Panama ve Kolombiya’nın tehlikeli ormanlarında esaret altında geçirdiği üçüncü ayda Tom Hart Dyke, hatırladığı korkutucu bir ifadeyi paylaştı: “Kelleni uçurmadan önce beş saatin var dostum.”
İngiltere’den gelen bitki avcısı, 2000 yılında Panama ve Kolombiya arasında bulunan dünyaca ünlü Darien Boşluğu’nda, büyükannesinin adını vermek üzere keşfedilmemiş bir orkide ararken silahlı kişiler tarafından kaçırılmıştı.
Tom, bu süreçte tanıştığı başka bir İngiliz gezgin olan Paul Winder ile birlikte kaçırıldı.
Kendisine daha önce hiç tahmin edemeyeceği orkidelere götüren bu sıra dışı yolculuğunu BBC’ye anlattı.
Bitki avcısının çocukluğu
Tom, İngiltere’nin güneyinde, 1361 yılından beri ailesinin yaşadığı bir şatoda büyüdü.
Bitkilere olan tutkusunun, çevresindeki “olağanüstü doğal güzellik” ve botanik sanatçısı olan büyükannesinden kaynaklandığını ifade ediyor.
Genç yaşta büyükannesinin bitkilerle ilgilenmesini teşvik ettiğini, yeni iklimlerde bitki yetiştirme zorluğunun kendisine ilham verdiğini belirtiyor.
Bu tutku, onu sonunda bir bitki avcısı olmaya yönlendirdi.
Bitki avcıları, henüz keşfedilmemiş türler aramak amacıyla yurtdışına seyahat ediyor ve yeni bitkilerin farklı ülkelerde yetiştirilmesinde önemli bir rol oynuyorlar.
Tom’un ilk bitki avcılığı macerası
Tom, 20 yaşında tek başına gerçekleştirdiği ilk macerasına 1996 yılında İngiltere’den Portekiz’e bisikletle yaparak başladı.
Bu deneyim, birkaç yıl sonra ilk bitki avı gezisine hazırlık olacaktı. Bir yılını Güneydoğu Asya’da orkideler üzerine çalışarak, sonraki yılını da Avustralya’da geçirdi.
Tom, bulduğu bitkilerin tohumlarını, tuttuğu günlükleri ve çektiği fotoğrafları evine gönderiyordu.
İki yıl sonra, California’daki dev sekoya ağaçlarını görmek üzere ABD’ye gitti ve ardından Kasım 1999’da Meksika’nın Bakır Kanyonu’na yöneldi.
Orada, Afrika ve Güneydoğu Asya’da dolaşmış olan 28 yaşındaki İngiliz gezgin Paul Winder ile tanıştı.
Yolculuğun beklenmedik bir hal alması da burada gerçekleşti.
Darien Boşluğu
Tom, Paul ile “anında kaynaştıklarını” ve kendisini dışa dönük, Paul’u ise içe dönük olarak tanımladığını aktarıyor.
Paul sayesinde daha önce hiç bilmediği Darien Boşluğu hakkında bilgi sahibi oldu. Bu bölge, Panama ile Kolombiya arasındaki sınırda yer alıyor ve her iki ülkeyi birbirine bağlayan tek kara yolunu oluşturuyor.
Darien Boşluğu, hem muhteşem doğa manzaralarına hem de dünyanın en tehlikeli geçitlerinden birine ev sahipliği yapıyor.
Yolu olmayan bu 100 kilometrelik mesafe, yoğun yağmur ormanları, dağlar, çalkantılı nehirler ve geniş bataklıklarla kaplıdır.
Bu bölgeyi geçmek, hayatı riske atmak anlamına geliyor.
2000 yılında, burası aynı zamanda Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC) tarafından saklanma yeri olarak kullanılıyordu.
Tom, yeni bir orkide bulma isteğiyle birkaç otobüs yolculuğunun ardından Mart 2000’de Panama’ya ve nihayetinde Darien Boşluğu’nun sınırına ulaştı.
‘Aklından bile geçirme’
Tom, tavsiye aldığı kişilerin “Bunu aklınızdan bile geçirmeyin” dediğini aktarıyor. Ancak o ve Paul, bu isteğe karşı koyamadılar.
