ABD Başkanı Donald Trump, 8 Ağustos tarihinde Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ı Beyaz Saray’da kabul edecek.
Zirve, ABD Başkanı Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff’un son dönemlerde bölgede gerçekleştirdiği diplomatik girişimlerin ardından gerçekleştiriliyor.
Zirveden beklentiler, iki ülke arasında uzun süredir devam eden barış anlaşması müzakerelerinde ilerleme sağlanması ve Azerbaycan’ı Nahçıvan üzerinden Türkiye’ye bağlayacak Zengezur Koridoru ile ilgili kararların alınması üzerine yoğunlaşıyor.
Bu konular, Türkiye’yi de doğrudan etkileyecek gelişmeler arasında yer alıyor.
Reuters: Zengezur Koridoru’nun işletmesi ABD’ye verilecek, adı Trump Koridoru olacak
Reuters haber ajansına açıklamalarda bulunan ABD’li yetkililer, Azerbaycan ve Ermenistan’ın 8 Ağustos’ta Beyaz Saray’da barış anlaşmasına gidecek bir çerçeve anlaşması imzalayacağını ve bu anlaşmada Zengezur Koridoru’nun münhasır işletme hakkının ABD’ye devredileceğini belirtti.
Ajansın gizli tuttuğu yetkililer, Cuma günü imzalanacak olan belgedeki her kelime üzerinde titizlikle çalışıldığını ifade etti.
Yetkililere göre, Ermenistan, Zengezur Koridoru’nun münhasır inşa ve işletme hakkını uzun vadeli olarak ABD’ye verecek ve bu koridora Trump Uluslararası Barış ve Kalkınma Koridoru adını verecek.
Koridor, Ermenistan yasalarına göre işletilecek ve ABD, bu koridorun inşası ve işletmesi için özel konsorsiyumlarla ihale yapma yetkisine sahip olacak.
Anlaşmada, Minsk Grubu’nun ortadan kaldırılması da yer alacak. 1992’de kurulan Minsk Grubu, Dağlık Karabağ savaşının ardından barış sağlanması amacıyla Fransa, Rusya ve ABD’nin eş başkanlığında oluşturulmuştu ve barış anlaşması imzalanmasıyla işlevsiz hale gelecek.
Son aylarda dünya basınında, ABD’nin Zengezur Koridoru’nu işletme potansiyeline dair haberler yer almıştı.
ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, 11 Temmuz’daki bir konuşmasında, bu 32 kilometrelik koridorun 100 yıllığına ABD’ye verilmesi ve iki ülkenin de bu yolu serbestçe kullanabilmesi önerisinde bulunmuştu.
BBC Azerbaycanca Servisi’nden Könül Halilova, “Rusya’nın zayıfladığı bir dönemde bölgede bu kadar ekonomik fırsatlar varken, ABD’nin maddi kazanç elde etmesini her zaman önceleyen Trump yönetimi neden bundan yararlanmasın?” diyerek, bu durumun hem ekonomik hem de stratejik bir üstünlük sağlayacağını belirtti.
Türkiye’yi nasıl etkileyebilir?
Türkiye, 1992’deki Dağlık Karabağ Savaşı’nın ardından Ermenistan ile olan sınırlarını kapatmış ve bu sınırın açılması için Erivan’ın Bakü ile barış anlaşması imzalamasını şart koşmuştu.
Yarınki zirvede bir barış anlaşmasının imzalanması durumunda, iki ülke arasındaki sınır 30 yıldan fazla bir sürenin ardından açılabilir.
Bu durum, Türkiye’ye yeni bir ticaret pazarı sunma potansiyeli taşıyor.
Zengezur Koridoru ile ilgili bir ilerleme kaydedilmesi de Türkiye üzerinde başka bir etki yaratacak unsurlardan biri.
Azerbaycan’ı Nahçıvan’a ve oradan Türkiye’ye bağlayacak olan bu koridor, iki ülke arasındaki ulaşımı önemli ölçüde kısaltacak.
Mevcut durumda Ermenistan sınırı kapalı olduğundan, Türkiye’den Azerbaycan’a karayolu bağlantısı İran veya Gürcistan üzerinden sağlanmakta.
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki bağlantının sağlanması, Türkiye’nin Hazar Denizi üzerinden Orta Asya’ya erişimini de kolaylaştıracak.
Zengezur Koridoru’nun karayolu ve demiryolu ulaşımına ek olarak gaz ve petrol boru hatlarını da barındırma imkanı bulunuyor.
Kafkasya’nın Batı için önemi
Zengezur Koridoru, sadece Türkiye’nin değil, Avrupa Birliği’nin de Orta Asya’ya erişimi açısından büyük bir öneme sahip.
Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı kapsamlı işgale başlamasıyla birlikte Kafkasya, Moskova’nın gündeminde daha az yer bulmaya başladı.
Bu durumu fırsat bilen Avrupa Birliği, Sovyetler Birliği’nin çöküşünden bu yana “Rusya’nın arka bahçesi” olarak gördüğü Kafkasya ve Orta Asya’daki faaliyetlerini son yıllarda artırma yönünde adımlar atıyor.
Brüksel, bu yıl Orta Asya ülkeleri ile ilişkilerini güçlendirmeye yönelik çalışmalar yürütüyor.
Rus gazını almayı sonlandırmak isteyen AB, bunun için Azerbaycan ve Türkmenistan’dan daha fazla gaz temin etmeyi hedefliyor.
BBC Azerbaycanca Servisi’nden Könül Halilova, Batı’nın bu adımla hem Rusya’ya hem de İran’a karşı bir güç gösterisi gerçekleştirmiş olacağını aktarıyor.
Trump ve barışları
Beyaz Saray, ABD Başkanı Donald Trump’ın küresel bir barış sağlayıcısı olduğu iddiasında bulunuyor.
Başkan Trump, bu yıl göreve başladıktan sonra Ruanda-Demokratik Kongo, Kamboçya-Tayland ve Pakistan-Hindistan çatışmalarının sona ermesinde yaptığı telefon görüşmelerinin önemli bir rolü olduğunu vurguluyor.
Ancak Ukrayna-Rusya ve Hamas-İsrail çatışmalarında istediği başarıyı elde edemedi.
BBC Azerbaycanca Servisi’nden Könül Halilova, Trump’ın Kafkaslara barış getiren bir lider olarak anılma arzusunu dile getiriyor:
“Aliyev ve Paşinyan bir barış anlaşması imzalayabilirse, Trump, Rusya, Avrupa Birliği, BM ve diğerlerinin 30 yıldır çözemediği bir anlaşmazlığı sona erdiren bir lider olarak övünebilir.”
