Ukrayna’nın doğusundaki Donetsk bölgesi, uzun süredir Moskova’nın gözünde. Vladimir Putin’in, bölgenin tam kontrolü karşılığında savaşın durdurulmasına hazır olduğunu ifade ettiği bildiriliyor.
Rusya, Donetsk’in yaklaşık yüzde 70’ini ve komşu Luhansk’ın neredeyse tamamını kontrol altına almış durumda ve ilerleyişini yavaş ama kararlı bir şekilde sürdürüyor.
Bir insani yardım gönüllüsü olarak, Rus mevzilerine sadece 8 km (beş mil) mesafedeki cephe hattındaki Dobropillia kasabasına gidiyorum. Ekibin amacı, hasta, yaşlı ve çocukları daha güvenli bölgelere ulaştırmak.
İlk etapta her şey planlandığı gibi ilerliyor. Hızla kasabaya ulaşmak için zırhlı bir aracın içine yerleştirilmiş insansız hava aracı-karıştırıcı ekipmanla, saatte 130 km (80 mil) hızla yola çıkıyoruz. Yol boyunca, Rus insansız hava araçlarından korunmak amacıyla yüksek yeşil ağlarla kaplanmış alanlar dikkat çekiyor.
Sabahın bu ikinci seferinde, sokaklar büyük ölçüde boş. Geride kalan birkaç sakin, yalnızca acil ihtiyaçlarını karşılamak için evlerinden çıkıyor. Rus saldırıları ise her gün devam etmekte.
Kasaba neredeyse tamamen terkedilmiş görünümde ve bir haftadır su sıkıntısı çekiyor. Geçtiğimiz her binada hasar söz konusu, bazıları tamamen yıkılmış durumda.
Son beş gün içinde, 31 yaşındaki Alman Laarz ve 19 yaşındaki Ukraynalı Varia, Universal Aid Ukraine isimli yardım kuruluşu için birçok tahliye seferi gerçekleştirmiş.
Bir hafta önce, küçük Rus asker gruplarının kasabanın çevresindeki savunmayı yararak geçmesi, Ukrayna’nın en güçlü savunma hatlarından biri olan “kale kuşağı”nın çökebileceği endişesini doğurmuştu.
Bölgeye takviye askerler gönderildi ve Ukraynalı yetkililer durumun kontrol altına alındığını açıklıyor. Ancak Dobropillia’daki birçok insan için ayrılma vakti gelmiş durumda.
Tahliye ekibi vardığında, 56 yaşındaki Vitalii Kalinichenko apartmanının kapısında, elinde plastik bir çanta ile bekliyor.
“Tüm pencerelerim patladı, bakın ikinci kattaki hepsi uçup gitti. Geride tek ben kaldım” diyor.
Üzerinde gri bir tişört ve siyah şort bulunan Kalinichenko, birkaç gün önce düşen bir insansız hava aracının pencerelerini paramparça ettiğini ve bacağını yaraladığını anlatıyor. Olay yerindekileri gösteriyor.
Tahliye işlemi başlamadan önce, Laarz yukarıda bir insansız hava aracı görüyor ve biz de tekrar ağaçların altına sığınıyoruz. Elindeki taşınabilir insansız hava aracı dedektörü, bölgede birden fazla Rus insansız hava aracı bulunduğunu gösteriyor.
Bu sırada, yazlık elbisesi ve hasır şapkasıyla el arabası süren yaşlı bir kadın yanımızdan geçiyor. Laarz, kadına insansız hava aracını hatırlatıyor; kadın da hızla adımlarını sıklaştırıyor. Yakınlarda bir patlama sesi yankılanıyor.
Ayrılmadan önce köşedeki bir aile daha kurtarılmayı bekliyor. Laarz onları bulmak için aracından iniyor ve tasarruf sağlamak amacıyla insansız hava aracı-karıştırıcısını kapatıyor. “Eğer insansız hava aracı sesi duyarsanız, orta konsoldaki iki düğmeye basıp açın” diyerek gözden kayboluyor. Ancak bu cihaz sadece belirli Rus insansız hava araçlarına karşı etkili.
Ardından bir dizi patlama meydana geliyor. Su almak için dışarı çıkan bir kadın, köpeğiyle birlikte siper alıyor.
Laarz, daha sonra daha fazla tahliye edilen kişiyle geri dönüyor ve insansız hava araçları hala havada dolaşırken kasabadan hızla çıkıyoruz.
