Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, İsrail‘in Gazze‘de askeri operasyonlarını genişletme kararı sonrası acil bir toplantı gerçekleştirdi. Çin, İsrail güvenlik kabinesinin Gazze‘yi ele geçirme planını onaylamasının kendileri için ciddi bir endişe kaynağı olduğunu ifade etti.
Toplantıda, BM Genel Sekreter Yardımcısı Miroslav Jenca, İsrail‘in Hamas’a karşı hazırladığı planın beş ana maddesini konsey üyelerine hatırlattı ve bu planın Gazze‘deki durumu daha da kötüleştireceği konusunda uyarıda bulundu. Jenca, “Silahlı çatışmalara askeri bir çözüm yoktur. İsrail‘in yasadışı işgaline son verilmeden, iki devletli bir çözüm sağlanmadan sürdürülebilir barış mümkün değildir.” dedi.
Jenca, 7 Ekim 2025’e kadar Gazze Şehri’nden 800 bin kişinin tahliyesi planının, üç aylık bir kuşatma ve ardından geniş askeri operasyonlarla birleşmesinin “yeni bir insani felaket dalgası” doğuracağını belirtti. “Gazze, Filistin devletinin ayrılmaz bir parçasıdır ve öyle kalmalıdır.” şeklinde ekledi.
OCHA Koordinasyon Bölümü Başkanı Ramesh Rajasingham, çatışmaların başlangıcından bu yana 61 binden fazla kişinin yaşamını yitirdiğini, bunların 18 bininin çocuk olduğunu, 151 bin kişinin yaralandığını ve en az 50 rehinenin halen Gazze’de tutulduğunu bildirdi. Rajasingham, “Temmuz ayından bu yana sadece bir ay içinde 37 çocuk, ciddi yetersiz beslenme nedeniyle hayatını kaybetti. Bu artık yaklaşan değil, net ve basit bir açlık.” ifadelerini kullandı.
Rajasingham, 500’den fazla insani yardım çalışanının öldüğünü, insani yardım sisteminin “fiilen çöktüğünü” ve Gazze’deki barınma krizinin “kış yaklaşırken daha da ölümcül bir hale geleceğini” belirtti. İsrail‘in yardım girişlerini engellemesinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu vurgulayan Rajasingham, “Hayat ve haysiyet herkese saygı gösterilmelidir. Acı sona ermelidir.” dedi.
İngiltere’nin BM Daimi Temsilcisi James Kariuki, bu toplantının Danimarka, Fransa, Yunanistan ve Slovenya ile birlikte talep edildiğini söyledi. Kariuki, “Askeri operasyonların genişletilmesi, rehinelerin dönüşünü sağlamayacak, yalnızca kan dökülmesine ve sivillerin acılarının derinleşmesine yol açacaktır. Bu yol çözüm değildir.” şeklinde konuştu. Ayrıca, İsrail‘in kısıtlamalarını derhal ve kalıcı olarak kaldırması gerektiğini belirtti. Ülkesi, Filistin topraklarına 11,4 milyon dolar ek insani yardım sağladığını da açıkladı.
Kariuki, diplomatik bir çözümün mümkün olduğunu vurguladı ve “Her iki taraf da yıkım yolundan uzaklaşmalıdır. Tarafları, iyi niyetle müzakerelere başlamaya, ateşkes anlaşması sağlamak için siyasi irade göstermeye ve barış yolunda ilerlemeye çağırıyoruz.” dedi.
Fransa’nın BM Daimi Temsilcisi Jay Dharmadhikari, İsrail‘in Gazze’yi tamamen kontrol altına alma planını en sert şekilde kınadı. Dharmadhikari, “İsrail’in ilhak ve yerleşim planı uluslararası hukuka aykırıdır.” diyerek, bu eylemlerin BM ilkelerine ve 19 Temmuz 2024 tarihli Uluslararası Adalet Divanı danışma görüşüne aykırı olduğunu belirtti. İsrail‘in geçişleri açarak BM ve uluslararası sivil toplum kuruluşlarının güven içinde çalışmasına izin vermesi gerektiğini ifade etti.
ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Dorothy Shea, Hamas’ı “savaşın bitmemesinden sorumlu” tutarak, “Hamas rehineleri bırakırsa bu savaş bugün sona erebilir. İsrail‘in kendini savunma hakkını destekliyoruz.” dedi.
Rusya’nın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Dmitry Polyanskiy, İsrail‘in planını uluslararası hukukun açık ihlali olarak değerlendirerek, “Bu tırmanış bölgedeki güvenliği tehdit ediyor.” ifadesini kullandı. Polyanskiy, Konsey’i bağlayıcı ve somut kararlar almaya çağırdı.
Polyanskiy, Netanyahu hükümetinin Gazze’yi ele geçirme niyetini şiddetle kınayarak, “Binyamin Netanyahu hükümetinin güvenlik kabinesinin, Hamas’ı yenmek amacıyla Gazze’ye asker gönderme kararı aldığı haberinin dünyayı sarstığını” belirtti. Bu eylemlerin uluslararası hukuka açıkça aykırı olduğunu ve Filistin-İsrail çatışmasına iki devletli çözümün önündeki umutlara ciddi bir darbe vurduğunu vurguladı.
Çin’in BM Daimi Temsilcisi Fu Cong, askeri operasyonların genişletilmesinin yalnızca insani krizi derinleştireceğini belirterek, taraflara diyalog çağrısında bulundu. “Gazze, Filistin halkına aittir. Gazze’yi işgal etmeye yönelik her türlü girişime kararlılıkla karşı çıkmalıyız.” diyen Fu, İsrail‘in bu tehlikeli hamleyi durdurması gerektiğini vurguladı.
Fu, “Demografik ve toprak yapısını değiştirmeye yönelik her türlü girişim, en şiddetli şekilde reddedilmelidir. Askeri yöntemler bu sorunu çözmenin yolu değildir. Hayatları kurtarmak ve rehinelerin serbest bırakılmasını sağlamak için derhal ateşkes ilan edilmelidir.” ifadelerini kullandı.
Filistin BM Daimi Gözlemcisi Riyad Mansour, “Gazze, Filistin Devleti’nin ayrılmaz bir parçasıdır.” diyerek, rehinelerin derhal serbest bırakılmasını istedi. Mansour, Suudi Arabistan ve Fransa’nın eş başkanlığında düzenlenen uluslararası üst düzey konferansta kabul edilen barış planını hatırlattı ve bu planın, açlığı bir savaş silahı olarak kullanmaya son vermekle başladığını vurguladı.
Mansour, planın Filistin Yönetimi’nin Gazze Şeridi’nde tek hükümet ve güvenlik otoritesi olarak görev yapmasını ve Hamas’ın silahlarını Filistin yönetimine teslim etmesini içerdiğini belirtti. “Bu yol haritası bağımsız ve egemen bir Filistin devletine giden geri dönüşü olmayan bir süreci ortaya koymaktadır.” dedi.
İsrail’in bu plana destek vermemesini eleştiren Mansour, “Eğer İsrail’in endişesi gerçekten Hamas’ın iktidarının sona ermesi olsaydı, bu planı desteklerdi. Ancak İsrail, Gazze Şeridi üzerindeki tam askeri kontrolünü sağlamlaştırmak istiyor.” şeklinde konuştu.
Cezayir’in BM Daimi Temsilcisi Amar Bendjama, “Gazze cehennem yaşıyor.” diyerek İsrail‘i soykırım planı yürütmekle suçladı.
Danimarka, Yunanistan ve Slovenya temsilcileri, askeri operasyonların siviller için ölümcül sonuçlar doğuracağını belirterek geri çekilmesini istediklerini ifade etti.
Somali, “kısa süreli değil, kalıcı ateşkes” çağrısında bulundu. Güney Kore ise operasyonun siviller ve rehineler için geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti. Sierra Leone, Guyana ve Pakistan temsilcileri de işgalin sona erdirilmesi, iki devletli çözümün uygulanması ve insani yardım erişiminin tam olarak sağlanması gerektiğini dile getirdi.
