Son zamanlarda yaşanan uçak kazalarının ardından, sosyal medyada birçok kişi bu kazaların artış gösterdiğine dair görüşlerini paylaştı.
29 Aralık 2024 tarihinde, Güney Kore’ye iniş yaparken düşen bir uçak, 179 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu.
Bir ay sonra, ABD’nin başkenti Washington’da bir yolcu uçağının çarpışması sonucu 67 kişi yaşamını yitirdi.
12 Haziran’da Hindistan’ın Ahmedabad kentinde kalkıştan kısa bir süre sonra meydana gelen bir başka kazada, uçaktaki 271 yolcudan yalnızca biri kurtulabildi.
Associated Press’in Şubat ayında gerçekleştirdiği bir anket, internet üzerinde yayılan korkunç kaza görüntülerinin bazı Amerikalıların uçuş güvenliğine dair endişelerini artırdığını ortaya koyuyor.
BBC’nin doğrulama servisi Verify ekibi, son 20 yıla ait verileri incelediğinde, uçak kazalarında genel bir azalma eğilimi gözlemledi.
ABD Ulusal Ulaştırma Güvenliği Kurulu (NTSB) verileri, 2025 yılı Ocak ayı sonuna kadar olan dönemi kapsıyor.
2005 – 2024 yıllarına ait NTSB verileri, uçuş sayısında önemli bir artış olmasına rağmen, havacılık kazalarında genel bir düşüş yaşandığını göstermekte.
Son üç yılın Ocak ayı verileri de bu eğilimi destekliyor: Ocak 2025’e kadar 52 kaza, Ocak 2024’e kadar 58 kaza, Ocak 2023’e kadar ise 70 kaza kaydedildi.
Küresel havacılık kazalarını takip eden Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) verileri de benzer bir tablo sunuyor.
ICAO, dünya genelinde her bir milyon uçak kalkışı başına düşen kaza sayısında 2005 ile 2023 yılları arasında belirgin bir azalma olduğunu vurguluyor.
ICAO, havacılık kazalarını geniş bir çerçevede tanımlayarak yalnızca yolcuların veya mürettebatın ciddi şekilde yaralandığı ya da hayatını kaybettiği kazaları değil, aynı zamanda bir uçağın hasar gördüğü kazaları da kapsıyor.
Dünya genelindeki havacılık kazalarında meydana gelen ölümlerle ilgili veriler de aynı dönemde bir azalma gösteriyor.
Ancak bazı yıllarda büyük havacılık kazalarına bağlı ani artışlar dikkat çekiyor.
Uçaklardan bağımsız olaylar
2014 yılında, bu kapsama giren iki kaza belirgin bir şekilde verileri etkiledi.
O yılın Mart ayında, Malezya Havayolları’nın MH370 sefer sayılı uçağı, 239 yolcusuyla Kuala Lumpur’dan Pekin’e giderken kayboldu.
Aynı yılın Temmuz ayında, bir başka Malezya Havayolları uçağı olan MH17, Ukrayna’nın doğusunda Rus yapımı bir füzeyle düşürüldü ve yaklaşık 300 kişi hayatını kaybetti.
BBC Verify’a verileri değerlendiren Cambridge Üniversitesi’nden emekli istatistik profesörü David Spiegelhalter, bu tür veri görselleştirmelerinde ani ve büyük dalgalanmalara rastlandığını belirtiyor.
Spiegelhalter, kazalar yerine ölümler üzerinden veri analizi yapıldığında, verilerin değişkenliğinin büyük ölümlü kazalarla aşırı değişebileceğini ifade ediyor ve ekliyor:
“Rastgele olaylar denk gerçekleşmez ve bunlar kümelenme eğilimindedirler. Bu nedenle, ne yazık ki uçak kazalarının, bağlantılı olmasalar bile, bağlantılıymış gibi görünmesini bekleyebiliriz.”
Ismo Aaltonen, havacılık kazaları soruşturmalarında Finlandiya’da önemli bir görev üstlenmiş bir isim.
