Gaz çıkarmak son derece doğal bir süreçtir. Bir birey ortalama günde 5 ila 15 kez gaz çıkarma eğilimindedir.
Günlük yaşamda gazın yaratabileceği rahatsızlık ve utanç hissini bir kenara bırakırsak, gaz çıkarmak sağlıklı olduğunuzu gösteren bir işaret bile olabilir.
Zira gaz yapan gıdalar genellikle kalp dostu, lif açısından zengin ve karmaşık karbonhidratlar içermektedir.
Vücudunuz bu karbonhidratları doğrudan sindiremez; ancak bağırsaklarınızdaki bakteriler bu besinleri parçalayarak gaz üretir.
Hangi yiyeceklerin gaz yaptığını, hangilerinin gazın kötü kokmasına neden olduğunu ve ne zaman doktora başvurmanız gerektiğini merak ediyor musunuz?
1. Yağlı yiyecekler
Yağlı gıdalar sindirim sürecini yavaşlatır. Bu durum, midede uzun süre kalan yiyeceklerin fermantasyona uğrayarak kötü bir koku yaymasına yol açabilir.
Ayrıca, yağlı etler, sülfür içeren metiyonin adlı amino asit bakımından zengindir. Bağırsak bakterileri bu sülfürü hidrojen sülfide dönüştürerek (meşhur çürük yumurta kokusu) hem etin hem de diğer yiyeceklerin gazının kokusunu artırır.
2. Baklagiller
Fasulye ve mercimek, lif açısından zengin olmasının yanı sıra, vücudumuzun sindirmekte zorlandığı rafinoz adlı karmaşık bir şeker içerir.
Bu şekerler bağırsaklara ulaştığında, bakteriler tarafından enerji kaynağı olarak kullanılır ve hidrojen, metan ve kokulu sülfür gazları oluşur.
3. Yumurta
Yumurtanın gaz yaptığına dair yaygın bir inanış olsa da, çoğu kişi için bu durum geçerli değildir.
Yine de yumurta, sülfür içeren metiyonin içerdiği için, gaz yapan fasulye veya yağlı etlerle birlikte tüketilmemesi önerilmektedir.
Eğer yumurta tükettikten sonra rahatsızlık hissediyorsanız, yumurtaya karşı bir intoleransınız ya da alerjiniz olabilir.
4. Soğan
Soğan, enginar, sarımsak ve pırasa gibi gıdalar, fruktan adı verilen ve gaz ile şişkinliğe yol açabilen karbonhidratlar içerir.
5. Süt ve süt ürünleri
İnek ve keçi sütünden elde edilen süt ürünleri, laktoz içerir. Bu şeker, gaz birikimine neden olabilir. Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 65’i bir derecede laktoz intoleransına sahiptir.
Bu nedenle süt ürünleri birçok kişide şişkinlik ve gaz oluşturabilir.
6. Buğday ve tam tahıllar
Yulaf ve buğday ürünlerinde gaz yapan fruktanlar ve lif bulunur. Dolayısıyla ekmek, makarna ve tam tahıllar gaz yapabilir.
Ayrıca buğday, arpa ve çavdar gibi bazı tam tahıllar glüten içerir. Glüten intoleransınız varsa, bu yiyecekleri tükettikten sonra gaz ve şişkinlik hissedebilirsiniz.
7. Brokoli, karnabahar ve lahana
Brokoli, karnabahar, Brüksel lahanası ve kara lahana gibi yeşil yapraklı sebzeler lif bakımından zengindir. Ancak bu yüksek lif miktarı vücudunuz için fazla olabilir.
Bağırsak bakterileri bu lifleri enerjiye dönüştürmeyi sever; bu da gaz oluşumuna yol açar. Ayrıca bu sebzelerin çoğu sülfür içerir, bu nedenle oluşan gazın kokusunu tahmin etmek zor değildir.
8. Meyveler
Elma, mango ve armut gibi birçok meyve, fruktoz adı verilen doğal şeker bakımından zengindir.
Bazı elma ve armut türleri ayrıca yüksek miktarda lif içermektedir. Bazı bireyler fruktozu sindirmekte zorlandıkları için bu tatlı meyveleri tükettiklerinde gaz oluşumu yaşarlar.
Ancak fruktoz intoleransı, laktoz intoleransı kadar yaygın değildir.
Gaz çıkarmak durdurulabilir mi?
Meyve, sebze ve baklagiller gaz yapabilir; ancak bu gıdaları tüketmek, gaz oluşumunu önlemekten çok daha önemlidir.
Eğer lifli yiyecekleri daha önce pek tüketmediyseniz, bunları diyetinize yavaş bir şekilde eklemeniz önerilir. Yeterli su içmek, kabızlık riskini azaltır ve bu da gaz oluşumunu engeller.
Bağırsakta kalan dışkı, fermantasyona uğrayarak daha fazla ve kötü kokulu gaz üretebilir. Her öğünde bir şeyler içmeye çalışın ve gün boyunca su tüketiminizi ihmal etmeyin.
İngiltere’de Ulusal Sağlık Servisi (NHS), gaz ve şişkinliği gidermek için nane çayı içmeyi de tavsiye etmektedir.
Gazlı içecekler, doğrudan gaz içerdiği için fazla tüketildiğinde hem geğirme hem de gaz çıkarma sıklığını artırabilir. Aynı durum, sakız çiğneme veya çorba gibi şeyleri hızlıca yeme için de geçerlidir; yutulan hava bir yerden çıkmak zorundadır.
Endişelenmeli misiniz?
Çoğu durumda gaz endişe verici bir durum oluşturmaz.
Gazın birçok zararsız nedeni vardır ve genellikle herhangi bir tedavi ya da müdahale gerektirmez.
Ancak bazı durumlarda aşırı gaz, daha ciddi bir sağlık sorununun belirtisi olabilir. Bu nedenle endişeleriniz varsa bir doktora danışmanızda fayda vardır.
Ayrıca kötü kokulu gaz, bazı ilaçların yan etkisi olarak da ortaya çıkabilir.
