Geçen yıl Mayıs ayının sonlarında Manhattan’da sıcak bir öğleden sonraydı. Donald Trump, eski avukatı aracılığıyla yetişkin film yıldızı Stormy Daniels’a ödenen sus payı nedeniyle yargılanıyordu ve jürisi, duruşmanın ikinci gününde hâlâ tartışmalara dalmıştı.
BBC ekibiyle birlikte uzun bir bekleyişin ardından, ünlü Katz’s şarküterisinde Reuben sandviçi yeme kararı aldım.
Tam o sırada beklenmedik bir gelişme yaşandı. Jüri kararını açıklıyordu.
Bazı söylentilere göre, jürinin sadece bir günlüğüne evlerine gönderildiği, diğer bir iddiaya göreyse bir karara vardıkları öne sürülüyordu.
BBC yayınına girmeden önce adliye binasının dışındaki canlı yayın noktasına nefes nefese ulaştım; acele ettiğim için telefonumun ekranını kaldırıma çarptım.
Jürinin kararları peş peşe gelmeye başladı:
“Suçlu… suçlu… suçlu…”
Trump, 34 ayrı suçlamanın tamamından suçlu bulunmuştu ve o geceki ana haber bülteninde, ABD tarihinde bir ilki temsil eden bir durumun ciddiyetini tartıştım.
BBC’nin kıdemli Kuzey Amerika muhabiri olarak, Trump’ın Doğu Yakası’ndaki mahkemelerde yaşadığı pek çok hukuki sorunu takip ettim. Dört ayrı ceza davası ve birçok hukuk davası, onun özgürlüğünü değil, aynı zamanda tüm siyasi ve ticari varlığını tehdit ediyordu.
Ancak geçen bir yıl içinde durum tamamen değişti.
Yüksek Mahkeme, bu süreçte üç önemli karar almış durumda:
Bunlardan ilki, başkanlara ve eski başkanlara geniş bir yargı dokunulmazlığı sağlıyor;
İkincisi, Trump’ın 2020 seçim sonuçlarını yok sayma girişimlerinin, onun bir daha başkan adayı olamayacağı anlamına gelmediği yönünde bir kararı geri çeviriyor;
Son olarak, geçen ay alınan üçüncü karar, bölge yargıçlarının başkanın bazı icraatlarını durdurma yeteneklerini kısıtlıyor.
Bu kararlar, Trump’ı cesaretlendirdi ve şimdi alt mahkemelerle olan ilişkisi üzerinde daha fazla etkiye sahip olduğunu düşünüyor.
Göç politikası konusunda sık sık ülke genelinde geçerli kararlar veren federal bölge yargıçları, şu anda meşruiyetlerini sorgulayan ve bazılarına göre yetkilerini hiçe sayan bir yönetimin tam cepheden saldırısıyla karşı karşıya.
Asıl sorgulanan mesele, bu yargıçların otoritelerini yeniden tesis etmek için savaşmaları gerekip gerekmediği ve eğer savaşacaklarsa bunun nasıl bir şekil alacağıdır. Tüm bunlar, Donald Trump’ın görev süresi sona erdikten sonra bile ABD’deki güç dengesini kalıcı olarak yeniden şekillendirecek mi?
‘Demokrasiye en ağır saldırı’
Hem aktif hem de emekli pek çok yargıç, bu “saldırının” boyutunun daha önce görülmemiş olduğunu ifade ediyor.
Pensilvanya’dan eski yargıç ve Dickinson College’ın başkanı John E. Jones III, “Özellikle ABD bölge mahkemeleri, daha önce benzeri görülmemiş bir şekilde yönetimin saldırısı altında” diyor.
ABD Başkanı Trump, son röportajımız sırasında yargıçlar hakkında “sahtekar”, “canavar”, “dengesiz”, “deli”, “ABD’den nefret eden” ve “radikal sol” gibi ifadeler kullandı.
Trump, kendisiyle aynı fikirde olmayan kişilerin görevden alınması çağrısında bulundu ve yargıçları dava etmekle tehdit etti.
Politikadan sorumlu özel kalem vekili Stephen Miller, daha açık sözlü olarak ülkenin bir yargı tiranlığı altında yaşadığını ilan etti.
