ABD Başkanı Trump ile Rusya Devlet Başkanı Putin, bugün 2022 yılından bu yana süregelen Rusya- Ukrayna Savaşı’nın sona ermesi ve iki ülke arasındaki müzakereleri görüşmek üzere Alaska‘da bir araya gelecek.
Bu tarihi buluşma, Alaska‘nın Anchorage kentindeki Elmendorf-Richardson Üssü’nde gerçekleşecek. Görüşmenin ana gündem maddesi, Ukrayna krizinin çözülmesi olacak ve liderler bölgesel meseleleri de ele alacak.
LAVROV’DAN SİMGESAL MESAJ
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Alaska‘ya “SSCB” (CCCP Sovyetler Birliği) yazılı bir sweatshirtle gelmesi dikkat çekti. Bu kıyafet tercihi, birçok analist tarafından bir “mesaj” olarak yorumlandı.
ALASKA’NIN SEMBOLİK ANLAMı
İki liderin buluşacağı yerle ilgili çeşitli spekülasyonlar olsa da, taraflar 19. yüzyılda Rus Çarlığı tarafından ABD’ye satılan Alaska‘da bir araya gelecek. Toplantı için Arap ülkeleri yerine Alaska‘nın seçilmesi, birçok sembolik anlam taşıyor.
1867’DE ALASKA’NIN SATIŞI
Mihail Gvozdev ve İvan Fedorov tarafından 1732’de keşfedilen Alaska, zamanla tüccarlar tarafından değerlendirilmeye başlandı ve Ruslar burada kürk ticareti yaparak gelir elde etti. 1799 yılında Rus-Amerikan Şirketi kuruldu. 19. yüzyılın ikinci yarısında Kırım Savaşı’nın getirdiği ekonomik zorluklar nedeniyle Alaska‘daki toprakların ABD’ye satılması önerildi. Bu fikir ilk kez 1857’de, dönemin Rus Çarı 2. Aleksandr’ın kardeşi Knez Konstantin Nikolayeviç tarafından gündeme getirildi ve Alaska, 30 Mart 1867’de Çar’ın onayı ile ABD’ye satıldı.
GÜNÜMÜZDEKİ DEĞERİ
Alaska için Ruslara ödenen tutar, 1867-2024 döneminde ortalama dolar enflasyon oranı yüzde 1,97 olarak hesaplandığında, günümüzde yaklaşık 153 milyon dolara denk geliyor. Bu önemli alışverişte dönemin ABD Dışişleri Bakanı William Seward’ın rolü büyüktü, ancak Seward, döneminde birçok eleştiri aldı. ABD medyası, Alaska‘nın satın alımını “Seward’ın aptallığı” olarak nitelendirmişti.
ALASKA’NIN STRATEJİK ÖNEMİ
Zamanla Alaska’nın jeopolitik önemi anlaşıldı. Yeraltı zenginliklerinin keşfi ile bölge, hem jeopolitik hem de turizm açısından önemli bir konum kazandı. Alaska, günümüzde ABD topraklarının yaklaşık yüzde 17’sini kapsıyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre, 1959’da ABD’nin 49. eyaleti olarak kabul edilen Alaska‘da, dünyadaki keşfedilmemiş petrol rezervlerinin yüzde 13’ü ve doğal gaz rezervlerinin yaklaşık yüzde 30’u bulunduğu tahmin edilmektedir.
ABD için askeri olarak da kritik bir konuma sahip olan Alaska‘da, yaklaşık 22 bin ABD askerinin yanı sıra 4 bin 700 muhafız ve yedek asker bulunuyor. Bu askeri personelin yüzde 38’ini hava kuvvetleri mensupları oluşturuyor. Alaska, ABD’nin Rusya’ya karşı bir “ileri karakol” avantajı sağlarken, Kuzey Kutbu’ndaki askeri varlığı ve savunması açısından da büyük önem taşıyor. Alaska‘nın en batı noktası ile Rusya‘nın en doğu noktası olan Dezhnev Burnu arasındaki mesafe ise yalnızca yaklaşık 80 kilometre.
Rusya Parlamentosu’nun alt kanadı Devlet Duması Başkanı Vyaçeslav Volodin, Temmuz 2022’de, “ABD, topraklarının bir parçası olan Alaska’yı asla unutmamalı. Yurt dışındaki kaynaklarımızı yönetmeye çalıştıklarında, öncelikle bizim de onlardan alabileceğimiz bir şey olduğunu unutmasınlar.” şeklinde açıklama yapmıştı.
PUTİN TARİHE GEÇİYOR
Geçmişte ABD’yi SSCB liderleri Nikita Kruşçev, Leonid Brejnev, Mihail Gorbaçov, Rusya’dan Boris Yeltsin ve Dmitriy Medvedev ziyaret etse de, Putin, Alaska‘yı ziyaret eden ilk Rus lideri olarak tarihe geçecek. 2015 yılında Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’na katılmak üzere New York’a giden Putin, o dönemki son ABD ziyaretini gerçekleştirmişti.
ZAMANIN DÖNÜM NOKTASI
ABD’ye ait Alaska‘dan Bering Boğazı’nı geçerek Rusya‘nın Çukotka bölgesine kadar olan mesafe 86 kilometredir. Burada, Rusya‘ya ait Büyük Diomede Adası (Ratmanov) ile ABD’ye ait Küçük Diomede Adası arasında 3,8 kilometrelik mesafe vardır ve bu adalar, iki ülke arasındaki sınırı oluşturmaktadır. Bu bölge, saat diliminin değiştiği önemli bir nokta olduğu için “Uluslararası Tarih Değiştirme Çizgisi” buradan geçmektedir. 15 Ağustos 2025’te gerçekleşecek olan Putin-Trump zirvesi sırasında, sınırın hemen yanındaki Rusya’da takvimler 16 Ağustos 2025’i gösterecektir. İki ülke arasındaki bu kısa mesafeye rağmen zaman farkı 21 saattir.
