AKDENİZ Üniversitesi’nden Doç. Dr. Olgaç Güven, denizlerdeki plastik kirliliği ve mikroplastik tehlikesine karşı önemli uyarılarda bulundu. Kirliliğin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda sosyoekonomik sonuçlar da doğurduğunu ifade eden Doç. Dr. Güven, “Plastik yok olmuyor, parçalanıyor ve denizde kalıyor. Önlem almazsak besin zincirine kadar ulaşan kalıcı bir tehditle karşı karşıyayız” şeklinde konuştu.
Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nden Doç. Dr. Güven, mikroplastik sorununu anlamanın temelinin kaynağa inmek olduğunu belirtti. Plastik atıkların büyük bir kısmının karasal faaliyetlerden kaynaklandığını ifade eden Güven, bu atıkların yağmur suları, akarsular ve kanalizasyon sistemleri aracılığıyla denize ulaştığını vurguladı. Sonuç olarak deniz çöpü olarak adlandırılan ciddi bir kirliliğin ortaya çıktığını belirten Doç. Dr. Güven, “Deniz çöplerinin yaklaşık yüzde 80’ini plastikler oluşturuyor. Bunun yanı sıra cam, metal, tekstil ve ahşap atıklar da mevcut ama en baskın tehdit plastik” dedi.
DENİZ CANLILARI PLASTİK YİYOR, TEKNELER ZARAR GÖRÜYOR
Plastik atıkların sadece çevresel değil, sosyoekonomik sonuçlar da doğurduğunu ifade eden Doç. Dr. Güven, “Kaplumbağalar ve deniz memelileri bu atıkları besin zannıyla yutabiliyor. Bu durum sindirim sistemlerinde tıkanmalara ve ölümlere yol açıyor. Yüzeyde biriken atıklar ise balıkçı teknelerinin pervanelerine dolanarak maddi zararlara sebep oluyor. Avrupa denizlerinde bu nedenle milyonlarca avro kayba uğranıyor” dedi.
Plastiklerin zamanla fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkilerle parçalanarak mikroplastiğe dönüştüğünü aktaran Doç. Dr. Güven, “Mikroplastikler ya büyük plastiklerin parçalanmasıyla ya da kozmetik, tekstil gibi sektörlerde bilinçli olarak üretilen ürünlerle meydana geliyor. Peeling losyonları, diş macunlarındaki tanecikler veya tekstil lifleri bu kapsama giriyor. Arıtma tesislerinden geçen bu parçacıklar doğrudan denize karışabiliyor” şeklinde konuştu.
HER DENİZİN KİRLİLİK SEVİYESİ FARKLI
Türkiye’nin dört denizi arasında en riskli bölgelerin Marmara ve Karadeniz olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Güven, Marmara Denizi’nin sanayi ve nüfus baskısı altında olduğunu, Susurluk Havzası gibi bölgelerden ciddi kirletici yük aldığını ifade etti. Karadeniz’e ise Avrupa’dan gelen nehirler aracılığıyla önemli miktarda plastik yükü taşındığını belirten Güven, “Her denizin kirlilik seviyesi farklılık gösteriyor. Akdeniz ve Ege daha açık sistemler olduğu için kirleticiler daha hızlı seyrelse de bu, sorun yok anlamına gelmiyor. Özellikle Akdeniz’in doğu kıyıları, Seyhan ve Ceyhan nehirleri sayesinde ciddi kirlilik baskısı altında” dedi.
Plastik kirliliğinin diğer atık türlerinden farklı olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Güven, “Bu atıklar doğada çözülmüyor, yok olmuyor. Sadece parçalanarak daha küçük boyutlara iniyorlar. Mikro boyuttan nano boyuta kadar inen bu parçacıklar, sonuç olarak fitoplankton gibi besin zincirinin tabanındaki canlılara kadar ulaşarak insanları da tehdit ediyor” diye ekledi.
‘HAREKETE GEÇMEZSEK DENİZLER YAŞANMAZ HALE GELECEK’
Avrupa’da yasaklanmaya başlanan tek kullanımlık plastiklere dikkat çeken Doç. Dr. Güven, “Tabak, pipet, çatal, kulak çubuğu gibi ürünler bir kez kullanılıp atılıyor ama doğada yıllarca kalıyor. Yaşam tarzımızı atık üretmeyecek şekilde yeniden düzenlemeliyiz” şeklinde uyarıda bulundu.
Çözüm önerilerini paylaşan Doç. Dr. Güven, bireysel farkındalık ve toplumsal katılımın önemine vurgu yaparak, “Sahillerde ve doğada atık bırakmamalıyız. Sivil toplum girişimlerine destek vermeliyiz. Eğer hiçbir şey yapmazsak plastik üretimi devam edecek, kullanıldıktan sonra atığa dönüşecek ve yok olmadan çevremizi tehdit etmeye devam edecek. Harekete geçmezsek denizler yaşanmaz hale gelecek” ifadelerini kullandı.
