Birçok birey, umutsuzluk ve umut arasında, bilinçleri tamamen kapalı bir şekilde, bilinmeyen bir dünyada derin bir uyku halinde kalmaktadır. Aileleri, sevdiklerinin etrafında umutla bekleyip, herhangi bir iyileşme ya da bilincin geri dönmesine dair bir belirti aramaktadır. Ancak bu bekleyiş, yıllar sürebiliyor ve bazı durumlarda ölümle sonuçlanabiliyor.
Suudi Prensi El Velid bin Halid Talal, 19 Temmuz’daki vefatına kadar 20 yıl boyunca komada kalmıştır. Prensin durumu, tarihte kayıtlara geçen en uzun süreli koma olayı olmasa da, çeşitli nedenlerle meydana gelen şaşırtıcı koma vakalarının yalnızca bir örneğidir. Bazı hastalar komadan uyanırken, bazıları ise koma halini sürdürmeye devam etmiştir.
Tarihteki en uzun ve dikkat çekici koma vakalarına değinmeden önce, komanın ne olduğunu ve normal uyku ile benzerliklerini açıklamak önemlidir.
Koma durumu derin bir uyku mu?
Koma ve uyku, her ikisinde de bilinç kaybı yaşanması açısından benzerlik taşımaktadır. Ancak, bilincin kaybedilme derecesi ve bu durumda geçirilen süre birbirinden farklıdır. Her iki durumda da nefes alımı ve kalp atışı devam etmektedir.
Tıbbi tanıma göre koma, beynin hiçbir dış uyarana tepki veremediği, bilincin tamamen kaybolduğu bir durumdur. Bu durum, beynin bilinç, farkındalık ve kişilik gibi işlevlerinden sorumlu alanlarının zarar görmesi sonucunda ortaya çıkar. Koma, genellikle beyin kanaması, kaza veya çeşitli hastalıklar nedeniyle meydana gelir.
Normal uyku sırasında dış uyarıcılara tepki verebilme yeteneği bulunmaktadır. Uykunun amacı dinlenmek ve enerji yenilemektir; bu, insanların fizyolojik bir ihtiyacıdır.
Komadaki bireyler ise anlamlı tepkiler veremez, gözleriyle bir şeyi takip edemez ya da seslere tepki gösteremez. Duygusal tepki verme yetenekleri de yoktur.
Dört haftadan fazla süren koma durumları “uzun koma” olarak adlandırılırken, 12 aydan fazla sürenler “kalıcı koma” olarak tanımlanmaktadır. Kalıcı komadan çıkmak zordur, ancak imkansız değildir.
Şuur kaybına yol açan başka bir durum ise beyin ölümü olarak adlandırılmaktadır. Bu vakalarda beyin o kadar hasar almıştır ki, bireyler kendi başlarına nefes alamamakta ve solunum cihazlarına bağımlı hale gelmektedir.
Amerikalı doktorlara göre, insanlar komadayken yaşamsal fonksiyonlarını sürdürebilmektedir. Bu duruma gebelik örneği de verilebilir. 2019 yılında, ABD’nin Arizona eyaletinde 10 yıl komada kalan bir kadının hamile kaldığı ve sağlıklı bir bebek doğurduğu açıklanmıştır.
Polis, bakımevindeki tüm erkek personelin DNA örneklerini toplamıştır.
Portekiz’de de 2019 yılında hamile kalan ve astım nöbeti nedeniyle komaya giren bir kadın, 32 haftalık gebelik sürecinin ardından “Salvador” adında bir bebek dünyaya getirmiştir.
Tarihteki en uzun koma
Guinness Rekorlar Kitabı’na göre tarihteki en uzun süreli koma vakası, “Pamuk Prenses” olarak da bilinen Amerikalı aktris Edwarda O’Bara’ya aittir. O’Bara, 1953 yılında doğmuş ve 42 yıl komada kalmıştır. Ailesi umudunu kaybetmezken, 2012 yılında 59 yaşında yaşamını yitirmiştir.
Tıbbi kayıtlara göre O’Bara, 1970 yılında lise öğrencisiyken şeker komasına girmiştir.
Annesi Carrie, tedaviye son verilmesi girişimlerini reddederek umudunu hiç kaybetmedi. 2008 yılında, 80 yaşına kadar kızının başucunda bekledi. Daha sonra bu bekleyişi kız kardeşi Coleen üstlenmiştir.
