Rusya’nın 24 Şubat 2022’de Ukrayna’yı işgaliyle başlayan çatışmalarda, önemli bir dönüm noktası için gözler Alaska’daki zirveye çevrildi.
Donald Trump ve Vladimir Putin, ABD’nin 49. eyaletinde bir araya gelecek.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise bu görüşmeye katılmayacak.
Alaska zirvesi öncesinde Başkan Trump, görüşmenin “yüzde 25 ihtimalle başarısız” olabileceğini dile getirdi.
Fox News’a verdiği demeçte, Trump, “Tek isteğim bir sonraki görüşme için masayı kurabilmek” diyerek Zelenskiy’nin katılacağı bir zirveye işaret etti.
Rusya Devlet Başkanı Putin, uzun süredir Zelenskiy ile görüşmek için uygun şartların oluşmadığını savunuyordu.
Perşembe günü yaptığı açıklamada Trump, bir sonraki görüşmenin “hızlı gerçekleşebileceğini” belirtti.
İşte iki liderin toplantıdan neler beklediğine dair daha detaylı bir inceleme.
Putin uluslararası tanıma arayışında…
Rusya editörü Steve Rosenberg yazıyor
Putin’in bu zirveden başlıca beklentisi, zaten elde ettiği bir kazanımın tescili.
Bu da, Amerika’nın Rusya liderinin Batı tarafından yalnızlaştırılma çabalarının başarısız olduğunu kabul etmesidir.
Bu üst düzey toplantının yapılacak olması ve Kremlin’in ortak basın toplantısı düzenleyeceğini açıklaması bunun bir göstergesi.
Kremlin, Rusya’nın küresel siyasetin en üst düzey masasına geri döndüğünü iddia edebilir.
Rus tabloid gazetesi Moskovsky Komsomolets, “İzolasyon bu kadarmış” başlığını atarak durumu özetledi.
Putin, ABD-Rusya zirvesini düzenlemeyi başarmakla kalmadı, aynı zamanda zirve için stratejik bir lokasyon seçti.
Alaska’nın seçilmesi, Kremlin için birçok avantaj sunuyor.
Öncelikle güvenlik açısından önem taşıyor; Alaska ile Rusya anakaraları arasındaki mesafe sadece 90 km.
Bu durum, Putin’in “düşman” ülkelerin hava sahasını geçmeden zirveye ulaşmasını sağlıyor.
İkinci olarak, Alaska, Ukrayna ve Avrupa’ya uzak bir konumda bulunuyor. Bu, Kremlin’in Kiev’i ve AB liderlerini devre dışı bırakıp doğrudan Amerika ile görüşme isteğiyle örtüşüyor.
Bu yerin tarihi sembolizmi de dikkat çekici. Çarlık Rusya’sının 19. yüzyılda Alaska’yı Amerika’ya satması, Moskova tarafından günümüzde sınırları zorla değiştirme girişiminin meşrulaştırılması açısından kullanılıyor.
Moskovsky Komsomolets, bu tarihi referansa atıfta bulunarak, “Alaska, devlet sınırlarının değişebileceği ve geniş toprakların mülkiyetinin değişebileceğinin açık bir örneğidir” diye yazdı.
Ancak Putin’in talepleri sadece uluslararası tanınma ve sembollerle sınırlı değil.
Putin, zafer peşinde koşuyor.
Ukrayna’nın Donetsk, Luhansk, Zaporizhia ve Herson bölgelerinde ele geçirdiği toprakları koruma hedefinde olduğu biliniyor. Kiev’in ise bu bölgelerde, hâlâ Ukrayna kontrolünde olan kısımlardan çekilmesini talep ediyor.
Ukrayna bu durumu kabul edilemez buluyor.
Devlet Başkanı Zelenskiy, “Ukraynalılar topraklarını işgalcilere vermeyecek” diyor.
Kremlin de bu durumu göz önünde bulunduruyor.
Trump’ın Rusya’nın toprak taleplerine destek vermesi ve Ukrayna’nın bunu reddetmesi durumunda, Trump’ın Kiev’e verdiği desteği sona erdirebileceği hesaplanıyor.