Tom, Darien Boşluğu’ndaki ilk günlerini “Çok korkutucu ama bir o kadar da güzel bir yerdi ve kimsecikler yoktu” şeklinde tanımlıyor.
Sınırın Panama tarafında yaklaşık yedi gün boyunca tek başlarına yürüdükten sonra, Kolombiya’ya ulaşmalarına iki gün kala Carlos adlı biriyle karşılaştılar.
Tom, “Para bozmayı teklif etti” diye hatırlıyor ve onlara rehberlik edeceğini söylediğini ekliyor.
Nerede olduklarına dair herhangi bir fikirleri olmadığını anlayan Tom ve Paul, Carlos ile onun arkadaşı Francisco’ya güvenmeye karar verdiler.
İki rehberleriyle birlikte iki gün boyunca bir patikayı takip ettiler ve Kolombiya’dan 45 dakika uzaklığa kadar ulaştılar.
Yemek için oturdular ve rehberlerinin küçük bir silahla vurduğu kuşları tükettiklerinde, Tom ve Paul gerginlik yaşamaya başladılar.
Tom, “Sırt çantalarımızı alıp ayağa kalktığımızda, okul çağındaki iki, üç çocuk – savaş kıyafetleri giymeleri ve M16, AK47 silahlarını sallamaları dışında – üzerimize doğru koştu” diye aktarıyor.
İki rehber, elleri arkalarında yere düştü ve Tom, “dizlerinin bağının çözüldüğünü” belirtiyor. Saldırganların sayısı bir anda altıya çıkmıştı.
‘Silahlı orkide devriyeleri’
Onları esir alanların FARC üyesi olduklarını söylediklerini ifade ediyor.
Esaretin ilk altı haftasında, Tom, kendilerini kaçıranların para talep ettiğini ve Paul ya da kendisinin evlerine gidip parayı getirmelerini önerdiklerini belirtiyor. Ancak geride kalan kişinin öldürülme korkusuyla bunu reddettiler.
Tom, “Hayatta kalma içgüdümüz devreye girdi” diyor.
Sonunda bir bulut ormanına götürülmüşler ve burada daha önce hiç görmediği “olağanüstü” orkidelerle karşılaşmış.
Bu süre zarfında Tom, kendisini esir alanların “silahlı orkide devriyelerine” çıkmalarına izin verdiğini ve geri getirdiği bitkilerle “orkide bahçeleri” inşa ettiğini aktarıyor.
‘Bir orkide için vurulmayacağım’
Tom, Paul’ün bir gün ona nerede olduklarını ve oraya nasıl geldiklerini hatırlattığını ifade ediyor.
“Tom, içinde bulunduğumuz durumu unutma. Bir orkide için vurulmayacağım, tamam mı?” demiş.
Sonunda, onu kaçıranlar Tom’un yürüyüşlerinin uzun sürmesinden bıkmış ve orkide devriyeleri sona ermiş.
Esaretten üç ay sonra, Haziran 2020’de Tom ve Paul’ü ayırmışlar.
Tom, kendisine “Kelleni uçurmadan önce beş saatin var dostum” denildiğini aktarıyor.
Onlara “Bu kulübede kalacaksın Tom. Dışarı çıkarsanız vurulursunuz” denilmiş.
Tom, kendisini esir alanlardan sakladığı günlüğüne yazmaya başlamış. Hayal gücünde teselli aramış ve seyahatlerinde bulduğu bitkilerle hayali bir bahçe çizmiş – bu bahçenin içinde orkideler de varmış.
Bu süreç, onun “hayatını kurtardığını” söylüyor.
Ani gelen özgürlük
Bir gün, sorumlu kişiler beklenmedik bir şekilde değişti. Ardından – birdenbire – sekiz ay sonra, ikili kaçırıldıkları yere yakın bir bölgeye geri götürülmüş ve gitmekte özgür oldukları söylenmiş.
Tüm eşyaları kendilerine geri verilmiş ancak çileleri henüz sona ermemiş.
Kaçmaya çalış
