SAMSUN Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nden (OMÜ) Prof. Dr. Koray Karabekiroğlu, çocukların işlediği suçlara yönelik hapis cezası uygulamaları yerine rehabilitasyon programlarının daha etkili olacağını ifade etti. Karabekiroğlu, “Bazı suç davranışlarının cezalandırılması gerekir fakat bu sürecin makul ölçülerde gerçekleşmesi kritik öneme sahiptir. Çocukları cezalandırmaktan ziyade rehabilitasyon programlarına yönelmek daha faydalı olacaktır” dedi.
Dünyada ve Türkiye’de erken yaşlarda suç işleme oranlarının arttığına dikkat çeken OMÜ Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Koray Karabekiroğlu, ‘suça sürüklenen çocuk’ kavramının önemine değindi. Özellikle ergenlik dönemindeki çocukların davranışlarının dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Karabekiroğlu, “Bir çocuğa yetişkinle aynı iradeyi atfetmek ve hemen suçlu olarak damgalamak yanlıştır. Bu konuda dünya genelinde iki farklı yaklaşım mevcut: bir yanda çocukları tamamen masum sayan biyolojik perspektif, diğer yanda ise yetişkin gibi suçlu olarak gören katı bir tutum. Ancak en doğru yaklaşım, dengeli bir tutumdur. Bazı suç davranışlarının cezalandırılması gerektiği doğrudur; fakat bunun ölçülü bir şekilde yapılması son derece önemlidir” şeklinde konuştu.
‘CEZA ORANLARINI ARTIRMAK BİR NOKTADAN SONRA ETKİSİZ’
Çocukların nörobiyolojik gelişimlerinin yetişkinlerden farklı olduğunu belirten Prof. Dr. Koray Karabekiroğlu, “Frontal korteks gelişimleri geç tamamlandığı için karar verme ve dürtü kontrolü mekanizmaları zayıftır. Çevresel faktörlere daha fazla maruz kalırlar. Örneğin, Hollanda’da çocukların nörobiyolojik durumlarına göre hukuki değerlendirmeler yapılmakta ve cezalandırmadan ziyade rehabilitasyon programları öncelikli hale getirilmektedir. Hapis cezasının etkili olmadığı, rehabilitasyonun ise daha olumlu sonuçlar doğurduğu gözlemlenmiştir. Ceza oranlarını artırmak, bir noktadan sonra etkisiz kalmakta ve uç düşüncelerin gündeme gelmesine, çocukların suçlu kimliğini benimsemesine yol açmaktadır. Bu durum, suçun toplumda normalleşmesine sebep olmaktadır” ifadelerini kullandı.
‘GELECEĞE DAİR GÜVENİ KALMAYAN GENÇLER SUÇA DAHA YATKIN HALE GELEBİLİR’
İşlenen suçların arkasında birden fazla neden olabileceğini dile getiren Prof. Dr. Karabekiroğlu, “Çocuk suçluluğunu önlemek için tek bir nedene odaklanmak yetersiz kalır. Sorunun biyolojik, sosyolojik ve kültürel birçok boyutu vardır. Bu nedenle risk gruplarına yönelik üç aşamalı çalışmalara ihtiyaç vardır. Birincil aşamada topluma yönelik bilinçlendirme programları, ikincil aşamada riskli aile ve çevrelerde yaşayan çocuklara destekler, üçüncül aşamada ise daha önce şiddete veya suça karışmış çocuklara yönelik rehabilitasyon programları uygulanmalıdır. Türkiye özelinde kültürel gelişim ve kimlik oluşumu hayati bir öneme sahiptir. Kimlik sorunu yaşayan ve geleceğe dair umudu zedelenen gençler, suça daha yatkın hale gelebilir. Küresel etkiler, kültürel değişimler ve toplumsal belirsizlikler bu eğilimi artırmaktadır. Adalet anlayışının zayıflaması, dini ve ahlaki değerlerin azalması, çocukların suça sürüklenmesine sebep olan faktörler arasında yer almaktadır” dedi.
‘ÇOCUKLAR SPOR, SANAT VE BİLİMLE DESTEKLENMELİ’
Güvenli ve huzurlu bir toplum için çocukların suça sürüklenmesini engelleyici tedbirlerin alınması gerektiğini vurgulayan Karabekiroğlu, “Burada cezaların süresinden çok, uygulanma şekli, risk gruplarının tespiti ve bireysel rehabilitasyon programlarının devreye alınması önem taşımaktadır. Medyanın da büyük bir sorumluluğu bulunmaktadır. Şiddeti ve olumsuzlukları sürekli öne çıkararak, ‘cezalar uygulanmıyor’ ya da ‘toplum bozuldu’ algısı oluşturarak suçu normalleştirmektedir. Bunun yerine, olumlu örnekler ve başarı hikayeleri ön plana çıkartılmalıdır. Çocukların spor, sanat ve bilimle desteklenmesi, rehabilitasyon süreçlerinin etkinliğini artıracak ve uzun vadede en iyi çözümü sunacaktır. Aksi takdirde günübirlik cezaları artırmak toplumda kalıcı bir değişim yaratmaz. Eğer 10, 20, 30 yıl sonra huzurlu ve güvenli bir toplumda yaşamak istiyorsak, çocukların suça sürüklenmemesi için en baştan önleyici adımlar atmalı ve gençlere umut veren bir toplumsal ortam oluşturmalıyız.”