Tahliye konvoyunda 31 yaşındaki Anton’un yanına oturuyorum. Annesi geride kalmış. Ayrılırken ağladığını ve Anton, onun da yakında gitmesini umduğunu ifade ediyor.
Savaşta cephe hatları sürekli değişiyor, kasabalar kaybedilip yeniden kazanılıyor. Ancak Rusya’nın ilerlemesi ve bölgenin kaderinin müzakerelere bağlı olması, Anton ve diğer tahliye edilenler için evlerini son defa görme fırsatı olabilir.
Anton, daha önce hiç kasabasından ayrılmamış. Motorun sesinde ona, Ukrayna’nın Donbas’tan vazgeçip geçmeyeceğini soruyorum.
“Masaya oturup bu çatışmayı barışçıl bir şekilde çözmemiz gerek. Kansız, kurbansız” diyor.
Ancak 19 yaşındaki Varia bu görüşe katılmıyor. “Putin’e ya da Rusya’ya asla güvenemeyiz, ne söylerlerse söylesinler, bunu deneyimledik. Eğer onlara Donbas’ı verirsek, bu hiçbir şeyi durdurmaz; sadece Rusya’ya başka bir saldırı için daha fazla alan kazandırır” diyor.
Donbas’taki durum, Ukrayna için giderek daha tehlikeli bir hal alıyor, zira Rusya yavaş ama kararlı bir şekilde ilerliyor. Başkan Volodimir Zelenski, bölgenin bu yılın sonuna kadar kaybedilebileceği yönündeki iddiaları alaya alarak, Rusya’nın kalan kısmı tamamen ele geçirmesinin en az dört yıl süreceğini öngörüyor.
Buna rağmen, Batı’dan yeni silahlar ya da ek destek olmadan Ukrayna’nın burada ciddi bir toprak geri alması pek olası görünmüyor.
Donetsk’in bu kısmı, Ukrayna savunması açısından kritik öneme sahip. Eğer kaybedilirse veya Rusya’ya verilirse, komşu Harkiv ve Zaporijya bölgeleri ile ötesi daha büyük bir tehdit altına girecek.
Bu savaşı sürdürmenin bedeli, Ukraynalı askerlerin canları ve uzuvlarıyla ödeniyor.
Daha sonra gece karanlığında yakındaki bir sahra hastanesine gidiyorum. İnsansız hava aracı hareketliliği durmaksızın devam ediyor ve yaralılar ile ölüler ancak gece vakti güvenli bir şekilde taşınabiliyor.
Rusya’nın kayıpları çok daha yüksek, belki üç katı ya da daha fazlası, ancak Ukrayna’ya kıyasla bu kayıpları telafi etme kapasitesi de çok daha fazla.
Gecenin ilerlemesiyle yaralılar gelmeye devam ediyor; vakalar giderek daha ağırlaşıyor. Yaralıların hepsi, Rusya’nın bir yıldır almaya çalıştığı ve artık kısmen kuşattığı Pokrovsk’taki çatışmalardan geliyor. Bu şehir, Donetsk’in savunmasında kritik bir öneme sahip ve çatışmalar şiddetli.
İlk gelen hasta, bilinci açık ve göğsünden kurşun yarası almış. Ardından, kırklı yaşlarındaki bir adam, vücudu şarapnel yaralarıyla kaplı bir şekilde getiriliyor. Onu kurtarmak için yoğun çabalar gösterilmiş.
Sonrasında, Pokrovsk’tan Myrnohrad’a giden yolda bir insansız hava aracı saldırısı sonucunda sağ bacağı neredeyse tamamen kopmuş bir adam getiriliyor.
42 yaşındaki cerrah Üsteğmen Dima, hastadan hastaya koşuyor. Bu, bir tıbbi stabilizasyon ünitesi; görevi yaralıları hızla stabilize edip ana hastaneye göndermek. “Zor çünkü daha fazlasını yapabileceğimi biliyorum ama zamanım yok” diyor.
Tüm bu yıkımın ardından ona da Donbas’ın barış için teslim edilmesi gerekip gerekmediğini soruyorum.
“Savaşı durdurmalıyız, ama bu şekilde değil” diyor.
“Topraklarımızı, insanlarımızı geri istiyoruz ve Rusya’nın yaptıkları için cezalandırılması gerek.” diyor.
Son derece bitkin görünüyor. Rusya’nın saldırısından
