ABD sağlık bakanlığı yetkilileri, Pazar günü ülkede ilk defa Yeni Dünya vida kurdu sineği (New World screwworm) vakasının bir insanda tespit edildiğini açıkladı.
Et yiyen bu parazit, Orta Amerika‘dan, El Salvador’dan dönen bir hastada görüldü.
Vaka, ABD’nin ulusal halk sağlığı kurumu olan Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) tarafından 4 Ağustos’ta doğrulandı.
Sağlık yetkilileri, hastanın iyileştiğini ve başka insanlara ya da hayvanlara bulaşma belirtisi olmadığını bildirdi.
Yeni Dünya vida kurdu sineği nedir ve insanlara ya da hayvanlara olan etkileri nelerdir?
‘Yıkıcı bir zararlı’
Hayvanları ve bitkileri zararlılardan korumak amacıyla faaliyet gösteren ABD Tarım Bakanlığı’na bağlı Hayvan ve Bitki Sağlığı Denetim Servisi (Aphis), Yeni Dünya vida kurdu sineğini (Cochliomyia hominivorax) yıkıcı bir zararlı olarak tanımlıyor.
Bu sinekler, ev sineği boyutlarında ya da biraz daha büyük. Turuncu gözleri, metalik mavi ya da yeşil renkli gövdesi ve sırtındaki üç koyu şerit ile dikkat çekiyorlar.
Kurtçuklar; çiftlik hayvanları, evcil hayvanlar, yabani hayvanlar ve nadiren de insanları etkileyebiliyor.
Aphis, Yeni Dünya vida kurdu sineği larvalarının (maggot) yaşayan bir hayvanın etine gömüldüğünde ciddi ve çoğu zaman ölümcül hasara yol açabileceğini belirtiyor.
Yeni Dünya vida kurdu sineği, Küba, Haiti, Dominik Cumhuriyeti ve Güney Amerika’daki bazı ülkelerde yaygın olarak görülmektedir.
Yeni Dünya vida kurdu sineği hayvanlara nasıl bulaşıyor?
“Vida kurdu sineği” ismi, larvaların beslenme biçiminden kaynaklanıyor. Larvalar, açılan yaralara girerek tıpkı bir vida gibi ilerliyorlar.
Dişi vida kurdu sinekleri, yumurtalarını sıcak kanlı hayvanların açık yaralarına bırakıyorlar.
Yumurtalar çatladıktan sonra yüzlerce larva, keskin ağız kancaları ile canlı dokuyu parçalayarak ilerliyor. Eğer bu durum tedavi edilmezse, konakçı hayvanı öldürebiliyorlar.
Dişi vida kurdu sinekleri, sığırlar ve yabani hayvanlar için büyük bir tehdit oluştururken, insanlarda ise nadiren görülüyor.
Geçtiğimiz yıl, Dominik Cumhuriyeti’ni ziyaret eden bir hasta, dişi vida kurdu sinekleri ile enfekte olduktan sonra yaşadıklarını şöyle anlattı:
“Birkaç saat içinde yüzüm şişmeye başladı. Dudaklarım neredeyse konuşamaz hale geldi. Tüm yüzüm yanıyormuş gibi hissediyordum. Burun kanamalarım sürekli devam ediyordu.”
Yeni Dünya vida kurdu sinekleri enfeksiyonları nasıl tedavi ediliyor?
Açık yarası olan bireyler, özellikle salgın görülen bölgelerde bulunmuş ya da enfekte hayvanlarla temas etmişlerse risk altındadır.
Dişi vida kurdu sinekleriyle enfekte olan hastaların tedavisinin tek yolu, dokulara gömülmüş larvaların fiziksel olarak çıkartılması ve yaranın detaylı bir şekilde dezenfekte edilmesidir.
Erken müdahale ile enfeksiyon genellikle ölümcül olmadan atlatılabilmektedir.
Önceki salgınlar nasıldı?
ABD Tarım Bakanlığı’na göre, 1933’te Yeni Dünya vida kurdu sinekleri, enfekte hayvanların taşınması yoluyla ülkenin güneybatısından güneydoğusuna yayıldı.
1934 yılına gelindiğinde, Mississippi, Alabama, Kuzey Carolina, Güney Carolina, Georgia ve Florida’daki çiftçiler enfeksiyonları bildirmeye başladı.
Yeni Dünya vida kurdu sinekleri, 1960’larda ABD’den tamamen temizlenmişti. Bu başarı, araştırmacıların doğaya milyonlarca kısır erkek sinek salarak sağlandı. Kısır erkek sinekler, dişi sineklerle çiftleşip yumurtaların kısır kalmasını sağladı.
Son salgın ise 2023’te Panama’da başladı. Kurtçuklar, Orta Amerika ve Meksika üzerinden kuzeye doğru ilerliyor.
Meksika, Temmuz ayında ABD sınırının yaklaşık 595 km güneyinde yeni bir vaka bildirdi. Bunun üzerine ABD Tarım Bakanlığı, güneydeki giriş kapılarından yapılan hayvan ticaretini durdurdu. Daha önce de Kasım ve Mayıs aylarında ithalatı askıya almıştı.
Her yıl Meksika’dan bir milyondan fazla sığır ithal eden ABD’de, böyle bir salgın yalnızca hayvancılığı değil, 100 milyar dolardan fazla ekonomik aktiviteyi tehdit edebilir.
Yetkililer, mevcut durumda halk sağlığı açısından riskin “çok düşük” olduğunu vurgulamaktadır.
