İsrail’in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, işgal altındaki Doğu Kudüs’te yer alan kutsal mekan Mescid-i Aksa’da dua etti.
Bu durum, Orta Doğu’nun en hassas bölgelerinden birinde yıllardır süregelen uygulamaların ihlal edildiği anlamına geliyor.
Görüntülerde, Ben-Gvir’in Müslümanların Harem-üş Şerif olarak adlandırdığı alanda, Yahudilerin ise Tapınak Tepesi olarak bilindiği yerde dua ettiği gözlemleniyor.
Ben-Gvir, bu bölgeyi daha önce birçok kez ziyaret etmiş olsa da, burada dua etmesi ilk kez gerçekleşti.
Uzun yıllardır geçerli olan kurallara göre Yahudilerin bu alanda ibadet etmelerine izin verilmediği, yalnızca ziyaret edebilecekleri belirtiliyor.
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın sözcüsü, bu ziyareti “tüm kırmızı çizgilerin aşılması” olarak değerlendirdi.
Hamas ise olayı, “Filistin halkına yönelik saldırganlıkların daha da derinleşmesi” şeklinde tanımladı.
Ben-Gvir’in Mescid-i Aksa’da dua etmesi, bölgedeki diğer ülkelerden de tepkilere yol açtı.
Mescid-i Aksa’nın koruyucusu konumundaki Ürdün, Ben-Gvir’in eylemini “uluslararası hukukun açık ihlali” olarak nitelendirdi.
Suudi Arabistan ise bu durumu “aşırılık yanlısı bakanın provokatif baskınları” olarak kınadı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisinden yapılan açıklamada, sadece Müslümanların ibadet etmesine izin verilen mevcut statükonun değişmediği belirtildi.
İsrail, 7 Ekim’deki saldırılardan sonra Filistinlilerin Mescid-i Aksa’ya girişini kısıtladı. 45 yaş altındaki erkekler, genç erkekler ve işgal altındaki Batı Şeria’da yaşayan Filistinlilerin alana girişi yasaklandı.
Bölge, uzun zamandır çatışmaların merkezi olarak biliniyor.
Mescid-i Aksa
Mescid-i Aksa, Doğu Kudüs’ün Eski Şehir bölgesinde Harem-üş Şerif adı verilen alanda yer almaktadır.
Yaklaşık 20 futbol sahası büyüklüğündeki 14 hektarlık bu alan, Yahudiler tarafından Har ha-Bayit veya Tapınak Tepesi olarak anılmaktadır.
Mescid-i Aksa, Müslümanların iki kutsal mekânını içeren bir isimdir ve bunlar Kubbet-üs-Sahra ile 8. yüzyılda inşa edilen El-Aksa ya da Kıble Camii’dir.
Mescid-i Aksa, Müslümanların Mekke ve Medine’den sonra en kutsal üçüncü dini mekanı olarak kabul edilmektedir.
İslam inancına göre, peygamber kabul edilen İbrahim, Davut, Süleyman, İlyas ve İsa’nın burada ibadet ettiği düşünülmektedir.
Muhammed Peygamber döneminde, Müslümanların Medine’de Mescid-i Aksa’ya yönelerek namaz kıldığı ve burayı kıble olarak kabul ettikleri ifade edilir.
Miraç olarak bilinen ve Muhammed Peygamber’in göğe yükseldiğine inanılan süreçte, Peygamber’in Mescid-i Aksa’ya geldiğine inanılmaktadır.
Bölgede yer alan Ağlama Duvarı, Yahudilik inancının en kutsal mekanı olarak kabul edilir.
Kral Davut’un oğlu Süleyman’ın ilk tapınağının burada 3.000 yıl önce inşa edildiğine inanılıyor.
Ayrıca, İsa Peygamber’in tapınakta ders verdiği ve dua ettiği Hıristiyanlar için de burası kutsal bir yer olarak görülüyor.
Mescid-i Aksa’yı kim yönetiyor?
İsrail, 1967 yılındaki Altı Gün Savaşı sırasında o zamanki Ürdün kontrolündeki Doğu Kudüs’ü işgal etti. O tarihten bu yana bu bölge İsrail işgali altında bulunmaktadır.
Bu işgal, dönemin uluslararası camiası tarafından tanınmamıştır.
Anlaşmalara göre Mescid-i Aksa, Ürdün Vakıflar İslami İşler ve Mukaddesat Bakanlığı’na bağlı Kudüs İslami Vakıflar İdaresi’nin sorumluluğundadır.
Aynı anlaşmaya göre, Müslüman olmayanlar bu alana girebilir, ancak yalnızca Müslümanlar cami alanında ibadet edebilir.
İsrail’in başhahamı, Tapınak Tepesi ya da Mabet Tepesi olarak bilinen Harem-üş Şerif’e Yahudilerin girişini, buranın kutsallığı nedeniyle yasaklamıştır.
İsrail hükümeti ise Hristiyan ve Yahudilerin turist olarak haftanın beş günü, dört saat boyunca bu alanı ziyaret edebileceğini ifade etmektedir.
Yahudiler, Tapınak Tepesi’nin aşağısında Kral Süleyman’ın tapınağından geriye kalan alanda ibadet etmektedir.
Daha önce hangi çatışmalar yaşandı?
Mescid-i Aksa, özellikle Ramazan ayında sık sık çatışmalara sahne oldu ve bu çatışmaların bazıları ölümle sonuçlandı.
2000 yılında, o dönemde İsrail’in ana muhalefet partisinin lideri olan Ariel Şaron, sağcı Likud partisinden bir grup milletvekilini alana götürdü. Bu durum, Filistinlilerin protestolarına yol açtı ve 2000-2005 yılları arasında 3.000’den fazla Filistinlinin ve yaklaşık 1.000 İsraillinin ölümüne neden olan ikinci İntifada’nın patlak vermesine sebep oldu.
Diğer önemli çatışmalar arasında, 2017’de İsrail’in Müslüman muhataplarının rızası olmadan alana metal dedektörler yerleştirmesiyle yaşanan Tapınak Tepesi krizi ve 2021 Ramazan ayında ibadet edenlere yönelik baskınların neden olduğu 11 gün süren çatışmalar yer alıyor.
