Kıbrıs‘taki Türk ve Rum toplumları arasında iş birliğini artırmayı hedefleyen 5+1 formatlı Kıbrıs görüşmelerinin ikincisi, 16-17 Temmuz tarihlerinde BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in öncülüğünde New York‘ta gerçekleştirildi.
Toplantıda, müzakerelerin yeniden başlamasına yönelik somut bir adım atılmadı.
Ancak Guterres, tarafların 2025 yılı sonuna kadar iki kez daha bir araya geleceğini belirtti.
Guterres, Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik olarak taraflar arasında güven inşa etmek amacıyla “adım adım ilerlediklerini” ifade etti.
BM Genel Sekreteri, toplantıda Mart ayında Cenevre’de gerçekleştirilen görüşmelerde belirlenen altı başlıkta elde edilen gelişmelerin ele alındığını kaydetti.
Bu başlıklar arasında gençlik girişimleri için bir teknik komite kurulması, çevre ve iklim değişikliği, mezarlıkların restorasyonu ile mayınların temizlenmesi konularında ilerleme sağlandığı bildirildi.
Diğer yandan, yeni geçiş noktalarının açılması ve ara bölgede güneş enerjisi üretimi ile ilgili müzakerelerin devam ettiği vurgulandı.
Guterres, iki tarafın sivil toplum kuruluşları arasında iş birliğini artırmak amacıyla istişari bir yapı kurulması, tarihi eserlerin değişimi, hava kalitesinin iyileştirilmesi ve mikro plastik kirliliği ile mücadele konularında da anlayış birliğine varıldığını belirtti.
New York‘taki toplantıya, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Kıbrıs’taki Türk yönetimi lideri Ersin Tatar, Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgo Gerapetritis ve Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides katıldı.
İngiltere ise, Avrupa ve Amerika’dan sorumlu Devlet Bakanı Stephen Doughty tarafından temsil edildi.
Taraflar birbirini suçladı
Tatar ve Christodulides, toplantının ardından yaptıkları basın açıklamalarında ilerleme kaydedilemeyen konularda birbirlerini eleştirdi.
Her iki lider de görüşmelere devam etme kararlılıklarını dile getirdi.
Tatar, son aylarda Kıbrıs’ta yaşayan Türklere yönelik artan baskıcı uygulamalar olduğunu savundu.
Tatar, “Pek çok Kıbrıslı Türk, Güney Kıbrıs’a geçiş yapmaları veya yurt dışına seyahat etmeleri durumunda gözaltına alınma veya tutuklanma korkusu taşımaktadır” şeklinde konuştu.
Ayrıca, iki taraf arasında yeni geçiş kapılarının açılmasının Kıbrıs Cumhuriyeti nedeniyle gerçekleşmediğini belirtti.
Ankara’dan benzer mesajlar geldi.
Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, sınır kapılarının açılması konusunda Türk tarafının uzlaşı önerisini kabul ettiğini ifade etti ve ekledi:
“Fakat Rum tarafının her aşamada yeni koşullar öne sürmesi, sözünde durmaması ve yıllardır tekrar ettiği ve kabul görmeyen bazı önerileri ısrarla yeniden gündeme getirmesi, sonuca ulaşılmasını imkansız hale getirmiştir.”
Christodulides ise New York görüşmesinden daha iyi sonuçlar çıkmamasını gerekli siyasi iradenin gösterilmemesine bağladı.
Kıbrıslı lider, temel amacın Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlatılması olduğunu ve bu amaca yönelik ufak ama önemli gelişmelerin adım adım gözlemlendiğini belirtti.
Christodulides, yeni sınır kapılarının yanı sıra bir transit koridorun hayata geçirilmesini önerdiklerini, ancak Türk heyetinin bunu kabul etmediğini savundu.
Bu konuların yanı sıra güven artırıcı önlemler çerçevesinde beş yeni öneride bulunduklarını, ancak bunların da kabul görmediğini ifade etti.
‘Fidan ve Christodulides bir saat görüştü’
Genişletilmiş formatta gerçekleştirilen görüşmelerde dikkat çeken bir diğer gelişme ise Dışişleri Bakanı Fidan ile Christodulides arasında gerçekleştirildiği iddia edilen bir saatlik baş başa görüşme oldu.
Rum basınında yer alan haberlere göre, Fidan ve Christodulides, 16 Temmuz’da Guterres’in tarafları ağırladığı akşam yemeğinden sonra bir araya geldi.
Görüşmede Türkiye-AB ilişkilerinin ağırlıklı olarak ele alındığı ifade edildi.
AB’nin tam üyesi olan Kıbrıs Cumhuriyeti, aday ülke statüsündeki Türkiye’ye katılım süreci dahil birçok alanda engelleme uygulamaktadır.
Kıbrıs’ın 1 Ocak 2026 itibarıyla AB dönem başkanlığını üstlenmesi, Fidan ve Christodulides görüşmesinin zamanlamasını daha da önemli kılıyor.
Fidan’ın Christodulides ile yaptığı iddia edilen görüşmeye ilişkin Ankara’dan henüz bir doğrulama ya da yalanlama gelmedi.
Müzakereler yeniden başlar mı?
BM Genel Sekreteri Guterres’in temel amacı, 2017 yılından bu yana askıya alınmış olan Kıbrıs çözüm sürecini yeniden canlandırmaktır.
Kıbrıs Cumhuriyeti, Yunanistan ve İngiltere, tarafların BM parametreleri çerçevesinde bir an önce kalıcı çözüm için masaya oturmalarını istemektedir.
BM parametreleri, adadaki tarafların iki toplumlu, iki kesimli federal bir çözüme ulaşmalarını öngörmektedir.
Türkiye ve adadaki Türk yönetimi, 2004 ve 2017 müzakerelerinde bu parametreler doğrultusunda müzakerelerin yapıldığını ancak sonuç alınamadığını, dolayısıyla bundan sonra iki devletli çözüm dışında bir formatta müzakerelere oturmayacaklarını belirtmektedir.
New York görüşmelerinde de aynı pozisyonu yineleyen Tatar, “Eğer yeni ve resmi bir müzakere süreci başlayacaksa, bu süreç sahadaki gerçekler temelinde, taraflara eşitlik, adalet ve saygı çerçevesinde yürütülmelidir” dedi.