Öte yandan, Rusya ve ABD, ilişkileri güçlendirme ve ekonomik iş birliğini geliştirme yolunda devam edebilir.
Ancak bir diğer olasılık ise farklı bir senaryo sunuyor.
Rusya ekonomisi baskı altında kalmaya devam ediyor. Bütçe açığı artmakta, petrol ve doğalgaz ihracatından elde edilen gelirler düşüyor.
Eğer ekonomik zorluklar Putin’i savaşı sona erdirmeye zorlar ise, Kremlin uzlaşma yoluna gidebilir.
Şu an için böyle bir işaret görünmüyor; Rus yetkililer, savaşta inisiyatifin hâlâ Rusya’da olduğunu vurgulamayı sürdürüyor.
Trump ‘barış’ vurgusunu sürdürmek için fırsat arıyor
Kuzey Amerika muhabiri Anthony Zurcher yazdı
Donald Trump, 2024 başkanlık kampanyasında Ukrayna savaşını bitirmenin kolay olduğunu ve bunu birkaç gün içinde yapabileceğini iddia etmişti.
Bu vaadi, her iki başkentte de hayal kırıklığı yaratırken, halen bir gölge gibi varlığını sürdürüyor.
Şubat ayında Oval Ofis’te Zelenskiy ile yaptığı toplantıda, savaştan etkilenen ülkeye askeri yardım ve istihbarat paylaşımını geçici olarak askıya almıştı.
Son aylarda ise Putin’in uzlaşmaz tutumunu ve sivil hedeflere yönelik saldırılarını eleştiriyor. Ruslarla ekonomik ilişkide bulunan ülkelere yeni yaptırımlar için son tarihler belirliyor.
Geçtiğimiz Cuma son tarih geçmişti. Önceki tüm son tarihlerde olduğu gibi, Trump bu sefer de yaptırımlardan geri adım attı.
Şimdi, Rusya Devlet Başkanı’nı Amerika topraklarında ağırlarken, Kiev’in topraklarından taviz endişesiyle “toprak takası” fikrini dile getiriyor.
Trump’ın Putin ile yapacağı görüşmede ne istediği, kararsız açıklamaları ve eylemleri nedeniyle belirsizliğini koruyor.
Trump, hafta boyunca bu zirveye dair beklentileri düşürmek için bilinçli bir çaba içinde olduğunu gösterdi.
Bu durum, belki de savaşan taraflardan yalnızca birinin masada olması nedeniyle ilerleme olasılığının düşük olduğu anlamına geliyordu.
Pazartesi günü, bu zirvenin bir “niyet testi” toplantısı olacağını belirtti.
Rus liderle bir anlaşma sağlama olasılığını, “muhtemelen ilk iki dakika içinde” anlayacağını ifade etti.
“Gidip size iyi şanslar diyebilirim ve bu da her şeyin sonu olur” dedi.
Salı günü Beyaz Saray basın sözcüsü Karoline Leavitt, bu mesajı pekiştirerek zirveyi bir “karşılıklı birbirini dinleme oturumu” olarak tanımladı.
Trump söz konusu olduğunda, beklenmedik durumların her zaman mümkün olduğunu akılda tutmak önemlidir.
Zelenskiy ve Avrupalı liderler, Ukrayna’nın kabul etmeyeceği bir anlaşmayı Çarşamba günü Trump ile topluca görüştü.
Ancak, Trump’ın savaşı sona erdiren adam olma arzusu yıl boyunca netlik kazandı.
Son yemin törenindeki konuşmasında, en çok gurur duyduğu siyasi mirasının bir “barış elçisi” olmak olduğunu ifade etti.
Nobel Barış Ödülü talebi de bu bağlamda dikkat çekici.
Trump, detaylara takılıp kalacak biri değil. Ancak, Anchorage’daki görüşmelerde barışa yönelik bir adım attığını iddia etme fırsatı bulursa, bunu değerlendirecektir.
Her zaman becerikli bir müzakereci olan Putin, Trump’ın tam da bunu yapmasını sağlayacak bir yol arayabilir; elbette Rusya’nın şartlarıyla.
Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisinde yapay zekadan da faydalanıldı.
