ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Eylül’de Beyaz Saray’da gerçekleştirdikleri toplantıda Gazze için 20 maddelik bir anlaşmaya vardıklarını duyurdular.
Bu gelişmeyle ilgili ilk resmi tepki Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan geldi.
Erdoğan, Trump’ın “Gazze’de akan kanın durması ve ateşkes sağlanması için gösterdiği çabayı” takdir ettiğini belirtti.
Türkiye’nin de “tarafların kabul edeceği adil ve kalıcı bir barışın tesis edilmesi” için sürece katkı sunmaya devam edeceğini ifade etti.
Erdoğan, 23 Eylül’de sekiz İslam ülkesi lideriyle Trump’ın Gazze konusunu gündeme getirdiği bir toplantıya katılmıştı.
Cumhurbaşkanı, 25 Eylül’de de Beyaz Saray’da Trump ile bir araya gelmişti.
Milli Güvenlik Kurulu, 30 Eylül’deki toplantısının ardından Türkiye’nin adil ve kalıcı bir barışın sağlanmasına yönelik olumlu adımlara katkıda bulunmaya devam edeceğini açıkladı.
Ancak Ankara, 20 maddelik barış planının içeriği hakkında henüz teknik ve siyasi bir değerlendirme yapmadı.
Kaynaklar, hükümetin temkinli bir dil kullandığını ancak sürecin ateşkesle sonuçlanmasına yönelik çabalara destek verdiğini belirtiyor.
Türkiye planın hazırlanmasına nasıl katkı sundu?
ABD Başkanı Trump’ın damadı Jared Kushner ve Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un, İsrail-Hamas savaşını sona erdirmek için bir çaba içinde olduğu son birkaç aydır uluslararası basında yer alan bilgiler arasında bulunuyor.
Hatta bu planın, eski İngiltere Başbakanı Tony Blair liderliğinde bir kurul tarafından hayata geçirilmesi de gündeme gelmişti.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 28 Eylül’de New York’ta düzenlediği basın toplantısında, Gazze’de bir ateşkes sağlanması için sessiz ama yoğun bir diplomasi trafiği yürütüldüğünü aktardı.
Fidan, Türkiye’nin amacının “ateşkesin sağlanması, sivil katliamının durması ve insani yardımların bir an önce bölgeye ulaşması” olduğunu belirtti ve Türkiye’nin bu sürece katkıda bulunduğunu ifade etti:
“Bu, sessiz bir şekilde yürütülen bir çalışma oldu. İlgili ülkeler olarak katkılarımızı verdik, müzakereler devam ediyor.”
Erdoğan ‘Barış Kurulu’nda yer alacak mı?
Fidan, açıklamasında Trump’ın sekiz İslam ülkesini bir araya getirme fikrinin Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından gündeme getirildiğini de dile getirdi.
Trump, 29 Eylül’de yaptığı basın toplantısında İslam ülkelerinin 20 maddelik barış planını desteklediğini ve bu süreçte Erdoğan’ın da bulunduğu birçok liderle temas halinde olduğunu aktardı.
Trump, Gazze’deki sürecin yönetimi için kurulacak “Barış Kurulu”na liderlik edeceğini ve birçok liderin bu kurulda yer almak istediğini duyurdu.
Türkiye’nin bu girişime nasıl yaklaşacağı ve Erdoğan’ın bu kurula katılıp katılmayacağı ise henüz netlik kazanmadı.
Ayrıca, kurulması önerilen uluslararası güce Türkiye’nin katkıda bulunup bulunmayacağı da belirsizliğini koruyor.
Kalın Hamas’la görüşmelere katılıyor
Türkiye’nin bu süreçteki rolünü pekiştiren bir diğer gelişme ise Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın’ın 30 Eylül’de Doha’ya gerçekleştirdiği ziyaretti.
Kalın burada Katar Başbakanı Muhammed al-Tani, Mısır istihbarat başkanı Hasan Rashad ve Hamas ile planı masaya yatırdı.
Arap basınında yer alan haberlere göre, Türkiye, Katar ve Mısır temsilcileri, Hamas’ın planı reddetmemesi yönünde çağrıda bulunuyorlar.
Aynı haberlerde, Katar’ın planda bazı unsurların düzeltilmesi veya müzakere edilmesi gerektiğini kabul etmesine rağmen, Gazze’de savaşın sona ermesini sağladığını vurguladığı ifade ediliyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 1-2 Ekim tarihlerinde Körfez ülkelerinde temaslarda bulunmayı planlıyor.
Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Fidan’ın önce Suudi Arabistan’da düzenlenecek bir konferansa katılacağı belirtildi.
Fidan, 2 Ekim’de de Birleşik Arap Emirlikleri’ne geçecek ve burada Gazze planını değerlendirmeyi amaçlayacak.
Türkiye, Hamas ile yakın ilişkiler yürüten Katar ve Mısır gibi ülkelerle iş birliği yaparak sürece katkıda bulunmaya çalışıyor.
Hamas heyetleri zaman zaman Türkiye’de üst düzey temaslarda bulunuyor. Kalın, daha önce Hamas yetkilileriyle yaptığı görüşmelerde Gazze’de ateşkesin sağlanması için izlenecek politikaları masaya yatırmıştı.
Kaynaklar, Dışişleri Bakanı Fidan’ın Gazze planına ilişkin gelişmeleri Avrupalı meslektaşlarıyla da görüştüğünü aktarıyor. Bu çerçevede, Fidan’ın Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot ve İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares Bueno ile telefon görüşmeleri gerçekleştirdiği bildirildi.
