Alaska’daki zirveden çıkan en dikkate değer gelişme, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in, Donetsk bölgesinin geri kalanının teslim edilmesi karşılığında Ukrayna‘daki çatışmayı mevcut cephe hattında askıya alma niyeti olduğu yönünde. Bu bilgi, çeşitli haber kaynakları tarafından doğrulanmıştır.
Rusya, Donetsk bölgesinin başkenti de dahil olmak üzere bölgenin yaklaşık %70’ini kontrol altında bulunduruyor. On yılı aşkın süredir süregelen çatışmaların odak noktası ise Donetsk ile komşusu Luhansk bölgeleri. Rusya’nın Donetsk’in tamamını ele geçirmesi, uluslararası alanda tanınmayan hak iddialarını güçlendirecek ve daha fazla askeri kayıp yaşamasını engelleyecektir.
Ukrayna‘nın Donetsk’in batısında geri çekilmesi, sadece toprak kaybı değil, aynı zamanda Rusya’nın gelecekteki ilerleyişine karşı bir savunma siperinin de kaybedilmesi anlamına gelecektir. Bu durum, bölgede yaşanacak yeni bir mülteci akınını da beraberinde getirebilir.
Bu haberde, bölgenin stratejik önemini ele alacağız.
Ukrayna nereleri kontrol ediyor?
Reuters haber ajansının tahminlerine göre, Ukrayna şu an Donetsk’te yaklaşık 6.600 km2’lik bir alanı elinde tutuyor. Yerel yetkililerin son açıklamaları, bölgede halen yaklaşık çeyrek milyon insanın yaşadığını göstermektedir.
Başlıca şehirler arasında Kramatorsk, Sloviansk, Konstantinovka ve Druzhkivka yer alıyor. Donbas (Donets Havzası) Ukrayna’nın ana sanayi bölgesi olmasına rağmen, savaşın etkisiyle ekonomisi büyük ölçüde zarar görmüş durumda.
Oxford Üniversitesi’nde Rusya ve Doğu Avrupa Siyaseti Bölümü öğretim görevlisi Dr. Marnie Howlett, “Kara mayınları nedeniyle bu kaynaklara muhtemelen en az on yıl boyunca erişilemeyecek” değerlendirmesinde bulundu. “Bu topraklar tamamen yok edildi; bu şehirler tamamen dümdüz edildi.” ifadelerini kullandı.
Bölgenin askeri değeri ne?
ABD merkezli Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW) tarafından yayımlanan bir raporda, Donetsk’in batısında 50 km boyunca uzanan “kuvvetlendirilmiş savunma hattı”na dikkat çekiliyor. “Ukrayna, son 11 yılını bu kuşağı güçlendirmek ve önemli bir savunma altyapısı kurmak için harcadı.” denilmektedir.
Raporda, bölgede siperler, sığınaklar, mayın tarlaları, tanksavar engelleri ve dikenli tellerin bulunduğu belirtiliyor. Savaş Araştırmaları Enstitüsü, Rus güçlerinin “Pokrovsk’u ele geçirmesinin muhtemelen birkaç yıl süreceğini” öngörüyor. Bu hat, Ukrayna savunmasının önemli bir parçası olmasının yanı sıra, topoğrafya açısından da stratejik bir öneme sahip.
İngiltere merkezli düşünce kuruluşu RUSI’de kara harbi araştırmacısı Nick Reynolds, “Arazi savunmaya uygun, özellikle de Ukrayna hattını destekleyen Chasiv Yar tepesi.” açıklamasında bulundu. Ancak, “Doğu Ukrayna’nın genel topoğrafyası Ukraynalıların lehine değil.” ifadesini de ekliyor.
Reynolds, “Donetsk şehri yüksek bir konumda. Batıya doğru gidildikçe, her yer alçalmaktadır. Bu nedenle Ukraynalıların savunma operasyonları yürütmesi oldukça zor.” dedi. Ayrıca, “Bu durum, izleme ve ateş desteği sistemlerini koordine etme becerisiyle de bağlantılı.” ifadelerini kullandı.
Rus ordusunun Donetsk’in tamamını kontrol etmesi gerekiyor mu?
Batı Donetsk, yaklaşık 1.100 km uzunluğundaki cephe hattının yalnızca küçük bir bölümünü oluşturmasına rağmen, bu yaz en yoğun Rus saldırılarına tanıklık etti. Ancak Moskova’nın kara kuvvetlerini başka bir yöne yönlendirmesi durumunda, daha iyi bir ilerleme kaydedip kaydedemeyeceği belirsizliğini koruyor.
Reynolds, “Güneyde Zaporijya’daki cephe hattı, Donbas’takine benziyor; bu da geniş savunma mevzilerinde savaşmayı gerektiriyor.” ifadelerini kullandı. Kuzeyden de benzer bir sorunla karşılaştıklarını belirten Reynolds, “Kesinlikle açık bir kapıyı zorlamayacaklardır.” diye ekliyor.
Ukrayna savunma hattını batıya doğru güçlendirebilir mi?
Teorik olarak, bir barış anlaşması durumunda Ukraynalılar hatlarını daha batıya taşıyabilir. Ancak arazinin elverişsiz olması ve sivil müteahhitlerin destekleriyle bile derin savunma mevzileri inşa etmenin zaman alacak olması, ciddi bir engel teşkil edecektir.
Ukrayna ordusunun Donetsk’in batısını savaşmadan terk edeceği düşünülmüyor. Nick Reynolds, “Rusya’nın önceki davranışlarına dayanarak, Ukrayna hükümetinin bu topraklardan vazgeçmek isteyeceğini düşünmek zor.” dedi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya’nın Donbas bölgesinden vazgeçme karşılığında sunduğu ateşkes önerisini reddedeceklerini ve bu bölgenin gelecekteki saldırılar için stratejik bir zemin oluşturabileceğini ifade etti.