Miller, Mart ayında sosyal medya üzerinden “Her gün yönetimin dış politika, ekonomi, personel ve ulusal güvenlik politikalarını değiştiriyorlar. Bu çılgınlıktır, saf kanunsuzluktur. Bu demokrasiye yönelik en ağır saldırıdır. Sona ermelidir ve erecektir” şeklinde yazdı.
Ölüm tehditlerinden kişisel bilgilerin ifşasına
Yargıçlar, artan bir düşmanlık ve bazı durumlarda halk tarafından gelen şiddet tehditleriyle karşı karşıya kalıyor.
Eski bir federal yargıç olan ve şu anda Harvard Hukuk Fakültesi’nde ders veren Nancy Gertner, “Daha önce hiç karşılaşmadıkları tehditlerle karşı karşıyalar” diyor.
Gertner, Başkan Bill Clinton tarafından atanmış ve Massachusetts’te 17 yıl federal yargıç olarak görev yapmıştı.
Gertner, “Yönetimin aynı fikirde olmadığı yargıçlara yönelttiği suçlamalar, başka hiçbir döneme benzemiyor” diyor. Bu yıl içinde Başkan’ın bazı icra emirlerini engellemeleri veya geciktirmeleri nedeniyle ölüm tehditleri alan yargıçlar tanıdığını belirtiyor.
Trump’ın bu tehditlerden haberdar olduğuna dair herhangi bir bilgi bulunmuyor.
ABD Marshals Service tarafından derlenen rakamlar, 2023 yılının Haziran ortasına kadar yaklaşık 300 yargıca yönelik 400’den fazla tehdit olduğunu gösteriyor ki bu sayı, 2022 yılının tamamındaki sayıyı aşmış durumda.
Tehditlerden bazıları, yargıçlar veya aileleri hakkında kişisel bilgilerin ifşasını içeriyor.
Bu yılki diğer tehdit biçimleri daha da kötü oldu.
New Jersey’de görev yapan bir bölge hakimi olan Esther Salas, 100’den fazla yargıcın sahte pizza siparişlerine maruz kaldığını belirtiyor.
Bu durum, tehditlerle birlikte geliyor ve yaklaşık 20 vakada siparişler, Yargıç Salas’ın merhum oğlu Daniel Anderl’in adıyla verilmişti. Anderl, annesi tarafından görülen bir davadan dolayı hoşnutsuz bir avukat tarafından öldürüldü. Yargıç Salas’ın kocasını da vuran saldırgan, pizza dağıtıcısı kılığına girmişti.
Tehditlerdeki artış, mevcut yönetimden önce başlamıştı; ancak Yargıç Salas, şu anda yeni bir aşamaya geçildiğini vurguluyor:
“Kışkırtıcı söylemler kullanıldığında bireyler bize zarar vermeye davet ediliyor. Bu, işleri kendi ellerine almaları gerekebileceğini düşünen herkese yeşil ışık yakmak demektir. Liderlerimiz de bunu biliyor.”
Mevcut yönetimin pek çok destekçisi ise tansiyonun yükselmesinde Başkan Trump’ın söyleminin etkili olduğu fikrini reddediyor.
Trump’ın ikinci kez seçilmesinin yolunu döşediğine inanılan Project 2025 programının mimarlarından Jeff Anderson, yargıçlara yönelik düşmanlıktan daha çok soldan kaynaklandığını savunuyor:
“Federal mahkemelerdeki en yüksek profilli tehdit, [muhafazakar] Yüksek Mahkeme Yargıcı Brett Kavanaugh’a suikast girişiminde bulunulmasıydı. Trump yönetimini bunu kolaylaştıran bir etmen olarak nitelendirmeye çalışma eğiliminde var.”
Kararname yağmuru
Diğer başkanlar da mahkemelerle ters düştü; ancak Trump’ın yargıyla çatışması, ölçeği ve öfkesi açısından kesinlikle benzersiz.
Trump’ın Beyaz Saray’a istediğini hızlı bir şekilde elde etmeyi amaçlayan bir kararname yağmuru ile geldiği düşünüldüğünde, bu durum belki de kaçınılmazdı.
İlk günde 26 kararname imzaladı ve Temmuz ayının başından bu yana 140 adet daha imzaladı. Bu sayı, Başkan Joe Biden’ın dört yıllık görev süresi boyunca imzaladığından daha fazla.
Başkan Barack Obama ise sekiz yılda 276 kararname imzaladı.
Trump, Kongre’den bu politikaları hayata
