Donald Trump ve Vladimir Putin arasındaki ilişki, gergin bir döneme mi girdi? Popüler bir Rus gazetesi, ABD-Rusya ilişkilerinin mevcut seyrini bir tren metaforuyla değerlendirdi.
Moskovsky Komsomolets gazetesi, “Kafa kafaya çarpışma kaçınılmaz görünüyor” ifadesine yer vererek, iki liderin gidişatını ele aldı.
“Trump lokomotifi ile Putin lokomotifi, birbirlerine doğru hızla ilerliyor. Hiçbiri fren yapmayı düşünmüyor, ne de geri adım atmaya niyetliler.”
“Putin lokomotifi”, hızla ilerlemeye devam ediyor; çünkü “özel askeri operasyon” adı altında, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı devam ediyor. Kremlin lideri, çatışmaları sona erdirmek ya da uzun vadeli bir ateşkes ilan etmek için herhangi bir niyet göstermiyor.
Trump ayrıca, iki ABD nükleer denizaltısını Rusya’ya daha yakın bir bölgeye yerleştirdiğini de ifade ediyor.
Bu lokomotif benzetmesinin ardından, nükleer denizaltı konusuna geçildiğinde, durumun ciddiyeti ortaya çıkıyor.
Ancak bu, Beyaz Saray’ın gerçekten Kremlin ile Ukrayna konusunda bir “çarpışma rotasında” olduğunu mu gösteriyor?
Yoksa Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff’un bu hafta Moskova’ya yapacağı ziyaret, tüm bu sert söylemlere rağmen, Rusya ile Amerika arasında bir anlaşmanın hâlâ mümkün olabileceğine dair bir işaret mi?
Trump’ın dönüşünden sonra sıcak başlangıç
Trump’ın ikinci başkanlık döneminin ilk haftalarında Moskova ve Washington, ikili ilişkileri yeniden düzene sokma çabası içindeydi.
Kafa kafaya çarpışmaya dair herhangi bir belirti yoktu. Aksine, Vladimir Putin ve Donald Trump’ın aynı araca bindiği ve benzer bir hedefe doğru ilerlediği izlenimi vardı.
Şubat ayında, ABD, Birleşmiş Milletler’de Rusya’nın yanında yer alarak, Avrupa tarafından hazırlanan Rusya’nın Ukrayna’daki “saldırganlığını” kınayan bir karar tasarısına karşı çıktı.
O ayki bir telefon görüşmesinde, iki lider birbirlerinin ülkelerini ziyaret etme konusunu gündeme getirdi. Putin-Trump zirvesinin gerçekleşmesi an meselesi gibi görünüyordu.
Bu süreçte Trump yönetimi, Moskova’ya değil, Kiev’e baskı yapıyor ve geleneksel ABD müttefikleri Kanada ve Danimarka ile çatışmalar yaşıyordu. Amerikalı yetkililer, konuşmalarında ve televizyon röportajlarında NATO’yu ve Avrupalı liderleri sert bir dille eleştiriyordu.
Tüm bunlar Kremlin’in kulağına hoş geliyordu.
Rusya Bilimler Akademisi Güvenlik Çalışmaları Merkezi’nden siyaset bilimci Konstantin Blokhin, Mart ayında Izvestia gazetesine verdiği demeçte, “Amerika’nın şu anda Rusya ile, Washington’un Brüksel veya Kiev ile olduğundan daha fazla ortak noktası var” şeklinde konuştu.
Ertesi ay, aynı gazete şunları yazdı:
“Trumpçılar devrimcilerdir. Onlar sistem yıkıcılarıdır. Sadece bu konuda desteklenebilirler. Batı’nın birliği artık yok. Jeo-politik olarak bir ittifak değil. Trumpizm, Transatlantik konsensüsünü kendinden emin ve hızlı bir şekilde yok etti.”
Bu arada, Donald Trump’ın elçisi Steve Witkoff, Rusya’ya düzenli ziyaretlerde bulunmaya başladı.
İki ay içinde dört kez Moskova’ya gitti ve Vladimir Putin ile uzun görüşmeler gerçekleştirdi. Bir görüşmeden sonra, Kremlin lideri ona Beyaz Saray’a götürmesi için Donald Trump’ın bir portresini hediye etti.
