Suriye‘nin güneyindeki Süveyda kentinin yakınında bulunan Bedevi savaşçılar, BBC’ye verdikleri demeçte, Dürzilerle yapılan ateşkese uyacaklarını belirttiler. Ancak, çatışmalara yeniden başlamanın mümkün olduğunu da ifade ettiler.
Bedevi savaşçılar, Dürzi savaşçılar ve hükümet güçleri arasında bir hafta süren mezhep çatışmalarının ardından şehirden çekilerek çevre köylere sığındı.
Bölgedeki Dürzilere destek vermek amacıyla İsrail, hava saldırıları düzenlemişti.
İngiltere merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, 20 Temmuz’da bölgede “temkinli bir sükunet” olduğunu bildirmesine rağmen, sonrasında kabile savaşçılarının köylere saldırdığını açıkladı.
Geçtiğimiz hafta, Bedevilerin ele geçirdiği ve Suriye hükümetinin kontrolüne geçen Dürzi kasabası El-Mazara’dan, Süveyda’dan yükselen dumanlar gözlemleniyordu.
Yakındaki bir kontrol noktasında, yol bir toprak yığınıyla kapatılmış durumdaydı. Onlarca hükümet güvenlik görevlisi ağır silahlarla nöbet tutarak, Bedevilerin şehre yeniden girmesini engellemeye çalışıyordu.
Yolda, çoğu havaya ateş açan yüzlerce Bedevi savaşçısı bulunuyordu.
Süveyda’da kalan Bedevi gruplar, rehine olarak nitelendirdikleri yaralı arkadaşlarının serbest bırakılmasını talep ediyor. Aksi halde kontrol noktasını zorla geçip şehre geri döneceklerini belirtiyorlar.
BBC‘ye konuşan bir kabile lideri, “Hükümetin bize emrettiğini yaptık ve anlaşmaya, hükümetin sözlerine bağlıyız. Süveyda buradan 35 kilometre uzakta” diye ifade etti.
“Rehinelerimiz ve yaralılarımız orada, bize hiçbir şey vermiyorlar… Anlaşmaya uymazlarsa tekrar kente gireceğiz; hatta Süveyda bizim mezarlığımız olacak” diye ekledi.
Süveyda’nın güneybatısındaki Mirbah köyünde, Bedevi mülteciler eski bir okulda toplanmış durumdaydı. Bu köy, yıllar süren iç savaşın izlerini taşıyor; binalar harabe halde ve kurşun izleriyle dolu.
Yardım dağıtım merkezlerinde, yaşlı Bedevi kadınlar, kamyonun arkasındaki tankerden su alıyordu. Buradaki insanların büyük çoğunluğu kadın ve çocuklardan oluşuyordu.
Süveyda kentinden yerinden edilen bir kadın, Bedevi ve Dürzilerin birlikte yaşayabileceğini düşünüp düşünmediği sorulduğunda, bunun Şam hükümetine bağlı olduğunu dile getirdi.
“Hükümet kontrolü ele geçirirse, barış ve güvenlik sağlarsa birlikte yaşayabilirler” dedi.
Devlet otoritesinin yokluğunda Bedevilerin Dürzilere güvenemeyeceğini düşündüğünü belirtirken, “Bunlar haindir, barış ve güvenlik olmadan onlarla yaşayamayız” ifadelerini kullandı.
Suriye’de savaşan Bedeviler kimdir?
Bedeviler, Suriye’nin Badia olarak adlandırılan çöl bölgelerinde tarihsel olarak yerleşmiş, Arap Yarımadası kökenli topluluklar olarak bilinir.
Kökenlerinin birkaç bin yıl öncesine dayandığı düşünülmektedir. Suriye’de “Arap” olarak anılan topluluklar, kabileler halinde yaşamaktadır ve önemli bir kısmı göçebe hayvancılıkla meşguldür.
20. yüzyıl boyunca yerleşik hayata geçmiş olsalar da, aşiret yapıları hala sosyal ve siyasi alanda etkili olmaktadır.
Suriye’de nüfusun yüzde 10’undan fazlasını oluşturdukları tahmin edilmektedir. Kendilerini Bedevi olarak tanımlayan bireylerin çoğunluğu şehirlerde yaşamaktadır.
Bedevilerin büyük bir kısmı Humus, Hama, Rakka ve Deyrizor gibi şehirlerde bulunmaktadır.
2011 yılında başlayan iç savaş döneminde bazı Bedevi aşiret liderleri muhalefeti desteklerken, bazıları Esad rejimiyle iş birliği yapmıştır.
Bedeviler, iç savaş boyunca hem silahlı mücadelede hem de yerel yönetim ve yardım organizasyonlarında aktif bir rol üstlenmiştir.
Dürzi ve Bedevi kabileleri arasında bir süredir süregelen gerginlik, bir hafta önce başkent Şam’a giden yolda bir Dürzi tüccarın kaçırılmasıyla ölümcül mezhep çatışmalarına dönüştü.
Ahmed Şara’nın geçiş yönetimi, şehre asker konuşlandırarak karşılık vermiştir.
Süveyda’nın Dürzi sakinleri, BBC’ye hükümet güçleri ve yabancı savaşçılardan oluşan silahlı kişilerin insanlara saldırdığı “barbarca eylemler” yaşandığını bildirdi.
İsrail, Dürzileri korumak amacıyla bölgede saldırılar düzenlemeye devam etti.
Hükümet güçlerinin geri çekilmesinin ardından Dürzi ve Bedevi savaşçılar arasında çatışmalar başladı. Son yedi gün içinde Dürzi ve Bedevi savaşçıların yanı sıra güvenlik güçleri mensupları ve geçiş hükümetiyle bağlantılı kişiler de suçlandı.
Cumartesi günü, Şara ateşkes ilan etti ve Süveyda’ya güvenlik güçleri yönlendirildi.
Dürzi savaşçılar, şehrin kontrolünü yeniden ele geçirdi. Fakat İngiltere merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR), ölü sayısının 1120 kişiyi geçtiğini rapor etti.
Gözlemevi, ölenler arasında 427 Dürzi savaşçısı ve 298 Dürzi sivil bulunduğunu, bunlardan 194’ünün “savunma ve içişleri bakanlığı personeli tarafından yargısız infaz” edildiğini aktardı.
Ayrıca, 354 hükümet güvenlik görevlisi ve 21 Sünni Bedevi de hayatını kaybetti; bunlardan üçü sivildi. Gözlemevine göre “Dürzi savaşçılar tarafından yargısız infazla öldürüldüler.”
İsrail saldırıları sonucunda 15 hükümet askerinin daha yaşamını yitirdiği bildirildi.
Birleşmiş Milletler, 20 Temmuz’da yaptığı açıklamada, çatışmalar nedeniyle en az 128 bin kişinin yerinden edildiğini belirtti. SOHR, Süveyda kentinde ciddi bir tıbbi malzeme sıkıntısı yaşandığını ifade etti.
Suriye Kızılayı’ndan şehre ulaşan ilk insani yardım konvoyunun bildirildiği öğrenildi. İsrail’in kamu yayın kuruluşu, İsrail’in Dürzilere tıbbi yardım gönderdiğini aktardı.
