Avrupa Birliği ve ABD, üst düzey ticaret yetkilileri arasında süren gergin müzakerelerin ardından 27 Temmuz’da nihayet bir çerçeve anlaşmaya imza attı. Bu gelişme, Amerika’nın Çin ile yürüttüğü gümrük vergisi görüşmelerinin hemen öncesine denk geldi.
Pazar günü yapılan anlaşma için Washington ve Brüksel’den liderlerin bir araya gelmesi gerekti.
Bu durum, Başkan Donald Trump’ın daha önceki anlaşmalarında da gözlemlenen bir yaklaşım. Anlaşma, her iki taraf için de büyük bir önem taşıyor, çünkü birçok işletme, AB’nin “dünyanın en büyük ikili ticaret ve yatırım ilişkisi” olarak tanımladığı bu ilişkiye bağlı.
Trump yönetimi bu durumu büyük bir başarı olarak değerlendiriyor ve birçok açıdan haklılar. Ancak Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen için de tamamen bir yenilgi değil.
Başkan Yardımcısı JD Vance, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda, “Tüm Avrupa basını şu anda Başkan’a övgüler yağdırıyor, Amerikalılar adına müzakere ettiği anlaşmaya hayret ediyor” ifadelerini kullandı. Vance, “Yarın Amerikan medyası hiç şüphesiz ‘Donald Trump İstediğinin Sadece Yüzde 99.9’unu Aldı’ gibi manşetler atacak” şeklinde yorumda bulundu.
AB’nin elde ettiği en büyük kazanım, artık %30 yerine %15’lik bir ABD gümrük vergisiyle karşı karşıya olması. Ancak bu oran, öncesine göre yüksek ve İngiltere’nin %10’luk oranı kadar iyi olmadığı için yine de önemli bir artış anlamına geliyor.
Brüksel, daha düşük oranın ilaç ve yarı iletkenler gibi birçok önemli Avrupa ihracatına uygulanabileceğini belirtiyor. Bu durum, AB’li otomobil üreticilerinin Nisan ayı başında getirilen %25’lik küresel gümrük vergisi yerine %15’lik bir ABD ithalat vergisiyle karşılaşacağı anlamına geliyor.
Trump, buna karşılık AB’nin de ülkelerini Amerikan ihracatına “sıfır gümrük vergisiyle açtığını” ifade etti. Ancak AB, çelik ve alüminyum gibi ürünlerin ABD’ye satışı sırasında %50 gümrük vergisine tabi olmaya devam edecek.
AB, misilleme gümrük tarifeleri hazırlarken ve bunları uygulama tehdidinde bulunarak müzakerelerde kendisini sert bir müzakereci olarak konumlandırmaya çalıştı. AB’nin misilleme planları, yaklaşık 100 milyar euroluk ABD ihracatını hedef alıyordu.
Mayıs ayında, hedef alınabilecek ürünler için 217 sayfalık bir liste yayımlandı. Bu liste, çiftlik hayvanlarından uçak parçalarına ve viskiye kadar çeşitli ürünleri kapsıyordu. Ancak Brüksel, müzakerelere girerken pazarlık pozisyonunda büyük zorluklarla karşı karşıyaydı.
Dünyanın en büyük ekonomisiyle bir ticaret savaşı riskine girmek için zamanlama pek de uygun görünmüyordu. Avrupa’nın ekonomik büyümesi uzun bir süredir duraklama dönemindeydi ve Avrupa Merkez Bankası, “özellikle ticari anlaşmazlıklar nedeniyle ortamın son derece belirsiz olduğu” uyarısında bulunmuştu.
Bu anlaşma, belirsizliklerin bir kısmını ortadan kaldırıyor. Avrupa Komisyonu, Trump’ın belirlediği %15’lik gümrük vergilerinin ABD’ye yapılan ihracatı daha az rekabetçi hale getirebileceğini kabul etmesine rağmen, bunun kabul edilebilir bir bedel olduğunu düşündü.
Avrupa, güvenliği için büyük ölçüde ABD’ye bağımlı. Brüksel’deki müzakere ekibinin aklında, Trump’ın Ukrayna’ya silah sevkiyatını durdurma veya Amerikan ordusunu bölgeden çekme endişesi bulunuyordu.
