BM Gıda Yardımı Programı, Gazze Şeridi’nde her üç kişiden birinin günlerdir açlık çektiği konusunda uyarıda bulundu.
Dünya Sağlık Örgütü, 27 Temmuz’da yaptığı açıklamada yalnızca o ay içerisinde 63 kişinin açlık nedeniyle yaşamını yitirdiğini bildirdi. Gazze’deki sağlık bakanlığı ise 30 Temmuz’a kadar açlıktan ölenlerin sayısının 21 olduğunu duyurdu.
Bu durum, çatışmaların başlamasından bu yana gıda yetersizliği nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısını 154’e yükseltti. Bu ölümlerden 89’u çocuklardan oluşuyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun bu durumu reddetmesine rağmen “Gazze’de ciddi bir açlık söz konusu” ifadelerini kullandı.
İsrail, Gazze’de kıtlık yaşandığını reddederken, bölgeye yardım ulaştırabilmek için “yerel taktik aralar” verileceğini açıkladı.
BM İnsani Yardım Yetkilisi Tom Fletcher, kıtlık sorununu çözmek için “büyük miktarlarda” gıdaya ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
BM Filistinli Mültecilere Yardım Kuruluşu UNRWA, Gazze’deki her beş çocuktan birinin yetersiz beslendiğini ve bu vakaların her geçen gün arttığını duyurdu.
Bunun yanı sıra, BM gıda kıtlığı nedeniyle zayıflayan insanların hastanelere kaldırıldığını veya sokaklarda bayıldığını bildirdi. Henüz bölgede açlık ilan edilmemiş olsa da IPC, bölgenin kritik açlık riskiyle karşı karşıya olduğunu vurguladı.
Kıtlık nedir ve ne zaman ilan edilir?
Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC), bir topluluğun mali olarak karşılanabilir ve besleyici gıdaya erişimde yaşadığı zorlukları tanımlamak için kullanılan küresel bir standarttır.
Kıtlık (Aşama 5) ilan edilebilmesi için belirli kriterlerin karşılanması gerekmektedir. IPC’nin 12 Mayıs’ta yayımlanan raporunda, Gazze halkının tamamının kriz (Aşama 3) ve üzerini yaşadığı ifade edilmişti.
Mayıs-Eylül 2025 tarihleri arasında yaklaşık 500 bin kişinin facia düzeyinde gıda güvensizliği (Aşama 5) yaşayacağı öngörülüyor.
Kuruluş, son raporunda binlerce çocuğun yetersiz beslendiğini ve en küçük yaştakiler arasında açlık bağlantılı ölümlerin arttığını vurgulayarak Gazze’de “şu anda kıtlık yaşandığını” bildirdi.
IPC, ayrıca havadan gıda yardımının Gazze’deki “insani faciayı” önlemeye yeterli olmayacağını kaydetti.
IPC, “Gazze Şeridi’nde şu anda en kötü kıtlık senaryosu yaşanıyor. Gazze’ye derhal ve engelsiz insani erişim, hızla artan açlık ve ölümlere engel olmanın tek yoludur” dedi.
Kıtlık ilanı genellikle BM tarafından yapılmakta, bazen de ilgili ülkenin hükümeti ve insani yardım kuruluşlarıyla birlikte gerçekleştirilmektedir.
Açlık sırasında insan bedenine ne oluyor?
Açlık, uzun süre gıda alınmaması sonucu ortaya çıkar ve en temel işlevlerini yerine getirebilmek için yeterli kalori alınmadığı anlamına gelir.
Vücut genellikle gıdayı glikoza çevirir. Ancak gıda alınmadığında, kan akışına glikoz gönderebilmek için karaciğer ve kaslardaki glikojeni kullanmaya başlar.
Bu kaynaklar da tükendiğinde vücut, yeterli enerji üretmek için depolanmış yağı ve en sonunda kas kütlesini kullanır.
Açlık, akciğerlerin, midenin ve üreme organlarının küçülmesine neden olabilir. Ayrıca beyin de etkilenerek halüsinasyonlar, depresyon ve kaygı bozukluklarına yol açabilir.
