İsrail’in en uzun süre görevde kalan başbakanı Binyamin Netanyahu, Gazze’deki savaşla ilgili inandığı temel gerçeklerden ödün vermedi.
Hamas’ın neredeyse iki yıl önce gerçekleştirdiği saldırıdan bu yana Netanyahu, İsrail’e ve uluslararası topluma aynı mesajı iletmeye devam ediyor. 28 Ekim 2023’te Gazze Şeridi’ne yönelik ilk büyük kara saldırısını emrettiği dönemde de bu tutumunu belirtti ve o zamandan beri benzer temaları sıkça dile getirdi:
“Vatanımızı savunmak için savaşacağız ve geri çekilmeyeceğiz. Karada, denizde ve havada savaşacağız. Düşmanı yer üstünde ve yer altında yok edeceğiz. Bu savaşta kararlı, her zamankinden daha birlik içinde, davamızın haklılığından emin bir şekilde duracağız.”
Bu konuşmasında, Winston Churchill’in Haziran 1940’ta Almanya’nın Kuzey Fransa’da İngiltere’yi yenilgiye uğratmasının ardından yaptığı “sahillerde savaşacağız” çağrısından esinlenmiş gibi görünüyor.
Churchill, “asla teslim olmayacağız” demeden önce, yaşanan büyük bir askeri felaketi de dile getirmişti.
Hamas, 7 Ekim’de İsrail’i ağır bir yenilgiye uğrattı ve sınırları aşarak bu kadar çok kişiyi öldürüp rehin alması, İsrail’de derin bir korku yarattı. Bu durum, savaş ve bunun nasıl sonuçlanacağına dair görüşleri etkileyen önemli bir unsur oldu.
Çoğu İsrailli, davalarının haklı olduğuna inanıyor, ancak Netanyahu’nun “her zamankinden daha birlik içinde” olacaklarına dair ifadeleri, neredeyse iki yıl sonra, İsrail’in durumunun gerçeği yansıtmadığını gösteriyor.
Gazze’de yaşanan acılar hakkında İsrailliler ne düşünüyor?
Tel Aviv’deki Netanyahu karşıtı bir gösteride, her biri Gazze’de İsrail tarafından öldürülen bir Filistinli çocuğun adının yazılı olduğu dövizleri tutan yüzlerce İsrailli sessizce duruyordu.
Dövizlerin çoğunda gülümseyen çocukların fotoğraflarının yanında doğdukları ve öldürüldükleri günler yer alıyordu. Fotoğrafı olmayanlar ise çiçek çizimi ile temsil ediliyordu.
Sessiz gösteriler, ölümleri durdurmak amacıyla giderek büyüyor; bazıları hava üslerinin önünde yapılıyor ve Gazze’ye bombardıman için gelen pilotların dikkatini çekmeye çalışıyor. Ancak bu göstericiler hala azınlıkta.
Eylemi düzenleyenlerden Timina Peretz, İsrail’in 18 Mart’ta Hamas ile yaptığı ateşkesi bozmasının ardından bu eyleme başladıklarını belirtiyor:
“Aynı hafta içinde kaç çocuğun öldüğünü fark ettik. Bu olurken sessiz kalmayı reddediyorum. Bir soykırım ve insanların açlıktan ölmesi…”
“Sokakta pek çok iyi tepki alıyoruz. Ancak bize küfreden ve dövizlere kızan çok insan da var.”
Kendilerine hain denilip denilmediğini sorduğumda, “Tabii ki çok diyorlar, eğer böyle düşünüyorsak gidip Gazze’de yaşamamız gerektiğini söylüyorlar.” yanıtını verdiler.
“Devleti eleştirme fikrinin demokrasinin temelinde olduğunu anlayamıyorlar.”
İsrail ordusunun ateşkesi bozmasının ardından yapılan kamuoyu yoklamaları, Yahudi İsraillilerin büyük çoğunluğunun Gazze’deki Filistinlilerin çektiği acılardan etkilenmediğini gösteriyor.
İsrail Demokrasi Enstitüsü tarafından Temmuz ayının son üç gününde gerçekleştirilen bir ankete göre, Yahudi İsraillilerin %78’i, çatışmaların koşulları göz önüne alındığında, İsrail’in “Gazze’deki Filistinlilere gereksiz acı çektirmemek için önemli çaba sarf ettiğine” inanıyor.
