleştirebileceğini belirtmişti.
Hamas’ın silahsızlanma konusundaki sessizliği, örgütün tutumunun değişmediği yönündeki spekülasyonları artırıyor.
Netanyahu, “Hamas silahsızlandırılacak ve Gazze silahsızlandırılacak; ya kolay yoldan ya da zor yoldan” açıklamasını yaptı.
Gazze’nin gelecekteki yönetimi
Planda, Hamas’ın Gazze’de gelecekte hiçbir rolü olmayacağı ve bölgenin Filistinli teknokratlardan oluşan geçici bir kurul tarafından yönetileceği belirtiliyor. Bu kurul, Donald Trump ve eski İngiltere Başbakanı Tony Blair tarafından denetlenecek.
Gazze Şeridi’nin yönetimi nihayetinde Filistin Yönetimi’ne devredilecek.
Netanyahu, Trump’ın 20 maddelik planını kabul etmesine rağmen, geçen hafta kürsüde başkanın yanında otururken Filistin Yönetimi’nin bölgeye müdahalesine karşı çıktı ve bu yönetimde hiçbir rol oynamaması gerektiğini vurguladı.
Bu durum, Netanyahu’nun iktidar koalisyonundaki aşırı milliyetçi grupların itiraz edeceği birçok noktadan biri olarak öne çıkıyor. Bu gruplar, Gazze’nin kontrolünü elinde tutmak ve Yahudi yerleşimlerini yeniden inşa etmek istiyor.
Hamas ise, gelecekte Gazze’de “birleşik bir Filistin hareketi” içinde bir rol üstlenmeyi beklediğini ifade etti. Bu açıklamalar belirsiz olsa da, durumun muhtemelen hem Trump hem de İsrailliler tarafından kabul edilmeyeceği öngörülüyor.
İsrail’in geri çekilmesi
İsrail askerlerinin geri çekilmesi meselesi, dördüncü tartışma konusu olarak öne çıkıyor.
Planda, İsrail ordusunun Gazze’den çekilmesinin tüm tarafların mutabakatını gerektiren “standartlar, kilometre taşları ve zamanda” gerçekleşeceği belirtiliyor.
Beyaz Saray tarafından yayımlanan harita, İsrail birliklerinin çekilmesi için önerilen üç aşamayı gösteriyor. İlk aşamada Gazze’nin yaklaşık %55’i, ikinci aşamada %40’ı ve son aşamada %15’i İsrail kontrolünde kalacak.
Son aşama, “Gazze’nin yeniden canlanan terör tehdidine karşı tam anlamıyla arındırılmasına kadar bir güvenlik çemberi” oluşturulmasını içermektedir.
Bu ifadeler belirsiz ve İsrail’in tam çekilmesi için kesin bir takvim verilmemiştir. Hamas’ın bu konuda daha fazla açıklama talep etmesi muhtemeldir.
Ayrıca, Beyaz Saray’ın paylaştığı harita, İsrail ordusunun askeri bölgeleri gösteren kendi haritalarıyla çelişmekte ve Gazze’nin sınırları yer yer hatalı çizilmiştir.
Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisi için yapay zekadan da faydalanıldı.