Bazı insanlar doğrudan açlıktan ölürken, akut yetersiz beslenme yaşayanlar, bağışıklık sisteminin hasar görmesi nedeniyle sıkça solunum ve sindirim sistemi enfeksiyonlarından hayatlarını kaybetmektedir.
Açlığın etkileri bireyler arasında farklılık gösterebilir.
Glasgow Üniversitesi’nden beslenme uzmanı Profesör Charlotte Wright, “Bir anda ağır derecede yetersiz beslenme durumu ortaya çıkmaz. Bu çocuklar daha önce kızamık, ishal ya da benzeri hastalıklar geçirmiş olabilirler.” diyor.
“Daha önce sağlıklı olan ve şimdi açlık çeken çocukların hala yemek yiyebilecek ve sindirebilecek enerjileri varsa, diğerleri yitip gidebilir.” şeklinde ekliyor.
Yetersiz beslenme bebekleri ve çocukları nasıl etkiliyor?
Çocukluk döneminde gıda sıkıntısı yaşamanın yaşam boyu süren etkileri olabilir. Bu etkiler arasında bilişsel gelişmenin engellenmesi ve bodurluk da yer almaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), bodurluğu çocukların kötü beslenme, tekrarlayan enfeksiyonlar ve yetersiz psikososyal uyarılma nedeniyle engellenen büyüme ve gelişme olarak tanımlıyor. Bu çocuklar genellikle yaşlarından beklenenden daha kısa boylu olmaktadır.
WHO, yetersiz beslenen kadınların da muhtemelen yetersiz beslenmiş bebekler dünyaya getireceğini belirtmektedir.
BM çocuklara yardım kuruluşu UNICEF ise gebelik döneminde yetersiz beslenmenin anemi, pre-eklampsi, kanama ve anne ölümlerine yol açabileceğini ifade ediyor.
Ayrıca, ölü doğum, düşük kilolu doğum, aşırı zayıflık ve çocuklarda gelişim gecikmesine de neden olabiliyor.
Yetersiz beslenen anneler, bebekleri için yeterli derecede besleyici anne sütü üretemezler.
Sınır Tanımayan Doktorlar örgütünden, yetersiz beslenen çocukların tedavisi konusunda uzman Dr. Nuradeen Alibaba, bu etkinin ömür boyu sürebileceğini belirterek, “Bodurluk geri çevrilemez. Yani yetersiz beslendikleri dönem geride kalsa bile kısa boylu kalıyorlar ve bu büyük bir dezavantaj oluşturuyor. Sıklıkla kalıcı öğrenme zorlukları da yaşanıyor ancak okula başlayana kadar bu durum açıkça görülemiyor.” diyor.
Dr. Alibaba, “Yetersiz beslenme, bağışıklık sistemini de zayıflatır; bu da enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hale getirir.” ifadelerini kullanıyor.
Özellikle kız çocuklarının, ileride kısırlığa yol açabilecek bir yetersiz beslenme seviyesinin bulunabileceğini de vurguluyor. Bu kadınlar doğum yapabilseler bile, büyük olasılıkla prematüre bebekler dünyaya getireceklerdir.
Bir başka olası komplikasyon ise kemik erimesidir: “Kırılgan kemikler, yaşamın ilerleyen dönemlerinde o kadar kırılgan hale gelebilir ki, vücut ağırlıklarını yeterli şekilde taşıyamaz hale gelir. Bu durumda küçük bir olay bile kemiklerde kırıklara ve çatlaklara yol açabilir.”
Yetersiz beslenme nasıl tedavi edilir?
Profesör Wright, “Bu krize çözüm için iki yaklaşıma ihtiyaç var. Hem Gazze’ye daha fazla gıda girmesi, hem de tedavi amaçlı daha pahalı gıdaların girişi gerekmektedir.” şeklinde görüş belirtiyor.
“Gıda acilen çocuklara ve annelerine yönlendirilmelidir. Emzirme, küçük bebekler için en güvenli hijyenik yöntemdir; ancak annelerin de doyurulması gerekmektedir. Bu, gerçekten büyük bir zorluktur. Gıda, erkekler yerine kadınlara ulaşmalıdır.” diyor.
Wright, çocuklara ve kadınlara öncelik verilmesi gerektiğini vurgularken