Uyuyan güzel
Uzun süreli komadan sonra ölümle sonuçlanan bir başka dikkat çekici vaka ise Elaine Esposito’nun hikayesidir.
“Uyuyan güzel” olarak bilinen Esposito, 3 Aralık 1934’te doğmuştur. Altı yaşındayken apandisit ağrısı nedeniyle 1941’de hastaneye yatırılmış ve bir daha uyanamamıştır. Toplamda 37 yıl komada kalmış, ölümü 25 Kasım 1978’de duyurulmuştur.
Komaya girip ölen en ünlü kişilerden biri ise eski İsrail Başbakanı Ariel Şaron’dur. Şaron, sekiz yıl komada kaldıktan sonra 85 yaşında hayata gözlerini yummuştur.
Şaron, ilk olarak hafif bir felç geçirmiş ve 18 Aralık 2005’te hastaneye yatırılmıştır. Hızla iyileşmiş, ancak 4 Aralık 2006’da geçirdiği ağır inme sonrası komaya girmiştir.
Çocukları, Şaron’u tıbbi ekipmanlarla hayatta tutmaya çalışmış ama herhangi bir iyileşme belirtisi göstermemiştir.
2010 yılında, Şaron’un yattığı hastanenin başhekimi, bilincini bir daha asla kazanamayacağını, beyninin greyfurt büyüklüğüne kadar küçüldüğünü ve birçok bölümünün sıvılaştığını belirtmiştir. 11 Aralık 2014’te resmi olarak vefat ettiği açıklanmıştır.
Amerikalı milyoner Sony von Bulow, Eylül 1931’de doğmuş ve Aralık 1980’den 6 Aralık 2008’e kadar yaklaşık 28 yıl komada kalmıştır.
Ölümle sonuçlanan en ilginç koma vakalarından biri de Terry Wallis’inki olmuştur. Temmuz 1984’teki bir trafik kazasından sonra 20 yıl boyunca komada kalmış, 12 Haziran 2003’te uyandıktan kısa bir süre sonra hayata veda etmiştir.
Liverpool taraftarı olan İngiliz genç Anthony Bland, 15 Nisan 1989’daki Hillsborough faciasının kurbanlarından biridir. Olay sırasında 17 yaşında olan Bland, ağır beyin hasarı almıştır. 3 Mart 1993’e kadar solunum cihazıyla hayatta tutulmuştur.
Kazalar ve hastalıklar dışında, bazı kötü alışkanlıklar da komaya neden olabilmektedir. Amerikalı Karen Ann Quinlan, 10 yıl komada kalmıştır.
14 Nisan 1975’te arkadaşlarıyla birlikte çıktığı bir gece gezmesinde alkol ve sakinleştirici haplar almış, sonrasında 21 yaşında komaya girmiştir. Anne ve babası, beş ay sonra kızlarının hayat destek ünitesinin kapatılmasını istemiş ancak doktorlar hayatta tutulmasında ısrar etmiştir. 11 Haziran 1985’te, akciğer yetmezliğinden hayatını kaybetmiştir.
Komaların bir diğer nedeni de ateşli silah yaralanmalarıdır. Amerikalı polis memuru Gary Dockery, 17 Eylül 1988’de sarhoş bir adam tarafından vurulmuş ve sekiz yıl komada kalmıştır. 1996’da ameliyat olduktan sonra birden uyandı ancak bu durum uzun sürmemiş ve 18 saat sonra vefat etmiştir.
Ölüm, her zaman komanın kaçınılmaz sonucu değildir. Komaya girip iyileştikten sonra birkaç yıl daha yaşayan bireyler de mevcuttur. En uzun süre komada kalıp uyanan kişi, Amerikalı Leonard Lowy’dir. Uyku hastalığı yaşayan 1939 doğumlu Lowy, 1939’dan 1969’a kadar komada kalmış ve Dr. Oliver Sacks, Lowy ve İspanyol Gribi nedeniyle komaya giren birçok hastayı levodopa adlı bir ilaçla hayata döndürmüştür.
Bir başka uzun süre komada kalıp uyanan isim ise Kanadalı Annie Shapiro’dur. 1913 doğumlu Shapiro, 1973’te işlettiği butikte birden felç geçirmiş ve 29 yıl boyunca komada kalmıştır.
