Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nden Doç. Dr. Olgaç Güven, mikroplastik sorununu derinlemesine incelemenin önemine dikkat çekti. Geniş çapta plastik atıkların karasal faaliyetlerden kaynaklandığını belirten Doç. Dr. Güven, bu atıkların yağmur suları, akarsular ve kanalizasyon sistemleri aracılığıyla denizlere ulaştığını ifade etti. Bu süreç sonucunda denizlerde ciddi bir kirlilik sorunu olarak bilinen deniz çöpü oluştuğunu vurguladı. Doç. Dr. Güven, “Deniz çöplerinin yaklaşık yüzde 80’ini plastikler oluşturuyor. Bunun yanı sıra cam, metal, tekstil ve ahşap atıklar da mevcut, ancak en büyük tehdit plastik atıklardır” dedi.
Doç. Dr. Güven, plastik atıkların çevresel etkilerinin yanı sıra sosyoekonomik sonuçlar doğurduğunu da dile getirdi. “Kaplumbağalar ve deniz memelileri bu atıkları besin olarak algılayıp yutabiliyor. Bu durum, sindirim sistemlerinde tıkanmalara ve ölümlere yol açabiliyor. Yüzeyde biriken atıklar ise balıkçı teknelerinin pervanelerine dolanarak maddi kayıplara neden oluyor. Avrupa denizlerinde bu nedenle milyonlarca avro zarara uğranıyor” şeklinde konuştu.
Plastiklerin zamanla fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenlerle parçalanarak mikroplastik haline dönüştüğünü belirten Doç. Dr. Güven, “Mikroplastikler, ya büyük plastiklerin parçalanmasıyla ya da kozmetik ve tekstil gibi sektörlerde bilinçli olarak üretilen ürünlerle ortaya çıkıyor. Peeling losyonları, diş macunlarındaki tanecikler ve tekstil lifleri bu kapsama giriyor. Arıtma tesislerinden geçen bu parçacıklar doğrudan denizlere karışabiliyor” dedi.
HER DENİZİN KİRLİLİK SEVİYESİ FARKLI
Doç. Dr. Güven, Türkiye’nin dört denizi arasında en riskli bölgelerin Marmara ve Karadeniz olduğunu belirtti. Marmara Denizi’nin sanayi ve nüfus baskısı altında olduğunu, Susurluk Havzası gibi bölgelerden önemli ölçüde kirletici yük aldığını ifade etti. Karadeniz’e ise Avrupa’dan gelen nehirler aracılığıyla önemli miktarda plastik yük taşındığını vurguladı. “Her denizin kirlilik seviyesi farklılık gösteriyor. Akdeniz ve Ege daha açık sistemler olduğu için kirleticiler daha hızlı seyrelse de bu, sorun olmadığı anlamına gelmez. Özellikle Akdeniz’in doğu kıyıları, Seyhan ve Ceyhan nehirleri üzerinden ciddi kirlilik baskısı altındadır” diye ekledi.
Doç. Dr. Güven, plastik kirliliğinin diğer atık türlerinden ayrı bir sorun olduğunu da vurgulayarak, “Bu atıklar doğada çözülmüyor, yok olmuyor. Sadece parçalanarak daha küçük boyutlara iniyorlar. Mikro boyuttan nano boyuta kadar inen bu parçacıklar, nihayetinde fitoplankton gibi besin zincirinin alt basamağındaki canlılara kadar ulaşarak insan sağlığını tehdit ediyor” dedi.
“HAREKETE GEÇMEZSEK DENİZLER YAŞANMAZ HALE GELECEK”
Doç. Dr. Güven, Avrupa’da yasaklanmaya başlanan tek kullanımlık plastiklere dikkat çekerek, “Tabak, pipet, çatal, kulak çubuğu gibi ürünler bir kez kullanılıp atılıyor ancak doğada yıllarca kalıyor. Yaşam tarzımızı atık üretmeyecek şekilde yeniden tasarlamak zorundayız” uyarısında bulundu.
Doç. Dr. Güven, çözüm önerilerini paylaşırken bireysel farkındalık ve toplumsal katılımın önemine vurgu yaptı. “Sahillerde ve doğada atık bırakmamalıyız. Sivil toplum girişimlerine destek vermeliyiz. Ancak hiçbir şey yapılmazsa plastik üretimi devam edecek, kullanıldıktan sonra atığa dönüşecek ve yok olmadan çevremizi tehdit etmeye devam edecek. Önlem almazsak yavaş yavaş kendi yaşam alanımızı yaşanmaz hale getireceğiz. Harekete geçmezsek denizler yaşanmaz hale gelecek” ifadelerini kullandı.
