BM Genel Kurulu’ndaki oturumlar, uluslararası diplomasi açısından en önemli platformlardan biri olarak kabul edilmektedir.
Dünya genelindeki liderler, bu kürsü aracılığıyla uluslararası ilişkilerdeki görüşlerini dile getirirken, kendi perspektiflerinden çeşitli sorunları gündeme getirme fırsatı bulmaktadır.
Her yıl, 100’den fazla lider, bakan ve yetkili bu önemli toplantıya katılım göstermektedir.
Ancak, burada ifade edilen mesajların çoğu, ülkelerin dış sınırları içinde pek yankı bulmamaktadır.
Birleşmiş Milletler‘in 23 Eylül’de başlayacak olan toplantısı, kurumun 80. kuruluş yıl dönümüne denk gelmektedir.
Bu vesileyle, genel kurulda yapılan bazı etkileyici konuşmaları derledik.
1. Castro’nun dünya rekoru
Fidel Castro, 26 Eylül 1960 tarihinde, Küba Devrimi’nden yalnızca 19 ay sonra BM Genel Kurulu’nda konuşma yaptı ve bu konuşma Guinness Rekorlar Kitabı’na girdi.
Konuşmasının süresi tam olarak 4 saat 29 dakika sürdü ve bu, BM tarihinde kaydedilen en uzun konuşma oldu.
Konuşmasına şu sözlerle başlamıştı:
“Uzun konuşmalarımızla tanınsak da, kaygılanmayın. Kısa tutmak için elimizden geleni yapacağız.”
2. Kuruşçev’in ayakkabısı
19 Ekim 1960’da Sovyetler Birliği lideri Nikita Kuruşçev, Filipinler’den gelen bir delegenin Doğu Avrupa’ya ilişkin suçlamalarına karşı büyük bir öfke gösterdi.
Bu delege, Sovyetlerin Doğu Avrupa ülkelerini “yuttuğunu” iddia etmişti.
Konuşma sırası kendisine ait olmamasına rağmen, Kuruşçev kürsüye çıktı.
Önce kürsüyü yumrukladı, ardından sağ ayakkabısını çıkararak onunla vurmaya başladı.
William Taubman, Kuruşçev’in aslında ayakkabısını kürsüye vurmadığını, tehditkar bir şekilde havada salladığını belirtiyor.
O günden sonra, genel kurulu ziyaret eden turistlerin en çok sorduğu sorulardan biri “Kuruşçev ayakkabısını nerede kürsüye vurmuştu?” oldu.
3. Arafat, bir tabanca ve bir zeytin dalı
13 Kasım 1974’te Yaser Arafat, Bağlantısızlar Hareketi’nin davetiyle Filistin Kurtuluş Örgütü’nün (FKÖ) lideri olarak BM Genel Kurulu’nda konuşma yapma fırsatı buldu.
FKÖ’nün BM’deki varlığı, 1972 Münih Olimpiyatları’nda İsrailli sporcuların kaçırılması gibi şiddet eylemleri nedeniyle rahatsızlık yaratmıştı.
Arafat, konuşmasında FKÖ’yü savunarak, eylemlerinin silahlı mücadele kapsamına girdiğini belirtti. Ayrıca, Filistinliler için bağımsız bir devletin kurulması çağrısı yaptı.
Konuşmasının sonunda şu ifadeleri kullandı:
“Bir elimde zeytin dalı, diğer elimde bir özgürlük savaşçısının silahıyla geldim. Zeytin dalının elimden düşmesine izin vermeyin.”
Arafat’ın bu konuşmasının ardından FKÖ, BM’de gözlemci statüsü kazandı ve genel kurul, Filistin topraklarında halkın kendi kaderini belirleme hakkını kabul etti.
4. Idi Amin İngilizce konuşmayı reddediyor
1975’te askeri darbe ile iktidara gelen Uganda diktatörü Idi Amin, BM Genel Kurulu’nda yer aldı.
İyi derecede İngilizce bilmesine rağmen, “emperyalist ve sömürgeci bir dil olduğu” gerekçesiyle İngilizce konuşmayı reddetti.
