Brezilya‘nın eski devlet başkanı Jair Bolsonaro, askeri darbe planlama suçlamasıyla 27 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Brezilya Yüksek Mahkemesi’nde bulunan beş yargıçtan dördü Bolsonaro’nun suçlu olduğuna karar verirken, biri beraat yönünde oy kullandı.
Eski devlet başkanı, 2022 yılındaki seçimlerde solcu rakibi Luiz Inácio Lula da Silva’ya karşı kaybettikten sonra iktidarda kalmak için bir komplo planlamakla suçlanıyordu.
Yüksek Mahkeme yargıçları, darbe planının ordu tarafından yeterli destek görmediğini, ancak Bolsonaro’nun destekçilerinin 8 Ocak 2023 tarihinde hükümet binalarına yaptığı baskınlara sebep olduğunu vurguladı.
Bolsonaro, suçlamaları reddederek hakkındaki hukuki sürecin siyasi motivasyonlarla yürütülen bir “cadı avı” olduğunu öne sürdü.
Nelerden suçlu bulundu?
Yargıç Cármen Lúcia, Bolsonaro’nun 8 Ocak 2023’te, destekçilerinin Yüksek Mahkeme, başkanlık sarayı ve Kongre’ye düzenlediği baskınları teşvik ettiğini belirtti.
Mahkemenin kararını açıklayan yargıç, Bolsonaro’nun beş farklı suçlamadan da suçlu bulunduğunu ifade etti: darbe girişiminde bulunmak, silahlı suç örgütüne liderlik etmek, demokratik hukukun şiddet yoluyla ortadan kaldırılmasına teşebbüs etmek ve 8 Ocak’taki baskınlarda meydana gelen maddi hasarlarla ilgili iki ayrı suç.
Bolsonaro’ya yönelik suçlamalar yalnızca 8 Ocak 2023’teki olaylarla sınırlı değil.
Savcılar, Bolsonaro’nun iktidarda kalabilmek için uzun süredir planlar yaptığını ve ordu komutanlarına darbe teklifinde bulunduğunu ifade etti. Ayrıca, seçim sistemine dair asılsız iddialarla kamuoyunda şüphe oluşturmaya çalıştığı da belirtildi.
Suikast planlarına dair iddialar da söz konusu; Lula, onun başkan yardımcısı adayı ve bir Yüksek Mahkeme yargıcına yönelik planlardan haberdar olduğu iddia edildi.
Bolsonaro’nun avukatlarının, müvekkilinin tutukluluk halinin evde geçirmesi için başvuruda bulunması bekleniyor.
Bolsonaro, karar duruşmalarına katılmadı. Avukatları, sağlık sorunları nedeniyle süreci Brasilia’daki evinden takip ettiğini belirtti. Yargıç Lúcia kararını okurken, Bolsonaro’nun avukatı da mahkeme salonunu terketti.
2018’deki seçim kampanyası sürecinde midesinden bıçaklanan Bolsonaro’nun sağlık sorunları yaşadığı biliniyor.
Bolsonaro ve oğlu Eduardo, hukuki sürece müdahale etmeye teşebbüs ettikleri gerekçesiyle Ağustos ayından bu yana ev hapsinde tutuluyor.
Yüksek Mahkeme’nin kararını kutlayanlar olduğu gibi, Bolsonaro’nun destekçileri de hukuki sürecin, Bolsonaro’nun 2026’daki başkanlık seçimlerine katılmasını engellemek amacıyla yürütüldüğünü savunarak eleştiride bulunuyor.
Bolsonaro, seçim sisteminin hilelere açık olduğuna dair iddiaları nedeniyle 2023 yılına kadar seçimlerden men edilmişti. Ancak, bu yasağa karşı mücadele ederek 2026 seçimlerine katılmayı hedeflediğini belirtmişti.
Bolsonaro’nun en büyük destekçilerinden biri ABD Başkanı Donald Trump. Trump, karara “çok şaşırdığını” ifade ederek, “Bunu bana da yapmaya çalıştılar ama başaramadılar” dedi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da, Brezilya Yüksek Mahkemesi’nin “eski Başkan Jair Bolsonaro’yu haksız yere hapse mahkûm ettiğini” belirterek bu duruma karşılık vereceklerini açıkladı.
Trump, Brezilya’ya %50 gümrük vergisi getirmesinin nedenlerinden birinin de Brezilya mahkemesinin Bolsonaro hakkında verdiği kararlar olduğunu dile getirdi.
Trump, ayrıca Bolsonaro davasını yürüten Yüksek Mahkeme yargıcı Alexandre de Moraes’i yaptırım listesine dahil etmişti.