Başkan Trump’ın bu jest karşısında “duygulandığı” ifade edildi.
Ancak Trump, Moskova’dan bir tablodan daha fazlasını talep ediyordu. Putin’den, Ukrayna’da koşulsuz ve kapsamlı bir ateşkese imza atmasını istiyordu.
Trump’ın artan hayal kırıklığı
Vladimir Putin, savaşın cephedeki kontrolü elinde tuttuğundan emin. Moskova’nın diplomatik bir çözüme bağlı olduğunu iddia etmesine rağmen, savaşı durdurma konusunda isteksiz davranıyor.
Donald Trump’ın Kremlin’e karşı duyduğu hayal kırıklığı da bu durumdan kaynaklanıyor.
Son haftalarda Rusya’nın Ukrayna şehirlerine yönelik sürekli saldırılarını “iğrenç” ve “utanç verici” olarak tanımladı ve Başkan Putin’i Ukrayna konusunda “saçmalamakla” itham etti.
Geçtiğimiz ay Trump, Putin’e savaşı sona erdirmesi için 50 günlük bir ültimatom vermiş, yaptırım ve gümrük vergileriyle tehdit etmişti. Daha sonra bu süreyi on güne indirdi. Verilen sürenin bu hafta sonunda dolması bekleniyor. Şu ana kadar Vladimir Putin’in Washington’dan gelen baskıya boyun eğeceğine dair bir işaret bulunmuyor.
Acaba Putin, Washington’un baskısını gerçekten hissediyor mu?
New York’taki The New School’da uluslararası ilişkiler profesörü Nina Kuruşçeva, “Donald Trump çok fazla tarih değiştirdiği ve bir o yana bir bu yana savrulduğu için Putin’in onu ciddiye aldığını sanmıyorum” değerlendirmesini yaptı.
Kuruşçeva, “Putin, savaşabildiği sürece savaşacak ya da Ukrayna ‘Yorulduk, koşullarınızı kabul etmeye hazırız’ demediği sürece savaşa devam edecek” dedi.
“Bence Putin, Kremlin’de oturup, Rus çarlarının ve daha sonra Joseph Stalin gibi liderlerin hayallerini gerçekleştirdiğini düşünüyor ve Batı’ya Rusya’ya saygısızlık yapılmaması gerektiğini göstermeye çalışıyor.”
Anlaşma hala mümkün
Şu ana kadar çizilen tablo, Putin ve Trump lokomotiflerinin kafa kafaya çarpışmasını kaçınılmaz kılabilir. Ancak bu durum kesin değil.
Donald Trump, kendisini büyük bir anlaşma yapıcı olarak görüyor ve Vladimir Putin ile anlaşma yapma niyetinden vazgeçmiş gibi görünmüyor.
Steve Witkoff, bu hafta Kremlin lideriyle görüşmek üzere Rusya’ya dönecek. Yanında ne tür bir teklif getireceği belirsiz, ancak Moskova’daki bazı yorumcular, bunun daha çok havuç niteliğinde olabileceğini öngörüyor.
Pazar günü, Başkan Trump’ın Rusya’nın “yaptırımlardan kaçınma konusunda oldukça iyi göründüğünü” söylemesi dikkat çekti.
Pazartesi günü, Moskova’daki MGIMO Üniversitesi’nde siyaset teorisi doçenti olan Ivan Loshkarev, Witkoff’un diyaloğu kolaylaştırmak amacıyla “Ukrayna konusunda bir anlaşmadan sonra açılacak avantajlı işbirliği teklifleri” sunabileceğini belirtti.
Bu, üç buçuk yıl süren savaşı sona erdirmek için Kremlin’i ikna etmeye yeter mi?
Hiçbir garanti yok.
Sonuçta, Vladimir Putin şu ana kadar Ukrayna’da toprak, Ukrayna’nın tarafsızlığı ve ordusunun gelecekteki büyüklüğü konusundaki taleplerinden vazgeçmiş değil.
Donald Trump bir anlaşma arayışında. Vladimir Putin ise zafer peşinde.
Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisi için yapay zekadan da faydalanıldı.
