“Barış istiyorsan, savaşa hazırlan” düşüncesi, İsviçre için geçerliliğini koruyor.
İsviçre Alpleri, gizli bir nükleer sığınak ağı ile dolu labirent benzeri tünellerle kaplı. Bu tüneller, hem sivil hem de askeri kullanım için tasarlanmış yüzlerce dayanıklı sığınak içeriyor.
Sığınakların girişleri, doğal çevreye uyum sağlayacak şekilde, küçük orman kapılarının arkasında veya sıradan evlerin altında gizlenmiş durumda. Bu yapılar, iki metrelik beton duvarları ve tüfek yerleştirmek için delikli pencereleriyle dikkat çekiyor.
8,8 milyonluk nüfusuyla İsviçre, her birey için en fazla nükleer sığınağa sahip ülke konumunda. 370 binden fazla nükleer sığınağı bulunan ülkenin mevcut sığınak sayısının, nüfusundan fazla olduğu belirtiliyor.
1963 yılında çıkarılan bir yasa, tüm vatandaşların, ülke içinde veya komşu bir ülkede savaş ya da nükleer felaket durumunda güvenli bir alana erişim hakkını güvence altına alıyor.
Bu güvenli alan, kişi başına en az bir metrekare olmalı ve evlerinden en fazla 30 dakika yürüyüş mesafesinde bulunmalıdır. Dağlık bölgelerde bu süre 60 dakikaya kadar çıkabiliyor.
Kısa mesafelerin nedeni, yalnızca ülkenin coğrafi yapısı değil, aynı zamanda apartman sahiplerinin binalarının altına sığınak inşa etmek zorunda olmalarıdır.
Federal Sivil Savunma Ofisi, “Nüfusun büyük bir kısmı, sığınakları olan binalarda ikamet ediyor. Eğer bir binada sığınak yoksa, kamu tesislerinde sığınaklar mevcuttur.” açıklamasında bulunuyor.
Sığınaklar, silahlı çatışmalara dayanacak şekilde tasarlanmış olup, nükleer, biyolojik ve kimyasal silahlar gibi tehlikeli maddelere karşı koruma sağlamak amacıyla inşa edilmiştir.
Bu durum, askeri bir savunmadan ziyade sivil savunma kültürünü yansıtmaktadır.
Sivil Savunma Ofisi, “Sığınağın dış yapısı, metrekare başına en az 10 ton basınca dayanabilir, bu da üzerine bir bina çökse bile sağlam kalmasını sağlar.” bilgisini veriyor.
Örneğin, bir deprem sonrası sığınaklar acil durum barınağı olarak kullanılabilir ve dışarıdaki kirli havayı temizleyen filtreleri sayesinde biyolojik ve kimyasal silahlara karşı koruma da sağlayabilir.
‘Hazırlıklı olmak iyi’
Almanya ve Fransa sınırında bulunan Basel şehrinde yaşayan Nicolas Städler, BBC News Mundo’ya yaptığı açıklamada, “Nükleer saldırı veya felaket durumunda herkes için bir sığınak olduğunu bilmek bana güven veriyor. İsviçre‘de veya komşu ülkelerde savaş çıkacağını düşünmüyorum, ama hazırlıklı olmamız gerektiğine inanıyorum.” ifadelerini kullanıyor.
Ancak, bu tür bir durumda nereye gideceğini bilmediğini de itiraf ediyor.
Federal Sivil Savunma Ofisi Müdür Yardımcısı Daniel Jordi, bu konuda bilgi sahibi olmanın önemine değinerek, “Gideceğiniz sığınak, oturduğunuz yere bağlıdır. Aileler taşınabiliyor, bu yüzden sığınaklarının yerini bilmek kafa karışıklığı yaratabilir. Sadece gerektiğinde paylaşılmasını öneriyoruz.” diyor.
Bu sığınak ağı, II. Dünya Savaşı sırasında İsviçre’nin tarafsızlık arzusuyla birlikte, Hitler’in Nazi Almanyası ve Benito Mussolini’nin Faşist İtalya’sı arasında sıkıştığı döneme kadar uzanıyor. İsviçre, 1815’ten bu yana savaşlar sırasında tarafsızlığını koruyor.