BBC Verify’a konuşan Aaltonen, son birkaç ayda yaşanan ve dikkat çeken kazaların uçak güvenliğinde bir azalma anlamına gelmediğini savunuyor.
“Farklı türde kazaların meydana geldiği bu dönemi yaşıyor olmamız bir şanssızlık, ancak insanlar buna dayanarak herhangi bir sonuç çıkarmamalı çünkü bunlar çok farklı vakalar.” diyor.
Aaltonen, son birkaç aydaki bazı olayların öngörülemez olduğunu Kazakistan’da düşen Azerbaycan Havayolları uçağı ile örnekliyor. O uçak, bir Rus uçaksavar füzesi tarafından düşürüldü.
Buckinghamshire New Üniversitesi’nde öğretim görevlisi ve eski pilot Marco Chan, havacılıkla ilgili endişelerin, “kazaların sosyal medya platformlarında giderek daha fazla görünür hale gelmesi” nedeniyle arttığını belirtiyor.
Son yıllarda Boeing 737 Max uçaklarının merkezde olduğu bir dizi olay da gündemde yer aldı.
Özellikle Ocak 2024’te ana akım medya ve sosyal medya bu olayları uzun süre tartıştı.
Başka olayların da eklenmesiyle, bazı yolcular Boeing marka uçakları tercih etmemeye başladı ve bu durum şirketin hisse senedi fiyatında düşüşe yol açtı.
BBC Verify’a konuşan uzmanlar, bu tür olayların ve büyük kazaların yetkililer tarafından kapsamlı bir şekilde araştırıldığını belirtiyor.
Pilotların gelecekte benzer senaryolara karşı hazırlıklı olabilmeleri için kazalardan elde edilen yeni bilgiler ve veriler, pilot eğitim simülatörlerine aktarılıyor.
Havacılık kazaları uzmanı Ismo Aaltonen, “Mevcut simülatörlere baktığınızda, ne kadar gelişmiş olduklarını görürsünüz, gerçek uçaklar gibiler.” diyor.
Aaltonen, bu simülatörlerin, 40 yıldan uzun bir süre önce uçmaya başladığı zamanlardan “tamamen farklı” olduğunu ifade ediyor.
İlgili denetleyici kurumlar, güvenlik ihlalleri için para cezaları, lisans askıya alma ve operasyonel kısıtlamalar gibi yaptırımlar da uygulayabiliyor.
Güvenlik standartlarına uymayan havayollarına, uçuş yasağı gibi engeller getirilebiliyor.
Hava yolculuğu en güvenli seyahat şekli
Son zamanlarda yaşanan kazalara rağmen, hava yolculuğu hala en güvenli seyahat yöntemi olarak öne çıkıyor.
ABD Ulaştırma Bakanlığı’nın son verilerine göre, 2022 yılında Amerika’da ulaşım kaynaklı tüm ölümlerin yüzde 95’inden fazlası karayolunda meydana geldi.
Bunların yalnızca yüzde 1’inden azı havacılıkla ilgiliydi.
Katedilen mesafe başına ölüm oranlarına bakıldığında, hava yolculuğunun karşılaştırmalı güvenliği daha da belirginleşiyor.
ABD merkezli Ulusal Güvenlik Konseyi’nin (NSC) en son verilerine göre, 2022 yılında havayollarında 100 milyon mil başına yalnızca 0,001 yolcu ölümü yaşanırken, yolcu araçlarında bu sayı 0,54’tü.
Elbette, bazı ülkelerin kara yolları diğerlerinden daha tehlikeli olabiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü, 2021 verilerine dayanarak dünya genelindeki ülkelerdeki karayolu trafiği kaynaklı ölüm oranlarını açıkladı.
Bu verilere göre, trafik kazaları açısından en tehlikeli ülkelerin Gine (100.000 kişide 37,4 ölüm), Libya (34,0) ve Haiti (31,3) olduğu tespit edildi.
Ancak nerede yaşarsanız yaşayın, Ismo Aaltonen’in gezginlere önerisi net:
“Havaalanına nasıl gittiğinize dikkat edin. Bu, uçuşun kendisine kıyasla yolculuğun en tehlikeli kısmı.”
