Hamas, iki yıl önce İsrail‘e yönelik bir saldırı planının son aşamalarını tamamlamakla meşguldü. Bu dönemde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Filistinlilerin yönetilmesi gereken bir sorun olduğuna dair inancını koruyordu. Netanyahu, asıl tehdidin İran olduğunu vurgulamaya devam ediyordu.
Netanyahu, Hamas’a karşı olan söylemlerine devam etse de, Katar’ın Gazze‘ye mali destek sağlamasına izin verdi. Bu durum, onun dış politikada önceliği olan İran’la yüzleşme ve Suudi Arabistan ile ilişkileri normalleştirme çabaları için yeni bir fırsat sundu.
Washington’da, dönemin Başkanı Joe Biden ve ekibi, Suudi Arabistan ile İsrail arasında bir anlaşmanın eşiğinde olduklarına inanıyordu.
Ancak, tüm bu inançlar gerçeklikten uzak bir yanılsama olarak ortaya çıktı.
Netanyahu, 7 Ekim 2023’te gerçekleşen ölümcül saldırı için ordu ve güvenlik şefleriyle birlikte yaptığı hataların araştırılması yönünde bir soruşturma başlatma talebini reddetti.
Yahudiler ile Arapların Ürdün Nehri ile Akdeniz arasındaki topraklar üzerindeki çatışması, yıllar boyunca çözüme kavuşmamış ve 1948 ve 1967’deki kritik dönemler kadar önemli sonuçlara yol açabilecek bir savaşa dönüşmekteydi.
Ortadoğu, 7 Ekim’den bu yana büyük bir dönüşüm sürecine girmiş durumda ve savaşın başlamasının üzerinden neredeyse iki yıl geçtikten sonra Gazze‘deki çatışma yeni bir dönüm noktasına ulaşmış bulunuyor.
Bu süreç, gazeteciler için haber yapmayı zorlaştıran bir savaş haline geldi.
7 Ekim’de Hamas’ın saldırısıyla hazırlıksız yakalanan gazeteciler, o tarihten bu yana İsrail tarafından Gazze’deki uluslararası gazetecilerin haber yapmasına yasak getirildi. Gazze Şeridi’ndeki Filistinli gazeteciler ise kahramanca mücadele ederken, yaklaşık 200’ü görevleri sırasında hayatını kaybetti.
Ancak temel gerçekler net bir şekilde ortada. Hamas, 7 Ekim’de gerçekleştirdiği saldırılarda büyük çoğunluğu İsrailli sivillerden oluşan 1.200 kişiyi öldürerek bir dizi savaş suçu işledi. Ayrıca, Hamas 251 kişiyi rehin aldı ve bu kişilerden muhtemelen 20’sinin hâlâ Gazze’de tutulduğu ve hayatta olduğu düşünülüyor.
Bu süreçte İsrail‘in de bir dizi savaş suçu işlediğine dair açık kanıtlar mevcut.
İsrail‘in uygulamaları arasında, Gazze’deki sivilleri aç bırakmak, askeri operasyonlar sırasında masum insanların hayatını koruyamamak ve askeri riskle orantısız şekilde kasabaları kasten yıkmak yer alıyor.
Netanyahu ve eski savunma bakanı, Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından savaş suçlarından tutuklama emriyle yargılanma sürecindedir. İkisi de masum olduklarını savunuyor.
İsrail, Filistinlilere karşı soykırım iddialarını gündeme getiren Uluslararası Adalet Divanı’ndaki hukuki süreci de kınadı. Suçlamaları reddeden İsrail, bunların antisemitik “kan iftiraları” olduğunu öne sürüyor.
İsrail’in müttefikleri giderek azalıyor. 7 Ekim’deki Hamas saldırılarının ardından birleşen müttefikler, İsrail’in Gazze’deki tutumuna daha fazla tahammül edemiyor.
Özellikle, İsrail’in en önemli müttefiki Donald Trump’ın bile, Netanyahu’nun Şam’a yönelik bombalama emrinden dolayı şaşırdığı ve bu durumun sabrını zorladığı bildiriliyor.
Diğer batılı müttefiklerin sabrı ise çok önceleri tükenmiş durumda.
21 Temmuz’da, İngiltere, Avrupa Birliği’nin büyük bir bölümü, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda ve Japonya’nın dışişleri bakanları, İsrail’in eylemlerini kınayan ortak bir bildiri yayınladı.
Açıklamada, Gazze’deki sivillerin yaşadığı acılar ve İsrail’in, uluslararası yardım kuruluşları tarafından kullanılan güvenilir yöntemlerin yerine, Gazze İnsani Yardım Vakfı (GHF) aracılığıyla uyguladığı başarısız yardım dağıtım sistemi eleştirildi.
Açıklamada, “Gazze’deki sivillerin yaşadığı acılar yeni bir boyuta ulaşmış durumda” denildi.
“İsrail hükümetinin yardım dağıtım modeli tehlikeli, istikrarsızlığı körüklüyor ve Gazzelileri insanlık onurundan mahrum bırakıyor. Yardımların damla damla dağıtılması ve en temel ihtiyaçları olan su ve gıdayı karşılamaya çalışan sivillerin, çocuklar da dahil olmak üzere, insanlık dışı bir şekilde öldürülmesini kınıyoruz. 800’den fazla Filistinlinin yardım ararken öldürülmesi dehşet verici.”
“İsrail Hükümeti’nin sivil halka temel insani yardımı reddetmesi kabul edilemez. İsrail, uluslararası insancıl hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine uymalıdır.”
İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy de ortak açıklamanın ardından Avam Kamarası’nda benzer bir dil kullanarak bir açıklama yaptı.
İktidardaki İşçi Partisi milletvekilleri, güçlü sözlerin güçlü eylemlerle desteklenmesini isterken, bu durumun yeterli olmadığını ifade etti.
Bir milletvekili, hükümetin daha kararlı bir şekilde hareket etme konusundaki isteksizliğine “öfke” duyulduğunu belirtti.
Gündemlerinin öncelikleri arasında, Birleşmiş Milletler üyelerinin çoğunluğu tarafından zaten gerçekleştirilmiş olan Filistin devletinin tanınması yer alıyor.
İngiltere ve Fransa, tanıma konusunda ortak görüşmeler yapmış olsa da, şu anda zamanın doğru olmadığına inanıyor gibi görünüyorlar.
İsrail Parlamentosu Knesset’in ekim ayına kadar sürecek yaz tatiline sadece birkaç gün kaldı.
Bu durum, Benjamin Netanyahu’nun Gazze’de ateşkese karşı çıkan koalisyonundaki aşırı milliyetçilerin güven oyu tehdidinden bir süreliğine kurtulacağı anlamına geliyor.
Ateşkes müzakerelerinde isteksizlik, hükümeti düşürme tehditlerinden kaynaklanmaktadır. Netanyahu, seçimde iktidarı kaybederse, 7 Ekim’deki hatalarının ve süregelen yolsuzluk davasının hesaplaşma günüyle yüzleşmek zorunda kalacaktır.
Ateşkes daha olası görünse de, Gazze’deki sivillerin ve uzun süredir Hamas’ın elinde tutulan İsrailli rehinelerin hayatta kalma şansı artmaktadır.
Bunların hiçbiri çatışmanın sona ereceği anlamına gelmiyor. Savaş, durumu yeni bir aşamaya taşıdı. Ancak, ateşkes sağlanırsa, öldürmeden diplomasiye geçmek için yeni bir fırsat doğmuş olacak.
Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisi için yapay zekadan da faydalanıldı.
