Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, 8 Mart 2023 tarihinde duyurduğu proje ile daha önce herhangi bir lisans programından mezun olmamış kadınların, hem ön lisans hem de lisans programları için ayrılan kontenjanları tercih edebilmesine olanak sağladı. Ön lisans programını tamamlayan kadınlar ise yalnızca lisans programlarına başvurabildi.
Bu projeden faydalanmak isteyen kadınlar, Yükseköğretim Kurumları Sınavı’ndan (YKS) geçerli puan alarak Türkiye genelindeki bazı devlet üniversitelerindeki “34 yaş üstü kadınlar kontenjanı”na başvuruda bulundu.
YÖK’ten edinilen bilgilere göre, projenin ilk yılı olan 2023’te devlet üniversitelerinde ön lisans programlarına 10 bin 966, lisans programlarına ise 5 bin 699 kadın yerleştirildi.
Ön lisans programlarına yerleştirilenlerin 9 bin 552’si, lisans programlarına yerleştirilenlerin ise 5 bin 322’si kayıt yaptırarak eğitim hayatına başladı.
Projenin ikinci yılında, 2024’te ön lisans programlarına 7 bin 719, lisans programlarına 4 bin 348 kadın yerleşti. Bu kadınlardan ön lisans programında öğrenim görmeye hak kazanan 6 bin 942’si, lisans programında öğrenim görecek 3 bin 930’u kayıtlarını tamamladı.
Böylece, devlet üniversitelerine iki yıl içerisinde toplamda 25 bin 746 kadın kaydoldu.
2023-2024 döneminde ön lisans programlarını başarıyla tamamlayan kadınların mezun olmasıyla proje, ilk somut sonuçlarını vermeye başladı.
“OKUDUĞUM BÖLÜMLE ALAKALI ÇALIŞMAK İSTİYORUM”
Projenin ilk mezunlarından Pelin Doğan, üniversite eğitimini yarıda bırakmasına karşın her yıl sınava girmeyi sevdiğini belirtti. 8 Mart 2023’te kontenjanın açıldığını duyduğunda tekrar sınava girdiğini ifade eden Doğan, Galatasaray Üniversitesi Deniz Ulaştırma ve İşletme Bölümü’nde ön lisans programına yerleştiğini söyledi. “Bu benim için yeniden bir şans oldu” dedi.
Yaşça kendisinden küçük öğrencilerle aynı sınıfta olmanın zorluğunu yaşamadığını vurgulayan Doğan, “Bölümde 12 kişiydik. İçlerinde en büyük bendim. 1988 doğumlu olarak 2005’lilerle okudum. Aramızda 17 yaş farkı vardı ama hepsi etrafımdaydı. Kardeşim, yeğenim gibiydi. Bana çok yardım ettiler. Zaten üniversite ortamını daha önce de bildiğim için hiç zorlanmadım. Kampüs hayatım çok güzeldi, bu duyguyu özlemişim. Çünkü en son 2015 yılında öğrenciydim. Tekrar aynı duyguları yaşamak keyifliydi. Bittiği için üzgünüm. Şimdi okuduğum bölümle alakalı çalışmak istiyorum. Zorunlu stajım var, önce onu yapacağım. Ondan sonrasında da muhtemelen karada çalışırım.” şeklinde konuştu.
Okumanın yaşı olmadığını dile getiren Doğan, “Eğer okumayacaksanız kimsenin hakkını gasbetmeyin. Okumak istediğiniz bölümü tercih edin, onda ilerleyin. Ama asla ‘Yaşım ilerledi, nasıl yaparım?’ gibi şüpheniz olmasın. Okulda hocalar da arkadaşlar da hepsi destek oluyor” diye ekledi.
“KADINLARIMIZ KENDİLERİNE GÜVENSİN”
Marmara Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ekmel Geçer, 34 yaş üstü kadınlara kontenjan ayrılması uygulamasının son derece değerli olduğunu vurguladı. Türkiye’de birçok kadının çeşitli sebeplerle eğitimlerine devam edemediğini belirten Geçer, “Geçmiş yıllarda kadınlarımızın üniversite eğitimleri bir şekilde engellendi. Neredeyse kadınlarımıza ‘Siz gömlek giydiğiniz için üniversitelerde okuyamazsınız’ dedik. Başörtüsü ya da başka sebeplerle kadınlarımızı üniversitelerden uzaklaştırdık. Bu, dışarıdan gelen bir engel.” şeklinde konuştu.
Geçer, bu tür fırsatların kadınların kendilerini daha iyi tanımasına ve öz güvenlerinin artmasına da olanak tanıdığını ifade ederek, kadınların kendilerine güvenmeleri gerektiğini vurguladı. Üniversitesinin psikoloji bölümüne de bu kontenjanla gelen kadın öğrencilerin olduğunu belirten Geçer, “Hakikaten çok enerjik insanlar. Bulundukları sınıfa olağanüstü bir renk katıyorlar. Tecrübeleriyle ve psikolojik olgunluklarıyla, öğrencilerimize güzel bir motivasyon veriyorlar. Kadınlarımız lütfen geri durmayıversinler” dedi.
Kadınlara, bulundukları şehirlerdeki üniversite tanıtım günlerine katılmalarını ve ilgilendikleri bölümlerin hocalarıyla görüşmelerini öneren Geçer, bu süreçte tutkularına, arzularına ve yeteneklerine dikkat etmelerini istedi.
“KENDİLERİNİN BU ANLAMDA ÖZ GÜVENLİ HİSSETMELERİ GEREKİYOR”
Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mehmet Engin Deniz, projeyi eğitimine ara vermek zorunda kalan kadınlar için ikinci bir şans olarak değerlendirdi. 2025’in “Aile Yılı” olarak ilan edilmesinin, bu projeyle aileye ve kadına destek, fırsat eşitliğinin sağlanması açısından önemli olduğunu belirtti.
Prof. Dr. Deniz, “34 yaş üstü kadınlara üniversite eğitimleri için özel kontenjan verilmesinin sadece bireysel gelişimleri değil, aynı zamanda toplumsal dönüşüm açısından da stratejik bir yatırım olduğunu düşünüyorum.” diyerek, bu uygulama ile kadınların eğitime erişiminin kolaylaştığını, sosyal adaletin sağlandığını, toplumsal üretkenlik ve ekonomiye katılımın arttığını söyledi. Ayrıca, kadınların psikolojik sağlığını ve yaşam doyumunu olumlu etkilediğine dikkat çekti.
Kadınların diğer öğrencilerle aralarındaki yaş farkına takılmamaları gerektiğini vurgulayan Deniz, “Çok farklı kuşaklar bir araya gelerek uyumlu şekilde eğitimlerine devam edebiliyor