Bunun yerine, ülkesinin BM daimi temsilcisini görevlendirerek onun İngilizce konuşmasını sağladı.
Amin, konuşma metninde Uluslararası Af Örgütü’nü kendi ülkesine ve 100’den fazla başka ülkeye kara çalmakla suçladı.
Amin döneminde 300 binden fazla kişinin öldüğü ya da kaybolduğu tahmin edilmektedir.
5. Chavez şeytanla buluşuyor
“Dün şeytan buradaydı, tam burada. Konuşmak için çağırıldığım bu kürsü halen sülfür kokuyor.”
2006’daki genel kurul toplantısında, Venezuela Cumhurbaşkanı Hugo Chavez, en çarpıcı konuşmalarından birini gerçekleştirdi.
Chavez’in dönemin ABD Başkanı George W. Bush’u hedef alan sözleri, dünya genelinde manşetlere taşındı.
Venezuela lideri ayrıca kürsüden Amerikalı filozof Noam Chomsky’nin “Hegemonya ya da Hayatta Kalma” adlı kitabını tavsiye etti. Bu konuşma, Chomsky’nin kitabının Amazon’da en çok satanlar listesinde zirveye çıkmasına neden oldu.
6. Kaddafi ve şikayetler listesi
Muammer Kaddafi, 1969’da Libya’da yönetimi devralmasına rağmen, ilk BM Genel Kurulu konuşmasını 2009’da yaptı.
Kaddafi, 100 dakikalık konuşmasında uzun bir talep listesi sundu. Bu taleplerin çoğu, BM Güvenlik Konseyi’ni El Kaide’ye benzeterek yönelttiği eleştirilerle ilgiliydi.
“Güvenlik Konseyi denmemeli, Terör Konseyi denmeli” diyerek dikkat çekti.
Ayrıca, ABD’ye çeşitli suçlamalarda bulunarak, domuz gribi virüsünü geliştirmekle itham etti ve John F. Kennedy suikastı konusundaki resmi anlatıya şüphe duyduğunu ifade etti.
Kaddafi, bu ziyaret sırasında New York’ta, Donald Trump’ın mülkü üzerine dev bir Bedevi çadırı kurmasıyla da gündeme geldi.
7. Ahmadinejad kendi 11 Eylül versiyonunu anlattı
11 Eylül saldırılarına dair komplo teorilerini gündeme getiren İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad, 2010’daki genel kurul konuşmasını bu teorileri paylaşmak için kullandı.
Ahmedinejad, “ABD hükümeti içindeki bazı çevreler; ekonomik gerilemeyi durdurmak, Ortadoğu’daki konumunu güçlendirmek ve İsrail’in Siyonist rejimini kurtarmak için saldırıları düzenledi” dedi.
Bu sözleri üzerine, 33 diplomatik heyet protesto amacıyla salondan ayrıldı.
Avrupa Birliği’nin tüm üyeleri, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda ve Kosta Rika da salondan çıktılar.
8. Trump Kuzey Koreyi yok etmeyi vaat ediyor
19 Eylül 2017’de BM Genel Kurulu toplantısında Donald Trump, Kuzey Kore’nin nükleer programını sert bir dille eleştirerek, bu ülkeyi “tamamen yerle bir etmekle” tehdit etti.
Bu üslup, 70 yıl boyunca kürsüye çıkan diğer ABD başkanlarından oldukça farklıydı.
Trump, şu tehditlerde bulundu:
“Bu haydutlar grubunun kendilerini nükleer silahlar ve füzelerle silahlandırdığını görmek, dünyadaki hiçbir ülkenin çıkarına değil.”
“ABD güce ve sabra sahip ama kendisini ya da müttefiklerini savunmak zorunda kalırsa, Kuzey Kore’nin tamamen yerle bir edilmesi dışında bir seçenek kalmayacak.”
“Roket adam” ifadesini kullanarak, Kuzey Kore lideri Kim Jong-un’u tanımladı.
