İran devlet televizyonunun aktardığına göre, İran, 2015’teki nükleer anlaşmanın Avrupa taraflarının talebi doğrultusunda yeni bir nükleer müzakere turunu kabul etti.
Nükleer görüşmeler, 25 Temmuz Cuma günü İstanbul’da dışişleri bakan yardımcıları düzeyinde gerçekleştirilecek. Bu toplantıda İran’ı, dışişleri bakan yardımcıları Mecid Tahtrevançi ve Kazım Garibabadi temsil edecek.
İran ile E3 olarak adlandırılan nükleer anlaşmanın Avrupa tarafları olan İngiltere, Fransa ve Almanya, 16 Mayıs tarihinde İstanbul’da dışişleri bakan yardımcıları düzeyinde bir araya gelmişti. Bu görüşmelerde taraflar, ABD ile İran arasında süregelen müzakerelerin devam etmesi konusunda uzlaşmışlardı.
İran ve ABD arasındaki müzakere süreci devam ederken, İsrail 13 Haziran’da İran’a yönelik bir saldırı gerçekleştirmiş ve bu durum ABD ile Avrupa ile olan müzakereleri kesintiye uğratmıştı.
İran, 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşma çerçevesinde kaldırılan Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarının geri getirilmesine olanak tanıyan “tetik mekanizması (snapback)” maddesinin Avrupa ülkeleri tarafından devreye sokulmasından endişe duymakta. Bu mekanizmanın süresinin 18 Ekim’de sona ereceği öngörülüyor. İran’ın nükleer programına dair bir çözüm sağlanamaması durumunda, Avrupa ülkelerinin bu tarihten önce mekanizmayı işletme ihtimalinin bulunduğu belirtiliyor.
2015’teki nükleer anlaşma ve “tetik mekanizması”
İran ile BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi ve Almanya arasında 14 Temmuz 2015 tarihinde yapılan anlaşma ile İran’ın nükleer faaliyetleri sınırlanmış ve karşılığında yaptırımlar kaldırılmıştı. Ancak ABD, 2018 yılında anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmiş ve İran’a yönelik yaptırımları yeniden yürürlüğe koymuştu. İran, Avrupa ülkelerinden ABD’nin uyguladığı yaptırımları telafi edecek adımlar atmaları talebinde bulunmuş; buna karşın Avrupa ülkeleri, ABD’nin eylemine karşı çıksa da bu konuda somut bir adım atamamıştı.
İran, bu gelişmelerin ardından bir yıl içinde anlaşmadaki taahhütlerini kademeli olarak askıya almaya başlamış ve daha sonra yüksek düzeyde uranyum zenginleştirme faaliyetlerine yönelmişti.
İngiltere, Fransa ve Almanya, ABD’nin tek taraflı çekilmesinden sonra uygulanmayan nükleer anlaşmada yer alan ve “snapback” olarak adlandırılan maddeden hareketle, İran’a anlaşmayı ihlal ettiği gerekçesiyle BM yaptırımlarını yeniden uygulama tehdidinde bulunmuşlardır.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Avrupalı tarafların anlaşmanın temellerini ihlal ettiklerini ve bu nedenle anlaşmadaki katılımcı rollerini kaybettiklerini belirterek, mekanizmayı devreye sokma konusunda hukuki bir dayanağa sahip olmadıklarını ifade etmiştir.
Fotoğraf, AA tarafından servis edilmiştir.