Soğuk Savaş dönemi, bu tesislerin hem kamu hem de özel sektör tarafından inşa edilmesini teşvik etti. Bu sığınakların her 10 yılda bir denetimden geçmesi ve sertifika alması gerekiyor.
Günümüzde ise bu alanların çoğu, geçici kilerler, depo alanları veya şarap mahzenlerine dönüştürülmüş durumda. Bazıları müze, otel veya restoran olarak kullanılıyor.
Federal Sivil Savunma Ofisi müdür yardımcısı, “Amacımız, yapıyı değiştirmeden, yalnızca iç alanı kullanmaktır. Kullanım zamanı geldiğinde, vatandaşların bodrum katlarının o kısmını orijinal haliyle, yani sığınağa geri döndürmeleri için iki günleri olacağını umuyoruz.” açıklamasında bulunuyor.
Sığınaklar 50-60 yıllık
Sığınakların bir kısmı, yıllarca kullanılmadıkları için bakımsız durumda olsa da, tümü her 10 yılda bir denetlenmekte ve gerekli sertifikaları almak zorundadır.
Yıllardır Zürih’te yaşayan Dominik Cumhuriyeti’nden avukat Eugenio Garrido, “Kendimi daha güvende hissetmiyorum. Savaş silahlarının evrimi, İsviçre’de sivil halka yönelik bir saldırının büyük kayıplara yol açabileceği bir noktaya ulaştı.” diyor.
Garrido, “50-60 yıl önce inşa edilen sığınakların bu tür saldırılara karşı etkili olacağından emin değilim.” şeklinde ekliyor.
İsviçre hükümeti, “gelişen küresel güvenlik durumunu göz önüne alarak” sığınak ağını geliştirmek amacıyla 250 milyon dolarlık bir yatırım planlıyor. Bu yatırımların, savaş hazırlığı değil, kamu güvenliğine yönelik bir adım olduğu vurgulanıyor.
Zürih’te yaşayan Isabel, saldırı durumunda nereye gideceğini bilmediğini belirtse de, bir sığınağın varlığının ona “huzur” verdiğini aktarıyor.
“Bu, halkı nükleer felaket veya savaşlardan korumak için harika bir önlem; ailemin ve benim güvenli bir yerimiz olduğuna inanmak bana huzur veriyor.” diyor.
İsviçre’nin tarafsızlık geleneğine atıfta bulunarak, “Dünyanın gidişatına bakıldığında hiçbir ihtimali göz ardı edemeyiz, ama umuyorum ki İsviçre tarafsızlığını koruyacak ve burada yaşayanlar için güvenli bir yer olmaya devam edecektir.” şeklinde sözlerine devam ediyor.
Geçmişte İsviçre, Hitler’in Nazi Almanyası’ndan kaçan binlerce Yahudiye ev sahipliği yapmıştı. Ancak, İsviçre hükümetinin Rusya’ya karşı AB yaptırımlarını benimsemesi, ülkenin uzun yıllardır sürdürdüğü tarafsızlık ilkesinde ve halkın tutumunda önemli bir değişimi işaret ediyor.
Artan ilgi
Yerel basına yansıyan haberlere göre, sığınak inşasında uzmanlaşmış İsviçreli firmalar, Rusya-Ukrayna savaşının başlamasından bu yana bilgi ve inşaat taleplerinde belirgin bir artış yaşandığını bildiriyor.
Lüks sığınak üreticisi Oppidum Bunkers, son aylarda ürün taleplerinde “istikrarlı bir artış” olduğunu dile getiriyor.
Mengeu AG ve Lunor gibi firmalar ise, çoğu 1960’lar ve 1980’lerden kalma mevcut sığınakların yenilenmesi veya işlevselliğinin incelenmesi için “talep patlaması” yaşadıklarını belirtiyor.
Sivil Savunma Ofisi’nden Daniel Jordi, durumu doğruluyor ve “Evet, Ukrayna’daki savaştan sonra, hem vatandaşlardan hem de sığınakların hazır olmasını sağlamaktan sorumlu kantonlardan daha fazla soru alıyoruz.” diyor.
Bu sorular genellikle “Sığınağım nerede?”, “Sığınağım var mı?”, “Hâlâ sağlam mı?”, “Nasıl onarabilirim?” gibi konuları kapsıyor.
İsviçre’de
