NASA, Güneş Sistemi’nin dışında keşfedilen gezegenlerin sayısının 6 bine ulaştığını açıkladı.
ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) tarafından yapılan açıklamada, ötegezegen keşiflerinin tarihçesi 1992 yılında bir pulsarın etrafında tespit edilen iki gezegenle başladığı belirtildi. 1995 yılında ise ana dizi yıldızının çevresinde ilk ötegezegenin keşfedildiği, Kepler ve TESS misyonları sayesinde bu alandaki araştırmaların hız kazandığı ifade edildi. 2015 yılında Kepler, 1000’inci ötegezegenini doğrularken, 2016’da sadece bir yıl içinde yaklaşık 1500 yeni keşif gerçekleştirildiği bilgisi paylaşıldı. 2022’nin Mart ayında bu sayı 5 bine ulaşırken, şimdi 6 bine yükselmesiyle birlikte önemli bir bilimsel eşik daha geride kalmış oldu.
Açıklamalara göre, keşfedilen ötegezegenlerin büyük çoğunluğu Güneş Sistemi’ndeki gezegenlerle benzerlik göstermiyor. ‘Sıcak Jüpiterler’, ultra kısa dönemli gezegenler ve gelgit kilitli dünyalar gibi örneklerin öne çıktığı bildirildi. Bazı ötegezegenlerde aşırı sıcaklık ve basınç koşulları mevcutken, bazıları demir yağmurlarına veya tamamen okyanuslarla kaplı yüzeylere sahip olabiliyor.
KEŞİF YÖNTEMLERİ
NASA’nın verdiği bilgilere göre, ötegezegenlerin çoğu geçiş ve radyal hız yöntemleriyle tespit ediliyor. Geçiş yöntemi, bugüne kadar yaklaşık 4 bin 500 keşiften sorumlu iken, radyal hız yöntemi yıldızların ışığındaki titreşimleri ölçerek 1140’tan fazla ötegezegenin varlığını ortaya koydu. Doğrudan görüntüleme yönteminin oldukça zorlu olduğu ve bu yöntemle 100’den az ötegezegenin gözlemlenebildiği kaydedildi. Ayrıca, aday gezegenlerin doğrulanmasının uzun zaman aldığı ve farklı teleskoplarla yapılan takip gözlemleri gerektirdiği vurgulandı.
Bilim insanları, Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) 2026 yılında fırlatmayı planladığı PLATO misyonunun Güneş benzeri yıldızların etrafında kayalık gezegenlere odaklanacağını, NASA’nın 2027’de devreye almayı planladığı Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu’nun mikro mercekleme yöntemiyle binlerce ötegezegen tespit edeceğini, Çin’in ise 2028’de fırlatacağı Earth 2.0 teleskobuyla Dünya büyüklüğündeki gezegenleri araştıracağını belirtti. Araştırmaların temel amacının yaşanabilir dünyaların bulunması olduğu ifade edilirken, James Webb Uzay Teleskobu’nun bu alanda kızılötesi atmosfer gözlemleriyle ilk bulgularını sunduğu kaydedildi. Gelecekte ‘Yaşanabilir Dünyalar Gözlemevi’ (Habitable Worlds Observatory) gibi projelerle özellikle Dünya benzeri gezegenlerin tespit edilmesi hedefleniyor ve ötegezegen araştırmalarının teknolojik gelişmelerle birlikte hız kazanmaya devam edeceği vurgulandı.
NASA Ötegezegen Keşif Programı (ExEP) Yöneticisi Dawn Gelino, bu araştırmaların önemine değinerek, “Keşfettiğimiz farklı gezegen türleri, gezegenlerin oluşabileceği koşullar ve nihayetinde Dünya benzeri gezegenlerin ne kadar yaygın olabileceği konusunda bize bilgi sağlıyor. Evrende yalnız olup olmadığımızı öğrenmek istiyorsak, bu bilgiler oldukça kritik” dedi.