Anketin bir diğer sorusu ise “Gazze’deki Filistinli nüfus arasındaki açlık ve acı haberlerinden rahatsız olup olmadıkları” üzerineydi. Yahudi İsraillilerin %79’u rahatsız olmadıklarını ifade ederken, aynı soru Filistinli Arap azınlığına sorulduğunda %86’sı çok ya da biraz rahatsız olduklarını belirtti.
Netanyahu, bakanları ve sözcüleri, Hamas’ın, Birleşmiş Milletler’in, tanıkların, yardım görevlilerinin ve yabancı hükümetlerin Gazze’deki insani kriz hakkında yalan söylediğinde ısrar ediyor.
10 Ağustos’ta uluslararası medya için düzenlediği basın toplantısında Netanyahu, Gazze’deki açlık haberlerini kınayarak, “Yalanları çürütmek istiyoruz… Gazze’de açlıktan ölenler sadece bizim rehinelerimiz.” dedi.
Uzun yıllar boyunca Netanyahu, İsrail’e yönelik eleştirileri antisemitizmle eş tutma eğilimindeydi. İngiltere, Fransa ve Almanya gibi müttefikleri tarafından kınanan açlık ve İsrail askerlerinin yiyecek bulmak için mücadele eden Filistinlileri öldürmesi olaylarının, Avrupa’da Yahudilere yapılan zulüm bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Televizyonlarda yükselen tansiyon
West Ham United’ın eski futbolcusu Eyal Berkovic’in sunduğu popüler bir Cumartesi akşamı televizyon programında yaşanan tartışma, ülke gündemine damgasını vurdu.
Düzenli konuklarından biri olan gazeteci Emmanuelle Elbaz-Phelps, rehinelerin ve ailelerinin çektiği acılar ile Gazze’de savaşta ölen İsrailli askerleri tartışırken, daha önce pek konuşulmayan bir konudan bahsetmenin önemine vurgu yaptı.
“Söylediğim tek şey, savaşın Gazze’de de çok sayıda Filistinliyi öldürdüğüydü. Bu çok basit bir ifade, siyasi bir bakış açısı yok. Bunu dinlemek için bile sabırları yoktu.” dedi.
Programda sesler yükseldi. Eyal Berkovic, geri adım atmadı. Elbaz-Phelps, “‘Gazze’deki insanlar için endişelenmeme gerek yok, onlar benim düşmanım’ dedi. Ben de ona, oradan gelen korkunç görüntüler için endişelenmem gerektiğini söyledim.” şeklinde yanıt verdi.
Elbaz-Phelps, İsraillilerin 7 Ekim’den sonra hala yaşadıkları travmayla baş etmeye çalıştıklarını belirtiyor.
“Dışarıda Gazze konuşuluyor ve Gazze’deki halkın çektiği acılardan bahsediliyor. Bu doğru ama bence İsrail halkının ne kadar büyük bir travma içinde yaşadığı kabul edilmiyor.” şeklinde ifade etti.
Gazze’de yaklaşık 20 İsrailli rehinenin hala hayatta olduğuna inanılıyor. Tüm siyasi görüşlerden İsrailliler, Gazze’nin altındaki tünellerde bir deri bir kemik kalmış iki genci gösteren son videolarla sarsıldılar.
Bu gençlerin kaderi, çoğu İsraillinin savaşa karşı tutumunun merkezinde yer alıyor.
Liberal günlük gazete Haaretz’deki köşesinde Netanyahu’nun savaş yönetimini sık sık eleştiren kamuoyu araştırmacısı Dahlia Scheindlin ile Tel Aviv’deki İsrail ordusu karargahının yanındaki “rehine meydanında” buluştum.
Ekim 2023’ten bu yana burası, rehine ailelerinin yürüttüğü kampanyanın merkezi haline geldi.
“İsraillilerin çoğunluğunun savaşın sona ermesini desteklemesinin nedeni, rehine ailelerinin geri alınması.” diyor.
İsrail’de Gazze’deki insanlar için endişe duymayanların sayısı, Scheindlin’in belirttiğine göre, bunun nedeni büyük bir kısmının yaşanan acıların Hamas tarafından abartıldığına, hatta kısmen uydurulduğuna inanması.
“İsrailliler uzun zamandır halkla ilişkiler konusuna takmış durumdalar.” diyor ve ekliyor:
“İsrail’e yönelik eleştirileri zayıf halkla