Geçen hafta Japonya ile yapılan gümrük vergisi anlaşmasının heyecanını halen üzerinde taşıyan Trump için bu gelişme, bir başka büyük zafer anlamına geliyor. Anlaşma, geçen yılki ticaret rakamlarına göre hükümet bütçesi için yaklaşık 90 milyar dolar gümrük vergisi geliri yaratma potansiyeline sahip.
Bu anlaşmanın bir parçası olarak AB, yüz milyarlarca dolar değerinde ABD enerji ürünleri ve silahları satın alacak. Trump, AB’nin Amerikan askeri teçhizatı dahil olmak üzere ABD’deki yatırımlarını 600 milyar dolar artıracağını ve enerji alımları için 750 milyar dolar harcayacağını söyledi.
Anlaşma, Washington ve Brüksel arasındaki ilişkilerde bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Bu noktaya ulaşmak hiç de kolay olmadı; her iki taraf da müzakerelerde sert bir tutum sergiledi ve kolayca pes etmeye niyetleri yoktu. Ancak, 1 Ağustos son tarihinin ötesine geçmemek adına iki taraf da anlaşmaya varmayı başardı.
ABD Başkanı, yıllardır Avrupa’nın haksız ticaret uygulamaları olarak gördüğü durumlarla mücadele ediyor. Dış ticaret açığı, bu uygulamalardan biri. Geçen yıl bu açığın, ABD’nin AB’ye sattığından 236 milyar dolar daha fazla mal alımı anlamına geldiği kaydedildi.
Trump, bu durumu Amerikan servetinin gereksiz yere ülkeyi terk etmesi olarak basit bir bakış açısıyla değerlendiriyor. Ancak uluslararası ticaret’in yapısı bu kadar basit değil. Diğer bir eleştiri ise AB’nin katı düzenlemelerinin, Amerikan şirketlerinin ürünlerini AB pazarında satmalarını zorlaştırmasıydı.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, ABD’nin dış ticaret açığıyla mücadele edilmesi gerektiğini kabul ederek, anlaşmayı duyururken, “Yeniden dengelemek zorundayız. Mükemmel bir ticari ilişkimiz var. Birlikte sahip olduğumuz çok büyük bir ticaret hacmi var. Dolayısıyla bunu daha sürdürülebilir hale getireceğiz” açıklamasında bulundu.
Bu anlaşma, Trump’ın dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD’nin diğer ülkelerle iş yapma biçimini yeniden müzakere etme konusundaki kararlılığını gözler önüne seriyor. AB’nin 27 farklı ülkeden oluştuğu düşünüldüğünde, bu anlaşmanın hayata geçirilmesinin oldukça zor olduğu aşikâr.
Bu gelişme, Trump’ın Japonya ile bir başka büyük anlaşmaya imza atmasından sadece günler sonra gerçekleşti. Ayrıca, Trump’ın İngiltere, Vietnam ve Endonezya ile de ticaret anlaşmaları yaptığı biliniyor. Masada kalan diğer önemli anlaşmalar ise ABD’nin en büyük üç ticaret ortağı olan Meksika, Kanada ve Çin ile ilgili.
Trump’ın anlaşma sürecine girmesiyle birlikte, önümüzdeki 48 saat içinde küresel ekonomi için daha olumlu haberler gelmesi bekleniyor. ABD ve Çin, 28-29 Temmuz tarihlerinde üçüncü ticaret müzakeresi için İsveç’in Stockholm kentinde bir araya gelecek.
Dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki yüksek gümrük tarifelerinin 90 gün daha askıya alınabileceği yönündeki beklentiler artıyor. Trump, birkaç gün önce ABD’nin “Çin ile çok iyi anlaştığını” belirterek, nadir toprak metalleri ihracatı konusundaki büyük tıkanıklığın aşıldığını ima etti.
AB anlaşmasının ana hatları üzerinde mutabakata varılmasıyla birlikte, Washington’un ticaret müzakerecileri Pekin ile görüşmelere başlarken daha güçlü bir konumda olacaklar. Ancak, Çin, şu ana kadar ABD’nin diğer ticaret ortaklarına kıyasla daha uzlaşmaz bir tutum sergiledi.
Dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki görüşmeler tıkanırsa, küresel ticaretin önümüzdeki aylarda olumsuz etkilenme ihtimali bulunuyor.
