İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ülkesinin Almanya, Fransa ve İngiltere ile nükleer müzakerelere başlayacağını duyurdu.
Arakçi, 21 Temmuz’da yaptığı açıklamada, görüşmelerin zaman ve yerinin belirlenmesi için çalışmaların devam ettiğini ifade etti.
Ülkenin resmi haber ajansı IRNA, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi’nin, müzakerelerin 25 Temmuz Cuma günü İstanbul’da gerçekleşmesinin planlandığını aktardığını bildirdi.
Bekayi, bu görüşmelerin dışişleri bakan yardımcıları düzeyinde olacağını da belirtti.
Almanya’dan bir diplomatik kaynak, Pazar günü AFP haber ajansına yaptığı açıklamada, Avrupa ülkelerinin İran ile bu hafta yeni bir nükleer görüşme gerçekleştirmeyi planladığını ifade etti.
Arakçi, müzakerelerle ilgili olarak, “Avrupalıların İran’ın durumu hakkında bilgi sahibi olmaları ve İran’ın savaş sonrası haklarını savunma konusunda daha güçlü bir konumda olduğu gerçeğinin farkına varılması gerekiyor” dedi.
Tetik mekanizmasının uygulanması ‘geçersiz ve gayrimeşrudur’
İran, 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşma ile kaldırılan Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarının geri getirilmesini sağlayabilecek “tetik mekanizması”nın Avrupa ülkeleri tarafından devreye sokulmasından endişe duyuyor.
Abbas Arakçi, Pazar günü BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Güvenlik Konseyi’ne gönderdiği bir mektupta, üç Avrupa ülkesinin tetik mekanizmasını devreye sokma girişimini “geçersiz ve gayrimeşru” olarak nitelendirdi.
İsrail ile İran arasındaki 12 günlük çatışmaya atıfta bulunan Arakçi, bu ülkelerin “kendilerinin de uymadığı bir kararı kötüye kullanarak BM Güvenlik Konseyi’nin güvenilirliğini zedelemelerine izin verilmemesi gerektiğini” vurguladı.
Fransa, İngiltere ve Almanya, Avrupa Birliği Dış Politika Yüksek Temsilcisi ile birlikte, İran’ı Ağustos ayı sonuna kadar somut bir adım atılmazsa tetik mekanizmasını devreye sokacakları konusunda uyarmıştı.
Bu üç ülke, İran ve İsrail arasındaki karşılıklı hava saldırılarının ardından ilk kez iki gün önce Arakçi ile görüşerek Tahran’ı nükleer müzakereleri derhal yeniden başlatmaya çağırmıştı.
İran Dışişleri Bakanı, görüşmenin ardından sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, “Yeni bir müzakere turu, sadece karşı taraf, karşılıklı çıkarlar doğrultusunda adil ve dengeli bir nükleer anlaşmaya varmaya hazır olduğunda mümkün olacaktır” ifadelerini kullandı.
Arakçi, Avrupa Birliği ve üç Avrupa ülkesinin bir rol oynamak istiyorlarsa, “modası geçmiş tehdit politikalarından vazgeçmeleri gerektiğini” de sözlerine ekledi.
Tetik mekanizması ne anlama geliyor?
İran ile BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi ve Almanya arasında 2015 yılında, yaptırımların kaldırılması karşılığında İran’ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırıldığı bir anlaşma imzalanmıştı.
Bu anlaşma kapsamında öngörülen uyuşmazlık çözüm mekanizmasında, BM Güvenlik Konseyi daimi üyeleri, İran’ın taahhütlerini yerine getirmemesi durumunda askıya alınan yaptırımları yeniden yürürlüğe koyma hakkına sahiptir.
Tetik mekanizması etkinleştirildiğinde, Güvenlik Konseyi daimi üyelerinden hiçbiri, İran’a yönelik yaptırımların geri getirilmesini engelleyebilecek bir karar taslağını veto edememektedir.
Bir ülke veto hakkını kullanırsa, yaptırımların askıya alınmasının devamını fiilen engellemiş olur; bu durum, İran’a karşı tüm Güvenlik Konseyi kararlarının derhal geri dönmesi anlamına gelmektedir.
Tetik mekanizması 18 Ekim 2025’te sona erecek.
İsrail-İran çatışmasından önce Tahran ve Washington arasında, Umman’ın arabuluculuğunda beş tur nükleer görüşme gerçekleştirilmiş ancak bir anlaşmaya varılamamıştır.
